Άρθρα

Αν χάνει η Ρωσία τον πόλεμο, τότε γιατί το ΝΑΤΟ συζητά στα σοβαρά την αποστολή «ειρηνευτικής δύναμής» του στην Ουκρανία; (Μέρος Β)

Η κατάσταση στο πεδίο μέχρι τις 25/3 σύμφωνα με ρωσική πηγή

Η κατάσταση στο πεδίο μέχρι τις 25/3 σύμφωνα με ρωσική πηγή

Α. ΠΕΡΙΚΥΚΛΩΣΗ Η ΥΠΟΧΩΡΗΣΗ;

Στο Α’ Μέρος αυτού του άρθρου ασχοληθήκαμε εκτεταμένα με την κατάσταση της σύγκρουσης στην Ουκρανία, όπως διαμορφώνεται στο πεδίο και επιχειρήσαμε να προβλέψουμε τις κινήσεις του Ρωσικού στρατού. Υποστηρίξαμε την ερμηνεία ότι επιδίωξη της Ρωσίας είναι να εκμηδενίσει τον κύριο όγκο των τακτικών Ουκρανικών δυνάμεων, τις οποίες οι Ουκρανοί είχαν μεταφέρει στο Ντονμπάς προκειμένου να προελάσουν στις αυτόνομες δημοκρατίες και να λύσουν έτσι, δια της βίας, το πρόβλημα της αυτονόμησής τους.

Υποστηρικτική της ερμηνείας μας είναι η ενημέρωση την Παρασκευή, 25/3 του υπαρχηγού του Ρωσικού Γενικού Επιτελείου, στρατηγού S. Rudskoy, προς τους δημοσιογράφους[1] σύμφωνα με την οποία οι κύριοι στόχοι της πρώτης φάσης των επιχειρήσεων έχουν εκπληρωθεί: Η Ουκρανική αεροπορία καθώς και η αεράμυνα έχουν σχεδόν ολοκληρωτικά καταστραφεί, το Ουκρανικό ναυτικό δεν υπάρχει πλέον, οι Ουκρανικές δυνάμεις δεν διαθέτουν εκπαιδευμένες εφεδρείες. Σε σχέση με την κατάληψη των περικυκλωμένων πόλεων (Κίεβο, Χάρκοβο, Σούμι, Τσερνιγκόβ, Νικολάγιεβ), ένα θέμα που μας απασχόλησε στο Α’ Μέρος του άρθρου, ο S. Rudskoy είπε: «Το κοινό, όπως και κάποιοι ειδικοί, αναρωτούνται τι κάνουμε γύρω από τις περικυκλωμένες Ουκρανικές πόλεις…Εμείς από την αρχή δεν σχεδιάζαμε να κάνουμε έφοδο σε αυτές τις πόλεις προκειμένου να αποφευχθούν οι καταστροφές και να ελαχιστοποιήσουμε τις απώλειες στο προσωπικό [μας] και στους αμάχους».

Επομένως, τώρα οι επιχειρήσεις περνάνε στη δεύτερη φάση. Με δεδομένη την ουσιαστική μείωση του Ουκρανικού πολεμικού δυναμικού, είπε ο S. Rudskoy, τώρα οι Ρωσικές δυνάμεις μπορούν να επικεντρώσουν την προσπάθειά τους στον κύριο στόχο, την απελευθέρωση του Ντονμπάς ενώ επανέλαβε ότι οι συνολικές επιχειρήσεις θα λήξουν μετά την επίτευξη των συνολικών στόχων που έχουν τεθεί από τον Γενικό Διοικητή (στη Ρωσία, όπως και στις ΗΠΑ, γενικός διοικητής των στρατιωτικών δυνάμεων είναι ο πρόεδρος).

Επομένως, στο αμέσως επόμενο διάστημα θα ενταθούν οι προσπάθειες περικύκλωσης και εκμηδένισης των τακτικών Ουκρανικών δυνάμεων στο Ντονμπάς, που αποτελούν περίπου το 70% του στρατού τους. Φυσικά, πριν ολοκληρωθεί η περικύκλωση, οι ουκρανικές δυνάμεις μπορεί να επιχειρήσουν τακτική υποχώρηση σε νέες θέσεις άμυνας. Αλλά, μέχρι τώρα ο Ουκρανικός στρατός δεν έχει επιδείξει τακτική ευελιξία ούτε ιδιαίτερη κινητικότητα. Μοιάζει σαν να ζουν στην εικονική πραγματικότητα που οι ίδιοι έχουν δημιουργήσει, ίσως ακόμη και τώρα να ονειρεύονται την τελική επίθεση στο Ντονμπάς. Μια υποχώρηση σήμερα θα γίνει κάτω από πολύ δυσκολότερες συνθήκες από ό,τι στην αρχή των επιχειρήσεων, επειδή ο στρατός τους, καθώς θα υποχωρεί, θα είναι ευάλωτος σε χτυπήματα από αέρος. Και επίσης, οι νέες αμυντικές θέσεις θα είναι πιο ευπρόσβλητες από επιτιθέμενες δυνάμεις.

Ο Sim Tack, ο οποίος προσδιορίζεται ως «γεωπολιτικός και στρατιωτικός αναλυτής», σε άρθρο του που ανάρτησε το Αμερικανικό Newlines Institute for Strategy and Policy[2] (και στο οποίο θα επανέλθουμε στο Γ’ Μέρος του άρθρου μας), παρουσιάζει τον ακόλουθο χάρτη, τον οποίο έχει ονομάσει Ρωσία-Ουκρανία-Κατάρρευση, αφού προηγουμένως έχει επισημάνει ότι το σχόλιο πάνω στον χάρτη ισχύει μόνο εφόσον τα τακτικά στρατεύματα της Ουκρανίας στο Ντονμπάς δεν υπερκερασθούν από τον βορρά και δεν περικυκλωθούν: “Καθώς οι Ρωσικές προελάσεις απειλούν τα μετόπισθεν των Ουκρανικών αμυντικών θέσεων στις αυτονομημένες περιοχές του Ντονμπάς, οι Ουκρανικές δυνάμεις μπορεί να αναγκαστούν να οπισθοχωρήσουν σε δεύτερες αμυντικές θέσεις. Αυτό επιφέρει το μειονέκτημα να έχουν να αντιμετωπίσουν σε κάθε υποχώρηση περισσότερες Ρωσικές και αυτονομιστικές δυνάμεις απέναντί τους, πράγμα που ενδεχομένως θα οδηγούσε σε προοδευτική κατάρρευση των Ουκρανικών θέσεων στην αριστερή όχθη του Δνείπερου.”

Β. ΤΙ ΠΡΟΣΔΟΚΑ Η ΟΥΚΡΑΝΙΚΗ ΠΛΕΥΡΑ ΣΤΗ ΣΥΝΕΧΕΙΑ;

Το ερώτημα αποτελεί πραγματικό μυστήριο.

Η Ουκρανική στρατηγική ήταν και εξακολουθεί να είναι σχεδόν αποκλειστικά εστιασμένη στην εμπλοκή του ΝΑΤΟ στις στρατιωτικές επιχειρήσεις. Στον σκοπό αυτό προς το παρόν χορεύει μόνο η Πολωνία και εν μέρει η Τσεχία, Σλοβενία και οι Βαλτικές χώρες. Επίμονα και μονότονα ο Ζελένσκι ζητά να «κλείσει» το ΝΑΤΟ τον εναέριο χώρο της Ουκρανίας κι ας έρθει τότε σε αναπόφευκτη σύγκρουση με τη Ρωσία, πράγμα που επίσης επίμονα προς το παρόν αρνούνται να πράξουν οι κύριες ΝΑΤΟικές δυνάμεις (η Ελληνική κυβέρνηση έχει δηλώσει ότι θα ακολουθήσει όποια απόφαση και αν ληφθεί, επειδή αυτή θα είναι με τη σωστή πλευρά της Ιστορίας…). Κατά την τελευταία ΝΑΤΟική σύναξη στις 25 Μαρτίου, ο Ζελένσκι ζήτησε από τις ΝΑΤΟικές χώρες να του διαθέσουν το 1% των τανκς και της αεροπορίας τους (χωρίς να προσδιορίσει ποιος θα χειρίζεται αυτά τα όπλα, αφού οι Ουκρανοί δεν τα γνωρίζουν), αλλά οι σύμμαχοι του απάντησαν να αρκεστεί στα φορητά αντι-αεροπορικά και αντι-τανκικά όπλα που παρέχουν σε τεράστιες ποσότητες.

Θα μείνει σταθερό το ΝΑΤΟ στην πολιτική της μη στρατιωτικής εμπλοκής στη συνέχεια των εξελίξεων; Θα ασχοληθούμε με το ζήτημα στο Γ’ Μέρος αυτού του άρθρου—προς το παρόν ας δούμε το αδιέξοδο της Ουκρανικής πλευράς, η οποία έχει βάλει όλα τα αυγά της σε ένα καλάθι, αυτό της άμεσης στρατιωτικής εμπλοκής του ΝΑΤΟ στις επιχειρήσεις.

Το αδιέξοδο των Ουκρανών φαίνεται από τις συνεχείς παλινωδίες τους στις διαπραγματεύσεις με τους Ρώσους, στις οποίες έχω αναφερθεί σε άλλο άρθρο.[3] Προχθές (25/3), ο επικεφαλής της Ρωσικής αντιπροσωπείας στις διαπραγματεύσεις, Vladimir Medinsky σχολίασε ως εξής την Ουκρανική «διαπραγματευτική» τακτική: “Δυστυχώς παρατηρούμε ότι οι Ουκρανοί συνάδελφοι επιδιώκουν την παράταση των συνομιλιών. Δεν βιάζονται, προφανώς εκτιμώντας ότι ο χρόνος είναι με το μέρος τους, και το λένε ανοικτά ότι έχουν πολλά κέντρα αποφάσεων τα οποία πρέπει να συμφωνήσουν πρώτα με αυτές ή εκείνες τις λύσεις. Αυτή είναι η πραγματικότητα που ζούμε.” Και προσέθεσε: “Δυστυχώς, [και] απ’ όσο αντιλαμβανόμαστε [αυτό] δεν το κρατάνε μυστικό, [οι ίδιοι] δεν είναι σε θέση να πάρουν ανεξάρτητα αποφάσεις. Επομένως, η παρούσα κατάσταση των πραγμάτων εμπνέει ελάχιστη αισιοδοξία”, συμπληρώνοντας ότι αυτός δεν συμμερίζεται την αισιοδοξία της Ουκρανικής αντιπροσωπείας, όταν εκείνη μιλά για “μεγάλη πρόοδο”. “Μέχρι αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει πρόοδος σε ζητήματα ζωτικής σημασίας στα οποία επιμένει η Ρωσική πλευρά”, σημείωσε[4].

Από την όλη εικόνα των διαπραγματεύσεων είναι προφανή δύο πράγματα. Πρώτον, η Ουκρανική πλευρά έχει διασπαστεί σε πολλά κέντρα ισχύος, πράγμα που εξηγεί τις παλινωδίες ακόμη και του ίδιου του Ζελένσκι. Δεύτερον, οι ΝΑΤΟικοί δίνουν κρυφές ελπίδες στην Ουκρανική πλευρά ότι θα παρέμβουν. Θα δούμε στη συνέχεια ότι έχει ανοίξει ένα πολύ επικίνδυνο «παραθυράκι» ΝΑΤΟικής επέμβασης με το πρόσχημα της δήθεν χρήσης χημικών όπλων από τη Ρωσία. Ουσιαστικά κάποιοι «κάνουν πάσα» στους Ουκρανούς μια ιδέα διοργάνωσης προβοκάτσιας που θα άλλαζε τα δεδομένα «μη επέμβασης» του ΝΑΤΟ.

Αλλά, κατά τα άλλα, η Ουκρανική πλευρά έχει παγιδευτεί στην αδιαλλαξία της που κινδυνεύει να σύρει όλη την ανθρωπότητα σε καταστροφή αν επιτύχουν το μόνο στόχο που έχουν: να σύρουν το ΝΑΤΟ στην στρατιωτική σύρραξη. Από μία άποψη, έτσι ερμηνεύεται και η τακτική ακαμψία των Ουκρανών στο πεδίο, το ότι δηλαδή δίνουν την ευκαιρία στους Ρώσους να συντρίψουν τον τακτικό τους στρατό, γεγονός που ΝΑΤΟικοί αναλυτές θεωρούν ως εξαιρετικά απευκταίο ενδεχόμενο. Είναι σαν τα μικρά παιδιά που απειλούν τη μαμά τους ότι θα κρατήσουν την αναπνοή τους μέχρι να σκάσουν, αν αυτή δεν ικανοποιήσει τις επιθυμίες τους.

Γ. Η ΝΑΤΟΪΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

Μέχρι τώρα η ΝΑΤΟική προσέγγιση, πέρα από τις εθνο-ρατσιστικές εξαλλοσύνες και φαιδρότητες, όπως τον αποκλεισμό Ρώσων καλλιτεχνών, αθλητών, ομάδων, σκακιστών—ακόμη και τον αποκλεισμό του Τσαϊκόφσκι από τις συναυλίες είδαμε—χαρακτηρίζεται από μία μακροπρόθεσμη στρατηγική, την οποία εκφράζουν (αλλά όχι μόνο) και οι οικονομικές κυρώσεις[5]. Το θέμα εδώ είναι τεράστιο, και για μια επί της ουσίας διερεύνησή του θα πρέπει να εξεταστεί επίσης και η παρούσα κοινωνική συγκρότηση της Ρωσίας: Ο Πούτιν εκφράζει άραγε μια περίπτωση αυτονόμησης της πολιτικής απέναντι στην οικονομία, ένα είδος βοναπαρτισμού; Ή έχουμε μια συνολικότερη αλλαγή προσανατολισμού της καπιταλιστικής Ρωσίας. Ας μη ξεχνάμε ότι η Σοβιετική Ένωση στο παρελθόν ανταπεξήλθε σε μακροχρόνιους αποκλεισμούς και στρατιωτικές εισβολές μέσω τεράστιας κινητοποίησης λαϊκών δυνάμεων, οι οποίες διέθεταν κοινωνική δύναμη, μια προϋπόθεση που τώρα δεν υφίσταται στη Ρωσία. Πόσο διατεθειμένα είναι τα μονοπώλια στη Ρωσία να στηρίξουν μια εθνοκεντρική στρατηγική και πόση διέξοδο θα βρουν αυτά σε αγορές προς ανατολάς, όπως είναι η διέξοδος που επιδιώκει η ρωσική πολιτική ηγεσία;

Είναι αδύνατον στο άρθρο αυτό, όπου ασχολούμαστε με τα τρέχοντα γεωστρατηγικά προβλήματα της σύγκρουσης στην Ουκρανία, να επιχειρήσουμε μία, έστω και υποτυπώδη, εξέταση των μακροπρόθεσμων τάσεων του σύγχρονου παγκόσμιου καπιταλιστικού (και ναι, ιμπεριαλιστικού με τη Λενινιστική έννοια) συστήματος και των αντιθέσεών του. Θα αρκεστούμε στις άμεσες επιδιώξεις του ΝΑΤΟ και στις δυνητικά εξαιρετικά επικίνδυνες εξελίξεις που μπορεί να προκύψουν σχετικά γρήγορα.

Γ1. ΟΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΥΡΩΣΕΙΣ

Ο άμεσος διακηρυγμένος στόχος των κυρώσεων των ΝΑΤΟικών συμμάχων και των «εταίρων» τους είναι η καταστροφή της Ρωσικής οικονομίας. Έτσι, ο υπουργός Οικονομικών της Γαλλίας, Bruno Le Maire, ο οποίος υπήρξε αρχιτέκτονας πλήθους κυρώσεων, αν και δεν ανήκει στην πιο εχθρική προς τη Ρωσία ΝΑΤΟική κυβέρνηση, σε συνέντευξή του προς το δημόσιο Γαλλικό ραδιόφωνο[6] είπε ότι «Διεξάγουμε έναν ολοκληρωτικό οικονομικό και χρηματοπιστωτικό πόλεμο κατά της Ρωσίας…Θα προκαλέσουμε την κατάρρευση της Ρωσικής οικονομίας…ο Ρωσικός λαός θα πληρώσει τις συνέπειες». Αργότερα βέβαια προσπάθησε να “διορθώσει” τις δηλώσεις του μετά την παρατήρηση του πρωθυπουργού της Ρωσίας ότι θάπρεπε να προσέχει τα λόγια του επειδή συχνά οι οικονομικοί πόλεμοι μετατράπηκαν σε πραγματικούς—αλλά, «γλώσσα λανθάνουσα τ’ αληθή λέγει».

Πραγματικά, οι οικονομικές κυρώσεις που έχουν παρθεί κατά της Ρωσίας, όπως η κατακράτηση των συναλλαγματικών της αποθεμάτων (κατακρατούνται εκτός Ρωσίας 300 δις δολάρια από το συνολικό αποθεματικό της των 640 δις δολαρίων), κάτω από κανονικές συνθήκες θα αποτελούσαν, επίσης, κανονική αιτία πολέμου. Αλλά είναι σε θέση οι κυρώσεις να «γονατίσουν» τη Ρωσία; Αυτό δεν είναι ακόμη σαφές, αλλά εφόσον η Κίνα, που έχει εξελιχθεί σε οικονομικό γίγαντα, όπως και η Ινδία, προσανατολιστούν προς τις Ρωσικές πρώτες ύλες, με την Κίνα επίσης να ανταλλάσσει τεχνολογία με τη Ρωσία, είναι αμφίβολο αν τα όποια δυσάρεστα αποτελέσματα για τη ρωσική οικονομία θα μπορέσουν να παγιωθούν. Οι δυσκολίες από την απομόνωση του ρωσικού τραπεζικού συστήματος θα είναι προσωρινές, όπως και οι δυσκολίες σε κάποια βασικά βιομηχανικά αγαθά (π.χ. επιβατικά αεροπλάνα ή αυτοκίνητα). Και οπωσδήποτε, ακόμη και αν τελικά η οικονομία της Ρωσίας γονατίσει, αυτό θα αργήσει να συμβεί.

Όμως, σοβαρές συνέπειες θα αντιμετωπίσει και η Δύση που προωθεί τις κυρώσεις και μάλιστα κατά ανομοιόμορφο τρόπο, καθώς οι διάφορες δυτικές καπιταλιστικές οικονομίες έχουν διαφορετικούς βαθμούς εξάρτησης από τη Ρωσία. Είναι χαρακτηριστική η μεγάλη αδυναμία συμφωνίας στην προχθεσινή σύνοδο κορυφής της ΕΕ, η οποία επιλέχτηκε να γίνει αμέσως μετά τη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ και τη συνάντηση των G7, ώστε να έχει προ-δημιουργηθεί η μεγαλύτερη δυνατή συμφωνία μεταξύ των μελών. Στη σύνοδο η Πολωνία και οι Βαλτικές χώρες (με τη Σλοβενία κολαούζο) ζήτησαν πλήρες εμπάργκο στο ρωσικό πετρέλαιο/αέριο/κάρβουνο και πλήρη απαγόρευση ελλιμενισμού ρωσικών πλοίων καθώς και διέλευση ρωσικών αυτοκινήτων από τις χώρες της ΕΕ. Αντίθετα όμως, η Γερμανία, το Βέλγιο, το Λουξεμβούργο και άλλες χώρες απέρριψαν την πρόταση (ο Σολτζ είπε ότι μια τέτοια απόφαση θα βύθιζε τόσο τη Γερμανία όσο και όλη την Ευρώπη στην ύφεση, ο ΝτεΚρου ότι οι συνέπειες θα ήταν ολέθριες και ο Μπετέλ ότι θα πρέπει να κάνουν κράτει προκειμένου να έχουν και άλλες κυρώσεις στη φαρέτρα τους για το μέλλον…! Μέσα στο όλο κλίμα ανοικτής έκφρασης των διαφορών (όπως το χαρακτηρίζει ο Guardian), οι προτροπές του Μπάιντεν στην αρχή της συνεδρίασης, του πρώτου Αμερικανού προέδρου που παρευρέθηκε σε συνάντηση κορυφής της ΕΕ, έμειναν ξεκρέμαστες στον αέρα: «Το μοναδικά πιο σημαντικό πράγμα που είχαμε να κάνουμε στη Δύση είναι να παραμείνουμε ενωμένοι»[7] τους είπε.

Είναι γεγονός ότι η ΕΕ χαρακτηρίζεται από αλλοπροσαλλισμό σε διάφορες πολιτικές της και η ενεργειακή της πολιτική αποτελεί μία από τις χαρακτηριστικότερες περιπτώσεις. Η παρούσα κρίση οξύνει τις αντιφάσεις και τα αδιέξοδα του ενεργειακού οικοδομήματος της ΕΕ, με αποτέλεσμα στην προχθεσινή διάσκεψη απλά να μεταφερθούν στο μέλλον οι «αποφάσεις» για όλα τα κρίσιμα θέματα. Σχετικά βλ. και το πολύ καλό άρθρο του Γιάννη-Ορέστη Παπαδημητρίου.[8] Το κλίμα της συνάντησης κορυφής της ΕΕ[9] αποτύπωσε χαρακτηριστικά ο Γάλλος δημοσιογράφος, υπεύθυνος για τα Νέα στο Euractiv, με το παρακάτω τουΐτ, όπου γράφει: «Το επίπεδο της σύγχυσης στο κεφάλαιο που αφορά την ενέργεια σε αυτά τα συμπεράσματα [στα οποία παραπέμπω] από τη συνάντηση κορυφής της ΕΕ είναι αρκετά ασυνήθιστο, και έχω δει αρκετά. Η διπλωματία της ΕΕ στα χειρότερά της: ο κάθε ένας πιάνει την πένα και βάζει μια φράση εδώ κι εκεί. Δεν προμηνύει καλό.»

Ακόμα και στην εισήγηση της προέδρου της Κομισιόν για ένωση των δυνάμεων των χωρών μελών ώστε η αγορές φυσικού αερίου να γίνονται με ενιαία διαπραγμάτευση ώστε να μην υφίσταται ανταγωνισμός μεταξύ τους, δεν υπήρξε αποδοχή, δεδομένου ότι πλέον επιτρέπονται και οι χωριστές και οι από κοινού αγορές αφού στο τελικό ανακοινωθέν το σύστημα των από κοινού αγορών περιγράφεται ως «εθελοντικό».[10]

Οι συνέπειες του οικονομικού πολέμου, εκτός από την αφύπνιση του φαντάσματος του στασιμοπληθωρισμού[11], της ενεργειακής κρίσης και της ύφεσης για τις Δυτικές οικονομίες[12], εκτός από την φτωχοποίηση μεγάλου μέρους των δυτικών πληθυσμών, θα έχουν και σοβαρές μακροπρόθεσμες συνέπειες στη χρήση του δολαρίου σαν παγκόσμιου αποθεματικού[13]. Είναι πολύ δύσκολο να εκτιμηθούν αυτές στον σύντομο χρόνο που μεσολάβησε από την κήρυξή του, αλλά θα υπάρξουν επιπτώσεις στο παγκόσμιο σύστημα εμπορικών ανταλλαγών, στην αποθησαύριση από την Κίνα ομολόγων του Αμερικανικού δημοσίου, στην ολοκλήρωση του παγκόσμιου τραπεζικού συστήματος. Από στιγμή σε στιγμή είναι δυνατό να υπάρξουν αλυσιδωτές χρεοκοπίες προκαλώντας ύφεση που δεν έχουμε ξαναδεί. Δύσκολο να πιστέψει κάποιος ότι οι Αμερικανοί δεν είχαν μελετήσει επισταμένα τις επιπτώσεις[14] και δύσκολο να συμπεράνει ότι λειτούργησαν εντελώς μυωπικά με στόχο την καθυπόταξη των Ευρωπαϊκών οικονομιών (που ήδη την πέτυχαν) και την ανατροπή του Πούτιν (που δεν την έχουν, τουλάχιστον όχι ακόμη, επιτύχει), αγνοώντας όμως τις σοβαρότατες μακροπρόθεσμες συνέπειες για το ρόλο του δολαρίου ως παγκοσμίου αποθεματικού.

Πάντως ενδεικτικό μιας ενδεχόμενης προχειρότητας των κυρώσεων είναι ότι έχει επιτραπεί στη Ρωσία να αποπληρώσει από τις 24 Φεβρουαρίου δύο τουλάχιστον κουπόνια τρεχόντων τόκων του χρέους της από τα παγωμένα νομισματικά αποθεματικά της στην Citibank, μετά από οδηγία της Κεντρικής Τράπεζας των ΗΠΑ, προκειμένου να μη δημιουργηθεί πρόβλημα στις δανείστριες δυτικές τράπεζες, δεδομένου ότι διαφορετικά, μετά την απόφαση της Ρωσικής Κεντρικής Τράπεζας, η αποπληρωμή αυτών των τόκων θα γινόταν σε ρούβλια[15]. Όμως, αυτό δεν έχει ισχύσει για μια σειρά μεγάλες μονοπωλιακές Ρωσικές εταιρείες, οι οποίες δεν μπόρεσαν να καταβάλουν χρεωστούμενους τόκους σε ξένους πιστωτές στο νόμισμα δανεισμού τους. Είναι αμφίβολο αν θίγεται με τον τρόπο αυτό περισσότερο το ρωσικό τραπεζικό σύστημα από όσο αυτό των δυτικών χωρών, που βλέπουν τα δάνειά τους να μην εξοφλούνται, όπως επίσης είναι αμφίβολη και η νομιμότητα (ντε φάκτο και ντε γιούρε) της ενδεχόμενης κήρυξης των εταιριών αυτών σε χρεοκοπία για τον παραπάνω λόγο.

Επίσης, αν και αναμενόμενο, αξίζει να παρατηρηθεί ότι οι πολύ αυστηρές κυρώσεις των ΗΠΑ δεν περιλαμβάνουν την απαγόρευση πληρωμών σε δολάρια για υπονομευτικούς/προπαγανδιστικούς σκοπούς των ΗΠΑ στη Ρωσία. Έτσι, έχει δοθεί η άδεια από την Κεντρική Τράπεζα των ΗΠΑ για απευθείας πληρωμές σε δολάρια τόσο στην Κριμαία όσο και στις ΛΔ του Ντονέτσκ και Λουγκάνσκ από Αμερικανικά ΜΜΕ καθώς και από «ανθρωπιστικές» ΜΚΟ, που αποφάσισαν πρόσφατα να ανοίξουν εκεί γραφεία.[16]

Αλλά ποιος είναι ο γεωστρατηγικός στόχος των κυρώσεων; Πώς, μέσω αυτών, θα ελεγχθούν οι Ρωσικές επιδιώξεις στην Ουκρανία; Αν πάρουμε στα σοβαρά τη στρατηγική που ήδη από το 2018 χαράσσει η Rand Corporation[17] (και με την Rand αυτό οφείλουμε πάντοτε να το κάνουμε), τότε οι Ρώσοι έχουν δίκιο που λένε ότι οι κυρώσεις θα επιβάλλονταν έτσι κι αλλιώς, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο. Αλλά, το κρίσιμο ερώτημα αυτή τη στιγμή δεν είναι αν οι κυρώσεις γενικά «δουλεύουν» ή «δεν δουλεύουν»[18] στην κατεύθυνση που χάραξαν οι αναλυτές της Rand Corporation.  Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν αυτές μπορούν σήμερα, και έτσι όπως έχουν επιβληθεί, να ανασχέσουν σε ταχύ χρόνο την επίτευξη των Ρωσικών στόχων στην Ουκρανία;

Αν υποθέσουμε ότι αυτή η ανάσχεση θα συμβεί μέσω της ανατροπής του Πούτιν είτε από τον δυσαρεστημένο λαό είτε από τους δυσαρεστημένους ολιγάρχες, όπως ανοιχτά γράφεται εδώ κι εκεί, εμείς δεν βλέπουμε πώς θα συμβεί αυτό, ιδιαίτερα τώρα που η δημοτικότητά του ανεβαίνει. Βεβαίως, οι λεγόμενοι «ολιγάρχες» πλήττονται, αλλά δεν μοιάζει να ελέγχουν αυτοί τα πολιτικά κέντρα εξουσίας. Ήδη πριν λίγες μέρες o Ανατόλι Τσουμπάι, o γνωστός αρχιτέκτονας των ιδιωτικοποιήσεων α-λα-Ρους επί Γιέλτσιν, παραιτήθηκε από τον μάλλον περιθωριακό ρόλο του «ειδικού απεσταλμένου της Ρωσίας για τις σχέσεις με διεθνείς οργανισμούς επί θεμάτων βιώσιμης ανάπτυξης» διαφωνώντας με τις εξελίξεις στην Ουκρανία και αναχώρησε για το εξωτερικό.[19] Κατά τον Ν. Κωνσταντακόπουλο, «[ο Τσουμπάι] συμβόλιζε κατά κάποιο τρόπο τους δεσμούς και τις ισορροπίες ανάμεσα στη ρωσική Ολιγαρχία, τη ρωσική πολιτική εξουσία και τη Δύση. Η αναχώρησή του συμβολίζει τη διάρρηξη αυτών των δεσμών και ισορροπιών».[20] O Μιχαήλ Φρίντμαν, ολιγάρχης του χρηματοπιστωτικού τομέα που ο ίδιος υφίσταται κυρώσεις (από την ΕΕ και το ΗΒ, αλλά όχι από τις ΗΠΑ), θεωρεί καθαρή αυτοκτονία να τα βάλει κάποιος από την οικονομική ελίτ με τον Πούτιν και θεωρεί ότι όσοι χτυπάνε με κυρώσεις τη ρωσική οικονομική ελίτ προκειμένου αυτή να πιέσει τον Πούτιν, απλά δεν αντιλαμβάνονται πώς λειτουργεί η Ρωσία, πράγμα ιδιαίτερα επικίνδυνο (λέει) για το μέλλον[21]. Τα ποσοστά αποδοχής του Πούτιν από 69% τον Ιανουάριο ανέβηκαν στο 71% τον Φεβρουάριο[22] για να φτάσουν στο 79.6% τη δεύτερη βδομάδα του Μαρτίου[23]. Οι προσωπικές ύβρεις του προέδρου των ΗΠΑ προς τον Πούτιν και οι εκκλήσεις του να ανατραπεί[24], πέρα από την πρωτοτυπία τους ως μέσο επίλυσης πολιτικών διαφορών, φαντάζουν γραφικές και προσδίδουν επιπλέον αίγλη στον πρόεδρο της Ρωσίας[25]. Αν κάποιοι αρχικά είχαν θεωρήσει ότι αποτελούν μέρος κάποιας τακτικής που αποσκοπεί στο να χάσει την ψυχραιμία του ο πρόεδρος της Ρωσίας—άγνωστο για ποιο λόγο—τώρα πλέον μοιάζει ως εάν ο πρόεδρος των ΗΠΑ να έχει περάσει στη σφαίρα του σουρεαλισμού.

Συμπερασματικά, οι οικονομικές κυρώσεις δεν μπορούν να έχουν άμεσο αντίκτυπο στις στρατιωτικές επιχειρήσεις, ενώ οι μακροπρόθεσμες συνέπειές τους είναι πολύ νωρίς ακόμα για να εκτιμηθούν για όλες τις εμπλεκόμενες οικονομίες. Αν το ΝΑΤΟ θέλει όντως να μην επιτρέψει την υλοποίηση των στόχων της Ρωσικής στρατιωτικής επιχείρησης (ουδετεροποίηση-αποστρατικοποίηση της Ουκρανίας, πολύ-πολιτισμική ελευθερία, αναγνώριση των ΛΔ, που μάλλον οδεύουν προς ένωση με τη Ρωσία, κ.λπ.) και κυρίως, αν όντως το ΝΑΤΟ επιδιώκει να συγκρατήσει την κατάρρευση του ουκρανικού στρατού, να τον κρατήσει ανατολικά του Δνείπερου, να ανατρέψει τα τετελεσμένα στην περιοχή της Χερσώνας, να διασώσει τα νέο-ναζιστικά συντάγματα, τότε οφείλει να φέρει κάτι νέο στο γεωστρατηγικό πεδίο.

Στο Γ’ Μέρος του άρθρου θα εξετάσουμε τις εναλλακτικές του ΝΑΤΟ, περιοριζόμενοι στο γεωστρατηγικό πεδίο. Πάντως, προϊδεάζοντας, η κατάσταση των πραγμάτων είναι πιο επικίνδυνη απ’ όσο γίνεται αντιληπτό, ειδικότερα μετά τον συμβιβασμό που φαίνεται να προέκυψε στην προχθεσινή σύνοδο κορυφής του, η οποία ουσιαστικά δίνει πράσινο φως στη διοργάνωση προβοκάτσιας με χημικά, παρόμοια με αυτήν που είδαμε στο παρελθόν στη Συρία και η οποία έδωσε την αφορμή για τη μετακίνηση Αμερικανικών στρατευμάτων στην πολύπαθη αυτή χώρα. Αλλά περισσότερα στο άμεσο μέλλον.


[1] https://tass.com/politics/1427617. Είναι ενδεικτική της εμμονής των φιλο-ΝΑΤΟικών ΜΜΕ στη δική τους αφήγηση η κάλυψη της ενημέρωσης Rudskoy από το Reuters. Κατ’ αυτό: «Η ανακοίνωση μοιάζει να υποδηλώνει την ενδεχόμενη επιλογή πιο περιορισμένων στόχων από τη Ρωσία μετά τη σθεναρή Ουκρανική αντίσταση κατά τον πρώτο μήνα του πολέμου» Βλ. https://www.reuters.com/article/ukraine-crisis-russia-military/russia-says-first-phase-of-ukraine-operation-mostly-complete-focus-now-on-donbass-idUSL5N2VS459

[2] https://newlinesinstitute.org/russia/russian-success-or-failure-in-ukraine-will-define-global-security-for-decades/ To Ινστιτούτο αυτό έχει χαρακτηριστεί από το University of Pennsylvania στη σχετική λίστα κατάταξης ως ένα από τα καλύτερα νέα think tanks κατά το 2020.

[3] Είμαστε στα πρόθυρα συμφωνίας Ρωσίας – Ουκρανίας;

[4] https://tass.com/politics/1427565

[5] Σημαντικό για την ερμηνεία της μακροπρόθεσμης στρατηγικής των ΗΠΑ με στόχο τον εκμηδενισμό της Ρωσίας μέσω της χρήσης κυρώσεων είναι το αναλυτικό και μακροσκελές άρθρο ομάδας ειδικών της Rand Corporation που μπορεί να διαβαστεί στο:  https://www.rand.org/content/dam/rand/pubs/research_reports/RR3000/RR3063/RAND_RR3063.pdf . Υπενθυμίζουμε ότι η Rand Corporation είναι ημι-κρατικός οργανισμός των ΗΠΑ με έδρα τη Santa Monica της Καλιφόρνιας, ο οποίος αναλαμβάνει τη διεκπεραίωση ειδικών μελετών στρατηγικής/αναλύσεις για τους κρατικούς φορείς και υπηρεσίες των ΗΠΑ. Έχει ίσως τις σοβαρότερες, μελετητικής φύσης, αναθέσεις έρευνας από το Αμερικανικό κράτος και τα συμπεράσματά του είναι απολύτως αξιοποιήσιμα. Για παράδειγμα, το λεγόμενο SIOP (Single Integrated Operational Plan) που ορίζει τι θα πράξει κάθε μονάδα με πυρηνικά όπλα του Αμερικανικού στρατού κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες, έχει γραφεί ότι συντάχθηκε από τη Rand Corporation. Η προσέγγιση σε ακτίνα αρκετών χιλιομέτρων από την έδρα της Rand είναι απαγορευμένη σε πολίτες «μη φιλικών» προς τις ΗΠΑ χωρών. Στο συγκεκριμένο άρθρο έχει αναφερθεί στην Ελλάδα ο δημοσιογράφος Π. Παπαδομανωλάκης (βλ. https://thepressproject.gr/oti-symvainei-stin-oukrania-echei-graftei-apo-to-institouto-rant).

[6] https://www.euractiv.com/section/politics/short_news/le-maire-backtracks-after-talking-of-economic-and-financial-war-against-russia/

[7] https://www.theguardian.com/world/2022/mar/24/eu-leaders-oil-gas-imports-russia-ukraine

[8] https://kosmodromio.gr/2022/03/26/h-e-e-den-mporei-na-antimetwpisei-thn-e/

[9] Το κείμενο που ειρωνεύεται ο Γάλλος δημοσιογράφος στο https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2022/03/25/european-council-conclusions-24-25-march-2022/

[10] https://tass.com/economy/1427709

[11] Ο πληθωρισμός στις ΗΠΑ χτύπησε υψηλό 40 ετών τον Φεβρουάριο https://theconversation.com/why-stagflation-is-an-economic-nightmare-and-could-become-a-real-headache-for-biden-and-the-fed-if-it-emerges-in-the-us-179036

[12] Ο δείκτης οικονομικών προσδοκιών στη Γερμανία σημείωσε την μεγαλύτερη ιστορικά πτώση του φέτος τον Μάρτιο. https://www.aa.com.tr/en/economy/germany-economic-sentiment-collapses-in-march-amid-russia-ukraine-war/2535813

[13] Ο Zoltan Pozsar, στρατηγικός αναλυτής της Credit Suisse εκτιμά ότι περνάμε σε μια νέα παγκόσμια οικονομική τάξη https://finance.yahoo.com/news/credit-suisse-strategist-says-were-172900306.html

[14] Σχετικά με τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις βλ. και το άρθρο του οικονομολόγου  Michael Hudson «Με την οικονομική επίθεση στη Ρωσία, η Αμερική πυροβολεί τη δική της αυτοκρατορία του δολαρίου» καθώς και το άρθρο του Κώστα Μελά «Το πάγωμα των συναλλαγματικών διαθεσίμων της Ρωσίας και οι πιθανές παρενέργειες στο διεθνές νομισματικό σύστημα» [στα αγγλικά στο https://mronline.org/2022/03/08/america-shoots-its-own-dollar-empire-in-economic-attack-on-russia/] και https://politicus.gr/367625/to-pagoma-ton-synallagmatikon-diathesimon-tis-rosias-kai-oi-pithanes-parenergeies-sto-diethnes-nomismatiko-systima/

[15] Σχετικά βλ. https://finance.yahoo.com/news/russia-says-debt-payments-abroad-151148208.html. Το ποσό που προκαλούσε αγωνία στους ξένους επενδυτές ήταν ύψους $117 εκατομμυρίων και αποπληρώθηκε τελικά με τον τρόπο που γράψαμε—από τα «παγωμένα» αποθεματικά. Δες και https://www.facebook.com/costis.melolidakis/posts/10222128149456963 καθώς και https://www.facebook.com/costis.melolidakis/posts/10222140550566983

[16] https://tass.com/politics/1427605

[17] Βλ. Υποσημείωση 5, πιο πάνω.

[18] Και η μία και η άλλη άποψη έχουν υποστηρικτές στη Δύση, π.χ. βλ. https://time.com/6150607/why-sanctions-on-russia-wont-work/ και https://www.foreignaffairs.com/articles/russian-federation/2018-08-22/sanctions-russia-are-working

[19] https://www.theguardian.com/world/2022/mar/23/putin-adviser-anatoly-chubais-quits-leaves-russia-invasion-ukraine

[20] Τέλος εποχής: Ο Τσουμπάις φεύγει από τη Ρωσία

[21] https://www.businessinsider.com/mikhail-freedman-says-sanctioned-oligarchs-no-influence-putin-invasion-2022-3

[22] https://www.newsweek.com/vladimir-putin-approval-rating-poll-latest-levada-russia-1687543

[23] https://tass.com/society/1424183?utm_source=google.com&utm_medium=organic&utm_campaign=google.com&utm_referrer=google.com Ακόμη και αν η τελευταία δημοσκόπηση αμφισβητηθεί, η τάση δεν νομίζω ότι αμφισβητείται από κανένα.

[24] “Για όνομα του Θεού, αυτός ο άνθρωπος δεν μπορεί να παραμείνει στην εξουσία», είπε ο Μπάιντεν για τον Πούτιν στην ομιλία του στην Βαρσοβία το Σάββατο, 26/3, αποκαλώντας τον επίσης «χασάπη»–υπενθυμίζουμε ότι τα κοσμητικά επίθετα με τα οποία στολίζει ο Μπάιντεν τον Πούτιν δίνουν και παίρνουν τον τελευταίο καιρό: «καθαρό απόβρασμα», «εγκληματίας πολέμου», «δολοφονικός δικτάτορας». Στο πρωτοφανές σχόλιο για αλλαγή προέδρου στη Ρωσία, ο εκπρόσωπος της ρωσικής προεδρίας, Ντ. Πεσκόφ, απάντησε θυμοσοφικά ότι τον πρόεδρο της Ρωσικής Ομοσπονδίας μάλλον πρέπει να τον αποφασίζουν οι λαοί της και όχι ο κ. Μπάιντεν. https://www.theguardian.com/us-news/2022/mar/26/biden-butcher-putin-cannot-be-allowed-to-stay-in-power ενώ επίσης του συνέστησε να συγκρατεί την οξυθυμία του https://tass.com/politics/1427819.

[25] Μιλώντας για τη ψυχολογία που γεννά η επιθετικότητα της Δύσης στους Ρώσους, ο πολιτικά αντίθετος και με τον Πούτιν και με τον πόλεμο στην Ουκρανία συγγραφέας και σκηνοθέτης Α. Νεκράσοφ, που ζει στο εξωτερικό, λέει: «Η πλειοψηφία στη Ρωσία υποστηρίζει τον Πούτιν, γι’ αυτούς ο πόλεμος είναι μια μορφή αντίστασης» https://kosmodromio.gr/2022/03/20/%CE%B7-%CF%80%CE%BB%CE%B5%CE%B9%CE%BF%CF%88%CE%B7%CF%86%CE%AF%CE%B1-%CF%83%CF%84%CE%B7-%CF%81%CF%89%CF%83%CE%AF%CE%B1-%CF%85%CF%80%CE%BF%CF%83%CF%84%CE%B7%CF%81%CE%AF%CE%B6%CE%B5%CE%B9-%CF%84/

Αν χάνει η Ρωσία τον πόλεμο, τότε γιατί το ΝΑΤΟ συζητά στα σοβαρά την αποστολή «ειρηνευτικής δύναμής» του στην Ουκρανία; (Μέρος Α)

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΤΟ ΠΕΔΙΟ ΚΑΙ Η ΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

Επιστρέφοντας σήμερα Τετάρτη 23/3 για το σπίτι, άκουγα στο ραδιόφωνο εμβριθείς αναλύσεις για τους λόγους που η Ρωσία έχει ηττηθεί όχι μόνο «στρατηγικά» (ό,τι και αν σημαίνει αυτό), αλλά και στο επιχειρησιακό πεδίο της μάχης. Βέβαια, οι τηλεοπτικοί και ραδιοφωνικοί αναλυτές έχουν επανειλημμένα αποφασίσει ότι αυτό ήδη έχει συμβεί ξεκινώντας από την πρώτη βδομάδα των επιχειρήσεων κιόλας. Απλά η εκάστοτε αφήγηση αλλάζει για να επιβεβαιώσει το ίδιο συμπέρασμα, ειδικά κάθε φορά που ο χάρτης δείχνει προέλαση των ρωσικών δυνάμεων και στα τρία μέτωπα.

Σκοπός του παρόντος άρθρου είναι στο A΄ Μέρος του να εξετάσει την πραγματική κατάσταση στο πεδίο και να εκτιμήσει την τροπή που παίρνουν οι επιχειρήσεις στο έδαφος. Στο Β΄ Μέρος θα εξετάσουμε τη γεω-στρατιωτική ΝΑΤΟϊκή αντίδραση στην κατάσταση που διερευνάμε στο Α΄ Μέρος, η οποία, όπως φαίνεται, ετοιμάζεται να ανοίξει νέους, εξαιρετικά επικίνδυνους δρόμους. Για όσα θα δούμε στο Β΄ Μέρος, η ΝΑΤΟική σύναξη στις Βρυξέλλες, με την παρουσία του Μπάιντεν, ενδεχομένως θα είναι καθοριστική

Α. ΤΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ

A.1. H ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΤΟ ΝΤΟΝΜΠΑΣ

Η Ουκρανική κυβέρνηση έχει τα τελευταία χρόνια σαφώς αποστασιοποιηθεί από τις συμφωνίες του Μινσκ, τις οποίες δεν τηρούσε παρά την επικύρωσή τους από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ. Είναι εντελώς χαρακτηριστικό το άρθρο που προπαγανδίζει τη θεωρία της «Ειρήνης δια της Ισχύος» του ΥΠΕΞ της Ουκρανίας Νμίτρο Κούλεμπα στο έγκριτο περιοδικό “Foreign Affairs”[1], δημοσιευμένο στις 21/12/2021, από όπου σαφώς συναγόταν ότι το πρόβλημα του Ντονμπάς θα λυνόταν με τη χρήση βίας, δηλαδή με εισβολή του Ουκρανικού στρατού στις δύο Λαϊκές Δημοκρατίες. Η επιλογή της ειρήνευσης «δια της ισχύος», δηλαδή της επίλυσης των εθνικών διαφορών στην Ουκρανία μέσω χρήσης βίας, φαίνεται άλλωστε και από την απαγόρευση της χρήσης της ρωσικής γλώσσας στους ρωσόφωνους πληθυσμούς.

Στα πλαίσια αυτά η Ουκρανική κυβέρνηση μετακίνησε τον κύριο όγκο των δυνάμεων του Ουκρανικού στρατού στο Ντονμπάς—πληροφορίες αναφέρουν ότι έως και το 70% των Ουκρανικών δυνάμεων βρίσκονται εκεί—προκειμένου να προετοιμάσει την «τελική λύση» του ζητήματος των αυτόνομων ΛΔ. Έγγραφα του Ουκρανικού στρατού που κατασχέθηκαν από τις δυνάμεις της ΛΔ Ντονμπάς και τις υποστηρίζουσες ρωσικές δυνάμεις και έχουν αναρτηθεί από το Ρωσικό υπουργείο εξωτερικών επιβεβαιώνουν ότι σχεδιαζόταν επίθεση μέσα στον Μάρτιο[2] αν και Ουκρανοί fact checkers (οι αντίστοιχοι των Ellinika Hoaxes της Ουκρανίας) αποφάσισαν ότι τα έγγραφα είναι fake ΟΧΙ επειδή δεν είναι αυθεντικά, αλλά επειδή, σύμφωνα με απάντηση που έλαβαν από την Ουκρανική Εθνοφρουρά, στα έγγραφα δεν αναφέρεται ο στρατηγικός στόχος της επίθεσης και τελικά αφορούν επιχειρήσεις στην περιοχή του…Λβοβ[3]. Η ίδια Ουκρανική «ανεξάρτητη» ελεγκτική υπηρεσία, παραπέμπει σε άλλον έλεγχο που διενεργήθηκε από τον οργανισμό  sciencefeedback.co σύμφωνα με τον οποίο—πάντα κατά την Ουκρανική πηγή–«το ντοκουμέντο περιλαμβάνει διαταγές για την έναρξη γυμνασίων από συντάγματα προκειμένου να εκπληρωθούν καθήκοντα στις περιοχές Ντονέτσκ και Λουκάνσκ [αλλά] δεν περιλαμβάνει πρόσθετες πληροφορίες για το χρόνο, τον χώρο και το είδος των επιχειρήσεων, και επομένως δεν αποδεικνύεται από αυτό ότι κ.λπ., κ.λπ.»[4]. Σύμφωνα με άλλη ελεγκτική υπηρεσία, την Lead Stories, στην οποία παραπέμπει το Facebook προκειμένου να παρεμποδίζει την ανάρτηση των πληροφοριών για τα έγγραφα που αποκάλυψε το Ρωσικό υπουργείο εξωτερικών, κάποια έγγραφα αφορούν επιχειρήσεις του 2018 και κάποια άλλα, αν και όντως δίνουν οδηγίες μετακίνησης σε τακτική ομάδα της 4ης Ουκρανικής ταξιαρχίας, δεν δίνουν οδηγίες προς άλλες μονάδες, έτσι ώστε να συνάγεται προετοιμασία μαζικής επίθεσης. Σημειώνεται ότι οι Lead Stories αναφέρουν ότι απευθύνθηκαν με σχετική ερώτηση προς την Εθνική Φρουρά της Ουκρανίας, η οποία τους απάντησε ότι «δεν μπορούν να πουν αν τα δημοσιευμένα έγγραφα είναι αυθεντικά»[5].

Αλλά όλα αυτά είναι βυζαντινολογίες. Το γεγονός ότι οι Ουκρανοί είχαν συγκεντρώσει τον κύριο όγκο των δυνάμεών τους στο Ντονμπάς είναι φανερό πρώτον, από τον περίπατο που κυριολεκτικά έκαναν οι Ρώσοι κινούμενοι προς Κίεβο στον Βορρά και προς Χερσώνα στον Νότο, δεύτερον, από τις σκληρότατες μάχες που δίνονται στην περιοχή του Ντονέτσκ, και τρίτον, από τους χάρτες της κατάστασης επί του πεδίου που δίνουν όλες οι μη άμεσα εμπλεκόμενες στη σύγκρουση πηγές που ασχολούνται με τη χαρτογράφηση των μαχών (π.χ. οι χάρτες του Γαλλικού Πρακτορείου Ειδήσεων). Οι Ουκρανοί αιφνιδιάστηκαν έχοντας μετακινήσει στρατεύματα στο Ντονέτσκ και στα ανατολικά σύνορα με τη Ρωσία, πιθανότατα υπολογίζοντας ότι οι Ρώσοι θα αντιδράσουν τοπικά και τελικά θα βρεθούν προ τετελεσμένων μετά την Ουκρανική επίθεση και γρήγορη κατάληψη του Ντονμπάς από τακτικά Ουκρανικά στρατεύματα. Θα δούμε στη συνέχεια ότι η τοποθέτηση του κύριου όγκου των Ουκρανικών στρατευμάτων είναι σημαντική για την πιθανή εξέλιξη του πολέμου.

Α.2. ΟΙ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΡΩΣΙΚΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ

Οι πληροφορίες που παίρνουμε είναι αντιφατικές. Όλες οι Δυτικές πηγές (κυρίως βέβαια οι αγγλοσαξονικές καθώς, φυσικά, και των πρώην ανατολικών χωρών που πλέον είδαν «το φως το αληθινό»), πριν καλά καλά ξεκινήσουν οι επιχειρήσει αποφάνθηκαν ότι αυτές έχουν αποτελματωθεί, ότι  οι Ρώσοι έχουν συντριπτικές απώλειες, ότι αποδεκατίστηκαν από κρυοπαγήματα, ότι, ότι, ότι… Το μόνο που έχει απομείνει στους Ρώσους είναι—λένε—να βομβαρδίζουν αμάχους για να βγάλουν το άχτι τους, να ισοπεδώσουν τις Ουκρανικές πόλεις αφού δεν μπορούν να τις καταλάβουν.

Από την άλλη οι Ρώσοι (αλλά ποιος τους ακούει;) επιμένουν ότι οι βομβαρδισμοί τους είναι ακριβείας και ότι δεν ενδιαφέρονται ειδικά να καταλάβουν πόλεις, αν και δεν το αποκλείουν. Κατηγορούν με τη σειρά τους τους Ουκρανούς για βομβαρδισμούς αμάχων και φυσικά, τα νέο-ναζιστικά τάγματα ότι χρησιμοποιούν τους αμάχους σαν ανθρώπινη ασπίδα. Αλλά κυρίως, αναφέρουν τακτικά ότι τα πάντα κινούνται μέσα στα πλαίσια του σχεδίου τους και του χρονοδιαγράμματός τους.

A.2.1. ΟΙ ΑΠΩΛΕΙΕΣ ΣΕ ΑΜΑΧΟΥΣ

Η αλήθεια είναι ότι ακόμη και αν δεχτούμε τη μέτρηση των ίδιων των Ουκρανών για τις απώλειες σε αμάχους, η οποία υποθέτω ότι αφορά και τους Ουκρανούς πολίτες (όπως το Κίεβο τους θεωρεί) του Ντονμπάς, που η Ουκρανική Εθνοφρουρά βομβαρδίζει τακτικά και αδιάκριτα, ο αριθμός τους δεν ξεπερνά τους 900 μέσα σε ένα μήνα πολέμου. Είναι προφανές ότι αν οι Ρώσοι είχαν στοχοποιήσει τις πόλεις αδιάκριτα, ο αριθμός θα ήταν συντριπτικά μεγαλύτερος.

Προς σύγκριση, ο αριθμός των νεκρών αμάχων κατά τα «χειρουργικά πλήγματα ακριβείας» στη διάρκεια των 78 ημερών βομβαρδισμού της Γιουγκοσλαβίας από το ΝΑΤΟ εκτιμάται από την Σερβική κυβέρνηση μεταξύ 1,200 και 5,000 (με τις επικρατέστερες εκτιμήσεις να τους ανεβάζουν σε 2,500) ενώ και ο δυτικός (κατά βάση φιλο-ΝΑΤΟικός) οργανισμός Human Rights Watch έχει ανεξάρτητα επιβεβαιώσει 500 περίπου. Σύμφωνα με τον ίδιο οργανισμό, έχουν επίσης επιβεβαιωθεί 9 επιδρομές σε μη στρατιωτικούς στόχους και 33 επιδρομές σε πυκνοκατοικημένες περιοχές. Επίσης, επιβεβαιώνεται η χρήση βομβών διασποράς κατά πολιτών σε τρεις περιπτώσεις στην Νις (συνολικά στη Γιουγκοσλαβία έχουν επιβεβαιωθεί 7 περιπτώσεις—με πιθανές επιπλέον 5—χρήσεως βομβών διασποράς κατά αμάχων που είχαν σαν αποτέλεσμα τον θάνατο 90-150 πολιτών, κατά τον ίδιο οργανισμό)[6].

Επίσης, προς σύγκριση, στο Ιράκ από το 2003, χρονιά της εισβολής των ΗΠΑ και των «εταίρων» τους κάτω από την αποδεδειγμένα πλέον κατασκευασμένη κατηγορία για «όπλα μαζικής καταστροφής» του Σαντάμ Χουσεΐν, μέχρι το 2019 ο αριθμός των επιβεβαιωμένων θανάτων αμάχων δίνεται μεταξύ 184,382 και 207,156, αν και—όπως τονίζεται—ο πραγματικός αριθμός παραμένει άγνωστος[7]. Πάντως, κατά τον πρώτο χρόνο, που συνεχιζόταν οι επιχειρήσεις, οι απώλειες σε αμάχους ήταν 12,133 τουλάχιστον άνθρωποι—αυτοί είναι θάνατοι επιβεβαιωμένοι από τους Δυτικούς[8]. Χαρακτηριστικό παράδειγμα δυτικής υποκρισίας παραμένει το χτύπημα καταφυγίου αμάχων κατά των πρώτο πόλεμο του Κόλπου, το 1991, όπου Αμερικανική «έξυπνη βόμβα» κατάφερε να κάψει ζωντανούς 408 αμάχους από τους οποίους 261 γυναίκες και 52 παιδιά με ένα μόνο χτύπημα.[9] Κατά τον Αμερικανό στρατηγό  Merrill McPeak: «Απώλειες αμάχων συνέβησαν, αυτό [το καταφύγιο] ήταν νόμιμος στρατιωτικός στόχος, χτυπήθηκε με ακρίβεια, καταστράφηκε και τέθηκε εκτός λειτουργίας—και υπήρξε πολύ μικρός αριθμός παράπλευρων απωλειών»[10]. Το σχετικό ρεπορτάζ του Al Jazeera επιγράφεται «30 χρόνια μετά κανείς δεν θυμάται τον βομβαρδισμό της Al-Amiriyah». Και γιατί να τον θυμούνται οι «εταίροι»; Σάμπως τα θύματα ήταν ξανθοί και γαλανομάτες;[11]

Αφού όμως οι «εταίροι» επιδεικνύουν την ευαισθησία τους για τους αμάχους της Ουκρανίας, γιατί άραγε δεν λένε κάτι για τα 14,000 θύματα στον ακήρυχτο πόλεμο στο Ντονμπάς κατά τα τελευταία οκτώ χρόνια; Θα παραπέμψω σε ένα κείμενο ακαδημαϊκών, μιας Αγγλίδας καθηγήτριας, ενός Αμερικανού και μίας Ουκρανής, οι οποίοι, αν και φιλοδυτικοί, σε μία έρευνα που έκαναν με χρηματοδότηση ΜΚΟ του Κιέβου, κατέληξαν σε ένα πολύ απαισιόδοξο άρθρο για τη ζωή στις ΛΔ, εξ αιτίας ακριβώς των πολεμικών συνθηκών υπό τις οποίες ήταν υποχρεωμένοι να ζουν εκεί οι κάτοικοι. Το κείμενό τους επιγράφεται: «Η ελπίδα έχει σβήσει: Η ζωή στις Ουκρανικές αποσχιστικές περιοχές του Ντονέτσκ και του Λουκάνσκ», αλλά, όποιος το διαβάσει με κριτικό πνεύμα μπορεί εύκολα να διακρίνει ποιος έχει κάνει μαύρη τη ζωή των κατοίκων αυτών των περιοχών.[12]

Α.2.2. ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΩΝ ΚΙΝΗΣΕΩΝ

Ας επιστρέψουμε όμως στις κινήσεις του ρωσικού στρατού κατά τον πρώτο μήνα των επιχειρήσεων. Πρώτα, σταθερά και συστηματικά προχώρησε στην καταστροφή μεγάλου μέρους των υποδομών του Ουκρανικού στρατού, έθεσε εκτός μάχης τα συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας και την αεροπορία της Ουκρανίας. Δεύτερο, σταθεροποίησε την κατάσταση στο Ντονμπάς αποκλείοντας, τουλάχιστον προς το παρόν, την προετοιμαζόμενη επίθεση του Ουκρανικού στρατού εκεί. Τρίτον, με μεγάλη ταχύτητα κατέλαβε τη Χερσώνα και τη Μελιτόπολη, πόλεις ιδιαίτερης στρατιωτικής και πολιτικής σημασίας για τη Ν. Ουκρανία και τις ρωσόφωνες περιοχές. Τέταρτον, προχώρησε σε ουσιαστική περικύκλωση του Κιέβου, αφήνοντας μία δίοδο προς νοτιοδυτικά. Και πέμπτον, απέκλεισε τα παράλια της Ουκρανίας στη Μαύρη Θάλασσα εμποδίζοντας κάθε ανεφοδιασμό δια θαλάσσης.

Σύμφωνα με τα δυτικά ΜΜΕ, η επιχείρηση έχει αποτύχει επειδή δεν κατέλαβαν το Κίεβο; Αλλά, καταρχήν, να καταλάβουν το Κίεβο για ποιο λόγο; Τι να το κάνουν; Δεν πρόκειται εδώ για τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο ώστε να ερμηνεύονται οι κινήσεις των στρατευμάτων υπό την ίδια οπτική γωνία με τότε ούτε πρόκειται για πόλεμο ανασύστασης της Σοβιετικής Ένωσης. Ομοίως εσφαλμένα, τα ίδια λένε οι δυτικοί αναλυτές και για τις στρατιωτικές εξελίξεις στο Νικολάγιεβ. Όταν ο ρωσικός στρατός έφτασε έξω από την πόλη, με έκπληξη αυτοί διαπίστωσαν ότι αντί να στραφεί προς τα δυτικά και να ασχοληθεί με την κατάληψή του,  η προέλαση συνεχίστηκε προς βορειοανατολικά—ξεπερνώντας δηλαδή το Νικολάγιεβ και έχοντας, υποθέτω, εξασφαλίσει ότι δεν θα δεχτούν αντεπίθεση από εκεί στο πλευρό τους.

Αν δούμε τον χάρτη, οι κύριες συγκρούσεις εξακολουθούν να γίνονται στο κέντρο της επαρχίας Ντονέτσκ (πράγμα αναμενόμενο) καθώς και στα βόρεια του Ντονέτσκ. Έχει αρχίσει να ξεχωρίζει μία λαβίδα που, αν δεν αντιμετωπιστεί από του Ουκρανούς θα κλείσει από τα δυτικά προς το Κρύβιι Ρι και το Ντνιεπροπετρόφσκ, οδηγώντας σε περικύκλωση τον κύριο όγκο των Ουκρανικών στρατευμάτων ξηράς. Οι δύο καθυστερήσεις των ρωσικών δυνάμεων είναι στην κατάληψη των Χαρκόβου και Μαριούπολης. Η δυσκολία στο Χάρκοβο είναι αναμενόμενη, αφού σε αυτό το σημείο περίμεναν οι Ουκρανοί ότι θα οργανωθεί η ρωσική αντεπίθεση, όταν οι ίδιοι θα ξεκινούσαν την επίθεση στο Ντονμπάς, και επομένως το είχαν οχυρώσει. Ο Ρωσικός στρατός πλέον έχει περικυκλώσει και παρακάμψει το Χάρκοβο, αν και η κατάληψή του έχει σημασία για την απελευθέρωση των διόδων ανεφοδιασμού του Ρωσικού στρατού. Η δυσκολία στη Μαριούπολη οφείλεται στην εγκατάσταση εκεί του βασικού όγκου των νέο-ναζί του Αζόφ, οι οποίοι αφενός δεν είναι ντόπιοι (και άρα δεν έχουν ενδοιασμούς να προκαλούν αιματοχυσία) και αφετέρου μάχονται για την ιδεολογία τους.

Το βασικό επομένως ερώτημα που θέτουν αυτές οι εξελίξεις είναι: Τι θα συμβεί αν οι Ρώσοι περικυκλώσουν και εκμηδενίσουν τελικά τον κύριο όγκο του Ουκρανικού στρατού ξηράς, σε συνέχεια της καταστροφής που ήδη έχει επέλθει της Ουκρανικής αεροπορίας και της Ουκρανικής αντιαεροπορικής άμυνας;

Θα με ρωτήσετε: Από πότε έγινες στρατιωτικός αναλυτής και αμφισβητείς τις αυθεντίες που παρελαύνουν σε ραδιόφωνο και τηλεόραση; ΟΚ, ας δούμε λοιπόν τι γράφουν δύο αναλυτές του ενδεχομένως καλύτερου και σίγουρα αρχαιότερου think tank του Ηνωμένου Βασιλείου πάνω σε θέματα «άμυνας και ασφάλειας», του Royal United Services Institute (RUSI), οι Sam Cranny-Evans and Dr Sidharth Kaushal σε ανάλυση που δημοσίευσαν στις 14 Μαρτίου[13] η οποία έχει σαν στόχο να προειδοποιήσει και να διασώσει τους Ουκρανούς από τη διαφαινόμενη καταστροφή.

 

Β. Η ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ

Τα ευρήματα της παραπάνω ανάλυσης συνοψίζονται στην αρχή, όπως συνηθίζεται και σε επιστημονικά άρθρα, ως εξής: «Μια εκτίμηση των Ρωσικών κινήσεων στην Ουκρανία υποδεικνύει ότι οι Ρωσικές δυνάμεις προελαύνουν και ακόμη μπορεί να επιτύχουν τους στόχους τους. Προκειμένου να επιβιώσουν κατά τις αμέσως επόμενες βδομάδες, οι Ουκρανικές δυνάμεις θα χρειαστεί να υιοθετήσουν ένα επιχειρησιακό σχέδιο που θα στηρίζεται στην αξιοποίηση των εσωτερικών τους γραμμών.» Θα δούμε στη συνέχεια (αν και δεν μας ενδιαφέρει ιδιαίτερα) τι εννοούν με «εσωτερικές γραμμές» οι συγγραφείς της μελέτης.

Ο πρόλογος της μελέτης είναι κάπως δηκτικός: «Ο πόλεμος στην Ουκρανία», γράφουν, «έχει κυριαρχηθεί από μια αποτελεσματική και εκτεταμένη εκστρατεία πληροφόρησης που καθοδηγείται από το Ουκρανικό κράτος. Η Ουκρανική αφήγηση αυτή τη στιγμή έχει επιβληθεί τόσο στις ειδήσεις όσο και στους κύκλους των social media, που σήμερα συμμετέχουν εξίσου στη διαμόρφωση της κοινής γνώμης. Η αφήγηση είναι πασπαλισμένη με κατεστραμμένες ρωσικές φάλαγγες, χωρικούς που ρυμουλκούν θριαμβευτικά ρωσικά αντιαεροπορικά συστήματα «του κουτιού» από τα σημεία απόκρυψής τους, και καθηλωτικά βίντεο ρωσικών σχηματισμών τανκ οι οποίοι καταστρέφονται. Και όμως, αναλύοντας τρεις χάρτες που απεικονίζουν την επιχειρησιακή κατάσταση, συμπεριλαμβανομένου ενός που εκδίδει το Υπουργείο Άμυνας του Ηνωμένου Βασιλείου και δύο προσεκτικά φτιαγμένους από ερευνητές ανοικτών πηγών….. καθίσταται εμφανές ότι οι Ρωσικές δυνάμεις πραγματοποιούν πρόοδο.»

Οι συγγραφείς θεωρούν ότι αν και οι Ρωσικές δυνάμεις αρχικά είχαν θέσει σαν στόχο το Κίεβο ώστε να αξιοποιήσουν το γεγονός ότι ο Ουκρανικός στρατός βρισκόταν στο Ντονμπάς, εν τούτοις πλέον δεν μοιάζει αυτό να συμβαίνει. «Όμως, η αποκλειστική εστίαση στις πόλεις—αν και κατανοητή—μπορεί να αποκρύψει περισσότερα από όσα αποκαλύπτει», γράφουν.  Πρέπει να εξετάσουμε μια δεύτερη εκδοχή, εισηγούνται, αυτήν της εκμηδένισης του τακτικού Ουκρανικού στρατού, ο οποίος παραμένει συγκεντρωμένος κοντά στο Ντονέτσκ και Λουκάνσκ υπό την αιγίδα της Joint Forces Operation (JFO). Κάτι τέτοιο, γράφουν, επίσης θα εκπληρώσει το αίτημα του Πούτιν για αποστρατικοποίηση της Ουκρανίας. Η κατάσταση αυτής της δύναμης (του τακτικού Ουκρανικού στρατού) μοιάζει όλο και πιο επισφαλής, προσθέτουν, καθώς οι ρωσικές δυνάμεις προελαύνουν για να την περικυκλώσουν σε τρεις άξονες. Αφού περιγράψουν αναλυτικά αυτές τις κυκλωτικές κινήσεις, οι συγγραφείς της μελέτης συμπεραίνουν ότι ο κίνδυνος περικύκλωσης είναι ορατός και η εικόνα προβληματική. Επισημαίνουν ότι: «Εάν όντως αυτός είναι ο στόχος της Ρωσικής στρατηγικής, τότε η έμφαση στην ικανότητα των Ρώσων να καταλάβουν τις μεγάλες πόλεις ως μέτρο της επιτυχίας τους θα αποτελέσει λάθος των αναλύσεων, καθώς η Ρωσία εμφανίζεται περισσότερο διατεθειμένη να κλείσει τις Ουκρανικές δυνάμεις μέσα σε πόλεις όπως το Χάρκοβο καθώς τις προσπερνά.» Ακόμη και οι δήθεν ετοιμασίες των Ρώσων για αμφίβιες επιχειρήσεις στην Οδησσό πρέπει να ήταν «θέατρο» δεδομένου ότι οι δυνάμεις στην ξηρά με τις οποίες υποτίθεται ότι οι προερχόμενες από τη θάλασσα θα ενώνονταν, τελικά στράφηκαν προς βορρά.

Η Ουκρανία βρίσκεται μπροστά σε μια κρίσιμη κατάσταση, εκτιμούν. Διότι η περικύκλωση και καταστροφή ενός μεγάλου μέρους του τακτικού Ουκρανικού στρατού θα δημιουργήσει συνθήκες νίκης για τη Ρωσία κατά δύο τρόπους: Αφενός κατά την έννοια που στο παρελθόν οι Jomini και Clausewitz είχαν διατυπώσει: Ότι οι στρατοί και όχι οι πόλεις είναι το κέντρο βάρους ενός έθνους. Η καταστροφή ενός στρατού τείνει να οδηγήσει σε ευρύτερη κατάρρευση της θέλησης, που κάνει τις πολιορκίες όχι αναγκαίες (οι συγγραφείς φέρνουν σαν παράδειγμα την κατάρρευση της Γαλλίας στον Β’ Παγκόσμιο). Το να κρατηθεί το Κίεβο και οι άλλες πόλεις με αντίτιμο την συντριβή της JFO, ακόμη και αν δεν προκαλέσει την κατάρρευση της διάθεσης για πόλεμο των Ουκρανών, θα οδηγήσει τον Πούτιν να ισχυριστεί ότι επιτεύχθηκε ο στόχος της αποστρατιωτικοποίησης της Ουκρανίας και κατ’ ελάχιστον—λένε—θα έχει σαν αποτέλεσμα την προσάρτηση των Ντονέτσκ και Λουκάνσκ. Αφετέρου, εάν η αντίσταση των Ουκρανών σε ένα μακροχρόνιο πόλεμο είναι να έχει νόημα, τότε αυτοί θα πρέπει να συγκρατήσουν ένα αξιόλογο μέρος των τακτικών τους δυνάμεων. Το αντάρτικο από μόνο του δεν μπορεί να δώσει ικανά αποτελέσματα, σε αντίθεση με τον συνδυασμό αντάρτικου με τακτικές επιχειρήσεις που έχει αποδειχτεί ότι μπορεί να νικήσει υπέρτερες δυνάμεις (αναφέρονται παραδείγματα).

Οι αναλυτές εισηγούνται στον Ουκρανικό στρατό άμεση τακτική υποχώρηση από το Ντονμπάς προς δυσμάς προκειμένου να κρατηθούν ανοικτές οι οδοί επικοινωνίας. Αυτές οι εσωτερικοί οδοί, λένε, είναι το κύριο στρατηγικό πλεονέκτημα των Ουκρανών, επειδή, όντας σύντομες, διασφαλίζουν την εύκολη, με μικρό κόστος και αποτελεσματική μετακίνηση δυνάμεων έτσι ώστε να μπορεί ο Ουκρανικός στρατός να επιτίθεται σε τοπικά κατώτερες Ρωσικές δυνάμεις σε ένα εκτεταμένο πεδίο συγκρούσεων και να τις θέτει εκτός μάχης. Σε αντίθεση, οι Ρωσικές δυνάμεις κινούνται σε εξωτερικές οδούς για τον ανεφοδιασμό τους και την μεταφορά στρατευμάτων, οι οποίες είναι κοστοβόρες και απαιτούν μετακινήσεις μεγάλων αποστάσεων.

Οι αναλυτές περιγράφουν στη συνέχεια διεξοδικά μία στρατηγική Ουκρανικής απάντησης και καταλήγουν ότι εάν, παρόλ’ αυτά, οι Ουκρανοί επιμείνουν στην αγκίστρωση των τακτικών τους δυνάμεων στο Ντονμπάς, τότε το αποτέλεσμα της σύγκρουσης (που ήδη έχουν περιγράψει) θα είναι πολύ σημαντικό για τους δυτικούς στρατιωτικούς αναλυτές, επειδή θα τους υποδείξει σημαντικά λάθη στον τρόπο που αναλύουν τις επιχειρήσεις. Αλλά η συζήτηση αυτής της πλευράς του άρθρου τους δεν μας ενδιαφέρει εδώ.

 

[1] https://www.foreignaffairs.com/articles/ukraine/2021-12-10/dont-sell-out-ukraine  Για εκτενή σχολιασμό αυτού του σημαντικού για την κατανόηση των εξελίξεων άρθρου, βλ. https://thepressproject.gr/eirini-dia-tis-ischyos

[2] Βλ. https://t.me/MFARussia/11951

[3] https://www.politifact.com/factchecks/2022/mar/14/tweets/no-document-doesnt-show-secret-ukrainian-military-/?fbclid=IwAR2mbdk8DWfBI6XruQratGqqx8Sa3E7IpOyeDdg_YPDb9oRJeS8iXr356MI

[4] βλ. ο.π.

[5] https://leadstories.com/hoax-alert/2022/03/fact-check-documents-do-not-confirm-kiev-planned-invasion-of-donbas.html?fbclid=IwAR3okWfZVL52FPN6TjnkDacgTXNn0eMQW0UxByuXTklnO4iDWAA3ZvFlcjE

[6] https://www.hrw.org/sites/default/files/reports/natbm002.pdf

[7] https://watson.brown.edu/costsofwar/costs/human/civilians/iraqi

[8] https://www.statista.com/statistics/269729/documented-civilian-deaths-in-iraq-war-since-2003/

[9] https://www.aljazeera.com/opinions/2018/2/13/al-amiriyya-once-upon-a-bombing-in-iraq

[10] https://www.aljazeera.com/features/2021/2/13/amiriyah-bombing-30-years-on-no-one-remembers-the-victims

[11] https://www.facebook.com/costis.melolidakis/posts/10222081331126534

[12] https://theconversation.com/the-hope-is-finished-life-in-the-ukrainian-separatist-regions-of-donetsk-and-luhansk-177685

[13] https://rusi.org/explore-our-research/publications/commentary/not-out-woods-yet-assessing-operational-situation-ukraine

Πρωτοβουλία κατά του αποκλεισμού της Ρωσίας από την επιστήμη και την έρευνα

Γινόμαστε μάρτυρες πρωτοφανών διώξεων εναντίον Ρώσων επιστημόνων, στο πλαίσιο του καταιγισμού κυρώσεων που επιβάλλονται στη Ρωσική Ομοσπονδία. Οι επιστήμονες από τη Ρωσία υποχρεώνονται ακόμη και σε δηλώσεις αποκήρυξης της ρωσικής πολιτικής/ κυβέρνησης, προκειμένου να παραμείνουν στις εργασίες τους σε ερευνητικά ιδρύματα της Ευρώπης. Η Ρωσία αποκλείεται από μείζονες ερευνητικές συνεργασίες και ερευνητικά ινστιτούτα. Επιχειρείται καθιέρωση στο εξής της εκ προοιμίου απόρριψης επιστημονικών άρθρων που υποβάλλονται προς κρίση σε επιστημονικά περιοδικά από Ρώσους επιστήμονες. Τέτοιου είδους καταστάσεις ήταν αδιανόητες ακόμη και κατά τον Ψυχρό Πόλεμο, κατά τον οποίο τα επιστημονικά περιοδικά του «δυτικού κόσμου» καλωσόριζαν προς κρίση επιστημονικά άρθρα από τη Σοβιετική Ένωση, διατηρώντας ανοιχτό αυτόν τον πολύτιμο δίαυλο επιστημονικής επικοινωνίας και προαγωγής της γνώσης.

Δεδομένων των τάσεων αυτών, αναλάβαμε την πρωτοβουλία να συλλέξουμε υπογραφές, ώστε να δηλώσουμε την αντίθεσή μας στις πρωτοφανείς κυρώσεις έναντι της Ρωσίας στο χώρο της έρευνας, της εκπαίδευσης, της επιστήμης. Η αληθινή επιστήμη δεν μπορεί να μετατρέπεται σε όργανο πολέμου ούτε και να εργαλειοποιείται κυνικά στο βωμό γεωπολιτικών ή άλλων ανταγωνισμών.

Η λίστα υπογραφών είναι ανοιχτή στον ακόλουθο σύνδεσμο:

https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfsYHsJrIvg_o9PcFttyYMtoyobYZmuo-PZhf3vTXVdAdXYfw/viewform?usp=sf_link

Η συνυπογραφή του κειμένου μπορεί να γίνει και με μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου στη διεύθυνση oxi.apokleismos@gmail.com. Στην ίδια διεύθυνση μπορούν να αποστέλλονται τυχόν ερωτήσεις.

Ακολουθεί το κείμενο:

ΟΧΙ ΣΤΟΝ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟ ΤΗΣ ΡΩΣΙΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ

Το φάσμα των ιδιαίτερης έντασης και έκτασης κυρώσεων κατά της Ρωσίας, με αφορμή την στρατιωτική επιχείρηση της τελευταίας στην Ουκρανία, δεν έχει ως στόχο ούτε μπορεί να συμβάλει καθ’ οιονδήποτε τρόπο στην αποκλιμάκωση, όπως υποκριτικά υποστηρίζεται. Αντίθετα, πρωτοφανείς κινήσεις, όπως π.χ. η απαγόρευση εκτέλεσης έργων Ρώσων συνθετών από διάφορες ορχήστρες, συνιστούν μάλλον πράξεις ενός «πολέμου πολιτισμών» παρά προσπάθεια κατευνασμού.

Δυστυχώς, από τη φρενίτιδα των κυρώσεων δεν μπόρεσε να ξεφύγει ούτε η επιστήμη. Μετά την έναρξη των εχθροπραξιών, δύο αποφάσεις, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του CERN, είναι χαρακτηριστικές για τον τρόπο αντιμετώπισης της Ρωσικής Ομοσπονδίας, όσον αφορά στη συμμετοχή σε μείζονες ερευνητικές συνεργασίες στην Ευρώπη:

  • Στις 4 Μαρτίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε «να διακόψει τη συνεργασία με Ρωσικούς φορείς στην έρευνα, την επιστήμη και την καινοτομία. Η Επιτροπή δεν θα συμπεριλάβει νέα συμβόλαια ή νέες συμφωνίες με Ρωσικούς οργανισμούς στο πλαίσιο του Horizon Europe». Επιπλέον, η Επιτροπή αποφάσισε «να διακόψει τις πληρωμές σε Ρωσικούς φορείς σε υπάρχοντα συμβόλαια (ερευνητικών έργων)».
  • Στις 8 Μαρτίου, το Συμβούλιο του CERN αποφάσισε «τη μη εμπλοκή σε νέες συνεργασίες με τη Ρωσική Ομοσπονδία και τους φορείς της» καθώς και «τη διακοπή του καθεστώτος παρατηρητή της Ρωσικής Ομοσπονδίας στον οργανισμό».

Πέραν των κυρώσεων σε επίπεδο κράτους / ερευνητικών φορέων, διαμορφώνεται ένα κλίμα σε βάρος των Ρώσων επιστημόνων με χαρακτηριστικά που περισσότερο παραπέμπουν σε εκδικητικό αντι-ρωσισμό, παρά σε προάσπιση ακαδημαϊκών αρχών και αξιών.

Συγκεκριμένα, έχουν υπάρξει εκκλήσεις προς επιστημονικά περιοδικά να μη δέχονται στο εξής άρθρα Ρώσων επιστημόνων, όπως αναφέρει το έγκυρο Science. Μέχρι τώρα, εκτιμάται ότι η πλειονότητα των επιστημονικών περιοδικών έχει αντιδράσει σε αυτό, αλλά υπάρχουν περιπτώσεις (π.χ.  Journal of Molecular Structure του οίκου Elsevier) που επισήμως προβαίνουν σε αποκλεισμό άρθρων από τη Ρωσία. Είναι κρίσιμο να μην υπάρξει – ανεπισήμως ή επισήμως – γενίκευση τέτοιων πρακτικών. Ιστορικά, μόνο μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο υπήρξαν αποκλεισμοί Γερμανών επιστημόνων από επιστημονικές δημοσιεύσεις, οι οποίοι, ωστόσο, γρήγορα εγκαταλείφθηκαν.

Ακόμη, στο πλαίσιο μεμονωμένων ερευνητικών έργων, στα οποία συμμετέχουν Ρώσοι επιστήμονες, πληθαίνουν οι μαρτυρίες για εκβιαστικές συμπεριφορές από τα ερευνητικά consortia εις βάρος τους, όπως η απαίτηση αποκήρυξης της ρωσικής πολιτικής. Είναι προφανές πως τέτοιες πρακτικές δεν έχουν την παραμικρή σχέση με την προαγωγή της επιστημονικής γνώσης και ουδόλως προωθούν την ειρήνη και τη συνεργασία των λαών. Αντίθετα, αποτελούν ουσιαστικά φρονηματικές διώξεις. Επίσης, υπάρχουν αναφορές για αποβολή Ρώσων φοιτητών από πανεπιστήμια της Ευρώπης, των ΗΠΑ και άλλων χωρών. Ακόμη κι αν μια τέτοια κίνηση παραμένει κυρίως στο επίπεδο της φημολογίας, χωρίς να αποτελεί γενικευμένη, επίσημη πολιτική, οι πρωτοφανούς έκτασης γενικότερες κυρώσεις προς τη Ρωσία (π.χ. αποκλεισμός τραπεζών από το σύστημα SWIFT) καθιστούν ιδιαίτερα δυσχερή τη ζωή των Ρώσων φοιτητών εκτός της χώρας τους, ενώ παράλληλα εμποδίζουν τις αναγκαίες διεθνείς μετακινήσεις και συνεργασίες Ρώσων ερευνητών και πανεπιστημιακών.

Ανεξάρτητα από την προσωπική άποψη καθενός για τις αιτίες και τους στόχους των στρατιωτικών επιχειρήσεων από κάθε πλευρά, το βέβαιο είναι ότι η αποκλιμάκωση και το τέλος των συγκρούσεων δεν είναι δυνατό να επιτευχθούν με αποκλεισμό της Ρωσικής Ομοσπονδίας από ερευνητικές και επιστημονικές συνεργασίες ούτε με καταφανώς άδικες διώξεις κατά Ρώσων επιστημόνων. Η αληθινή επιστήμη δεν μπορεί να μετατρέπεται σε όργανο πολέμου ούτε και να εργαλειοποιείται κυνικά στο βωμό γεωπολιτικών ή άλλων ανταγωνισμών. Η επιστήμη από τη φύση της συνιστά ένα πεδίο ανοικτής και απρόσκοπτης διεθνούς διαλογικότητας της παγκόσμιας επιστημονικής κοινότητας, πεδίο αμοιβαίου εμπλουτισμού γνώσεων, δεξιοτήτων και δημιουργικών ικανοτήτων, χωρίς εθνικούς, φυλετικούς και άλλους φραγμούς. Κάθε εργαλειακή παραμόρφωση αυτού του πεδίου βάσει πρακτικών υπαγωγής του σε εξωτερικές ως προς την επιστήμη, ιδιοτελείς, τιμωρητικές, άδικες και μισαλλόδοξες σκοπιμότητες, συνιστά υπονόμευση της επιστήμης και του πολιτισμού. Οι επιστημονικές συνεργασίες φέρνουν κοντά τους λαούς και δείχνουν ότι, χωρίς διακρίσεις με βάση την εθνικότητα και τον τόπο καταγωγής, οι ανθρώπινες κοινωνίες μπορούν να παράγουν νέα γνώση, να προοδεύουν και να συνυπάρχουν αρμονικά. Ακόμη και στα χρόνια του Ψυχρού Πολέμου, τα επιστημονικά περιοδικά του «δυτικού κόσμου» καλωσόριζαν προς κρίση επιστημονικά άρθρα από τη Σοβιετική Ένωση, διατηρώντας ανοιχτό αυτόν τον πολύτιμο δίαυλο επιστημονικής επικοινωνίας και προαγωγής της γνώσης, υπεράνω ανταγωνισμών.

Όλοι εμείς, οι επιστήμονες από την Ελλάδα, που υπογράφουμε αυτό το κείμενο, ζητούμε να σταματήσει η παράλογη και εκδικητική επέκταση των κυρώσεων κατά της Ρωσικής Ομοσπονδίας στο χώρο της έρευνας, της επιστήμης, της εκπαίδευσης και ευρύτερα του πολιτισμού.

Η Ουκρανία στην κόψη του ξυραφιού

Το antapocrisis αναδημοσιεύει το άρθρο του Αμερικανού Joe Lauria, αρχισυντάκτη του Consortium News για την κατάσταση στην Ουκρανία. Ο Lauria υποστηρίζει ότι τμήμα της αμερικανικής κυβέρνησης θέλει να εμπλακεί ακόμα πιο βαθιά στον πόλεμο στην Ουκρανία χρησιμοποιώντας για αυτό επικοινωνιακά τον πρόεδρο Ζελένσκι. Ο Lauria αναφέρεται επίσης στην πρόσφατη αντιπαράθεση μεταξύ ΗΠΑ – Ρωσίας για τα εργαστήρια βιολογικού πολέμου της Ουκρανίας και την ομολογία της Νιούλαντ ότι αυτά όντως υπάρχουν.

Η επιλογή είναι δύσκολη για τον Ουκρανό Πρόεδρο Ζελένσκι: Να αποδεχτεί ότι η ήττα του είναι αναπόφευκτη και να αποδεχτεί τους ρωσικούς όρους για παράδοση, ή να συνεχίσει να αναζητά έναν τρόπο ώστε το ΝΑΤΟ να εμπλακεί επικίνδυνα στον πόλεμο εναντίον της Μόσχας.

Η Ρωσία έχει τρεις απαιτήσεις από το Κίεβο για να τερματίσει τον πόλεμο με τους δικούς της όρους: Να αναγνωρίσει την Κριμαία ως μέρος της Ρωσίας. Να παραχωρήσει ανεξαρτησία στο Λουγκάνσκ και στο Ντόνετσκ στην περιοχή του Ντονμπάς. Και να κατοχυρώσει την Ουκρανία ως ουδέτερο κράτος στο σύνταγμά της, που σημαίνει ότι δεν θα ενταχθεί ποτέ στο ΝΑΤΟ. Μια συνάντηση 90 λεπτών στην Τουρκία την Πέμπτη μεταξύ των υπουργών Εξωτερικών της Ρωσίας και της Ουκρανίας δεν οδήγησε σε καμία απολύτως πρόοδο προς τη λύση, καθώς ο πόλεμος εισέρχεται στην τρίτη εβδομάδα.

Ο Ζελένσκι μετακινείται από τη μια θέση στην άλλη από μέρα σε μέρα και μερικές φορές μέσα στην ίδια συνέντευξη σε μέσα ενημέρωσης. Στην εμφάνισή του στο ABC News στις Ηνωμένες Πολιτείες την περασμένη Κυριακή ήταν ταυτόχρονα και περιφρονητικός και συμφιλιωτικός.

Ο Ζελένσκι έχει επικρίνει το ΝΑΤΟ ως «αδύναμο» επειδή δεν έχει παρέμβει ακόμη για λογαριασμό του. Εξακολουθεί να ζητά να σταλούν πολωνικά αεροσκάφη Mig στην Ουκρανία για να πολεμήσουν τη Ρωσία. Εξακολουθεί να ζητά μια ζώνη απαγόρευσης πτήσεων η οποία θα επιβληθεί από το ΝΑΤΟ πάνω από την Ουκρανία. Σε αυτό έχει ισχυρούς συμμάχους στο Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ, τον υπουργό Εξωτερικών Άντονι Μπλίνκεν και τη βοηθό υπουργό Εξωτερικών Βικτόρια Νιούλαντ, και στο Κογκρέσο, με επικεφαλής την Πρόεδρο του Κογκρέσου Νάνσυ Πελόζι.

Το Πεντάγωνο, ωστόσο, έχει αποδεδειγμένα αρνηθεί τόσο το πολωνικό σχέδιο αεριωθούμενων αεροσκαφών όσο και τη ζώνη απαγόρευσης πτήσεων υπό το ΝΑΤΟ. Οι σκληροί ρεαλιστές στο Υπουργείο Άμυνας κατανοούν τις σοβαρές συνέπειες του να θεωρηθεί το ΝΑΤΟ ως μέρος του πολέμου, εάν τα αεροπλάνα του μπουν στη μάχη, ειδικά εάν οι πτήσεις εναντίον της Ρωσίας φύγουν από το έδαφος μιας χώρας του ΝΑΤΟ. Οι ΗΠΑ κατανοούν με κρυστάλλινο τρόπο, ακόμη και αν ορισμένα μέλη του Κογκρέσου δεν το κάνουν, ότι μια ζώνη απαγόρευσης πτήσεων του ΝΑΤΟ θα σήμαινε πόλεμο μεταξύ της Συμμαχίας και της Ρωσίας με όλες τις τρομακτικές πιθανότητες που θα μπορούσαν να υπάρξουν.

Ο Μπάιντεν βρίσκεται στη μέση αυτής της μάχης μεταξύ του Πενταγώνου και του Στέιτ Ντιπάρτμεντ. «Ο Πρόεδρος [Τζο] Μπάιντεν ήταν ξεκάθαρος ότι τα αμερικανικά στρατεύματα δεν θα πολεμήσουν τη Ρωσία στην Ουκρανία και εάν δημιουργήσουμε μια ζώνη απαγόρευσης πτήσεων, σίγουρα για να επιβάλουμε αυτήν τη ζώνη απαγόρευσης πτήσεων, θα πρέπει να εμπλακούμε με ρωσικά αεροσκάφη. Και πάλι, αυτό θα μας έθετε σε πόλεμο με τη Ρωσία», δήλωσε ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ Λόιντ Όστιν.

Η στρατηγική των ΗΠΑ είναι να παρασύρουν τη Ρωσία στην Ουκρανία με έναν οικονομικό πόλεμο άνευ προηγουμένου, καθώς τον σχεδιασμό της ουκρανικής αντίστασης, με την υποστήριξη των ΗΠΑ, ώστε να βαλτώσει και να ματώσει περαιτέρω τη Ρωσία. Ο στόχος είναι τελικά η ανατροπή του Βλαντιμίρ Πούτιν από την εξουσία. Το να πολεμήσουν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το ΝΑΤΟ απευθείας με τη Ρωσία, σίγουρα δεν είναι μέρος του σχεδίου. Αλλά η Νιούλαντ και ο Μπλίνκεν φαίνεται να μην έχουν καταλάβει το σχέδιο.

Ο Ζελένσκι και οι υποστηρικτές του στην Ουάσιγκτον επιμένουν στην γιγάντωση της δημόσιας υποστήριξης της Δύσης στην επέμβαση του ΝΑΤΟ, μέχρι να φθαρούν οι ρεαλιστές. Τα δυτικά μέσα αποδέχονται χωρίς αμφισβήτηση την ουκρανική εκδοχή των γεγονότων, ενώ δυτικές κυβερνήσεις και εταιρείες απαγόρευσαν στη ρωσική πλευρά την πρόσβαση στην ενημέρωση της κοινής γνώμης.

Έτσι, το κοινό καθημερινά βλέπει και διαβάζει αναφορές για εμφανιζόμενες ως εντελώς απρόκλητες και άσκοπες ρωσικές επιθέσεις σε Ουκρανούς αμάχους. Η τελευταία θηριωδία που αποδίδεται στη Μόσχα είναι η βομβιστική επίθεση σε μαιευτήριο στη Μαριούπολη. Ο πρεσβευτής της Ρωσίας στον ΟΗΕ Vassily Nebenzia είπε στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ τη Δευτέρα ότι η Ουκρανία είχε εκκενώσει ένα μαιευτήριο στη Μαριούπολη και είχε αναπτύξει εκεί στρατιωτικές δυνάμεις. Αυτό ήταν τέσσερις ημέρες πριν χτυπηθεί το νοσοκομείο, με 17 τραυματισμούς και κανέναν θάνατο.

Είναι αδύνατο να γνωρίζουμε τι ακριβώς συμβαίνει στο έδαφος των πολεμικών επιχειρήσεων. Η Ρωσία λέει σχετικά λίγα. Αλλά η εκδοχή της είναι ότι ανταποδίδει τα πυρά μόνο σε ουκρανικές μονάδες που πυροβολούν, έξω από κατοικημένες περιοχές, όπου στην πραγματικότητα χρησιμοποιούνται οι άμαχοι ως «ανθρώπινες ασπίδες». Η Ρωσία λέει ότι οι εκεχειρίες της και οι ανθρωπιστικοί διάδρομοι στις πόλεις που περικυκλώνει παρεμποδίζονται από ναζιστικές πολιτοφυλακές, ειδικά στη Μαριούπολη, την έδρα του τάγματος Αζόφ, οι οποίες εμποδίζουν τους αμάχους να φύγουν. Η Ουκρανία και η Δύση αναφέρουν ότι η Ρωσία παρασύρει τους αμάχους στους ανθρωπιστικούς διαδρόμους, για να μπορέσουν να τους σκοτώνουν πιο εύκολα.

Η Ρωσία δεν έχει απολύτως τίποτα να κερδίσει από τις απρόκλητες δολοφονίες αμάχων. Αντίθετα έχει να χάσει τα πάντα. Με την εμφάνιση τέτοιων δολοφονιών όμως, η Ουκρανία έχει να κερδίσει τη συμμετοχή του ΝΑΤΟ. Η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα ανακοίνωσε την Παρασκευή 549 θανάτους αμάχων και 957 τραυματίες κατά τις πρώτες 15 ημέρες της ρωσικής επιχείρησης, αριθμοί που ωχριούν σε σύγκριση με τις πρώτες ημέρες της εκστρατείας των ΗΠΑ στο Ιράκ το 2003, για παράδειγμα, όταν 15.000 πιστεύεται ότι σκοτώθηκαν, 4.300 από αυτούς, άμαχοι πολίτες. Εντωμεταξύ, στις 15 ημέρες του πολέμου, 1.756 άνθρωποι πέθαναν από τον Covid-19 στην Ουκρανία, σύμφωνα με το World-O-Meter.

Βιολογικά εργαστήρια

Η απάντηση της Νούλαντ κατά την ένορκη κατάθεσή της στον γερουσιαστή Μάρκο Ρούμπιο την Τρίτη, φάνηκε να επιβεβαιώνει ότι οι ΗΠΑ διαθέτουν βιολογικά όπλα σε εργαστήρια της Ουκρανίας. Ο Ρούμπιο τη ρώτησε αν η Ουκρανία είχε βιολογικά ή χημικά όπλα. Μια πολύ αμήχανη Νιούλαντ απάντησε ότι η Ουκρανία έκανε «βιολογική έρευνα» και οι ΗΠΑ ανησυχούσαν ότι τα «υλικά» θα πέσουν στα χέρια της Ρωσίας.

Είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς ότι η Νιούλαντ ανησυχούσε για την κατάσχεση από τη Ρωσία τυχόν πειραματικών εμβολίων ή δειγμάτων αίματος. Μπορεί να αναφέρεται σε έρευνα για παθογόνα για τα οποία ο διευθυντής του Εθνικού Ινστιτούτου Υγείας, Άντονι Φάουτσι κατέθεσε ότι θα μπορούσαν να έχουν διπλό σκοπό, τόσο για πολιτικούς όσο και για στρατιωτικούς λόγους. Εδώ, η Νιούλαντ συνελήφθη για δεύτερη φορά να μαρτυρά απρόσεκτα: Την πρώτη φορά μίλησε σε ένα μη ασφαλές τηλέφωνο για τα σχέδια των ΗΠΑ για το πραξικόπημα του 2014 στο Κίεβο. Και τώρα για τη βιολογική έρευνα που χρηματοδοτείται από τις ΗΠΑ στην Ουκρανία.

Ο επικοινωνιακός έλεγχος ήρθε συντεταγμένα. Πρώτα ο Λευκός Οίκος προσπάθησε να πει ότι οι ρωσικές κατηγορίες ότι οι ΗΠΑ διεξήγαγαν έρευνα για βιολογικά όπλα κοντά στα ρωσικά σύνορα ήταν «παράλογες» και «ανήκουστες». Στη συνέχεια, το Πεντάγωνο εξήγησε ότι αυτά ίσως είναι υπολείμματα παθογόνων από τις σοβιετικές μέρες και ήταν μέρος ενός προγράμματος των ΗΠΑ που ξεκίνησε πριν από 30 χρόνια για την καταστροφή των όπλων μαζικής καταστροφής στις πρώην σοβιετικές δημοκρατίες. Αυτή ήταν η εξήγηση του Robert Pope, διευθυντή του Συνεργατικού Προγράμματος Μείωσης Απειλών, στο Bulletin of the Atomic Scientists. Είπε: «Καθώς οι επιστήμονες είναι επιστήμονες, δεν θα με εξέπληττε αν ορισμένα από αυτά τα εργαστήρια εξακολουθούν να έχουν στελέχη παθογόνων που χρονολογούνται από την αρχή αυτού του προγράμματος».

Ωστόσο, έγγραφα στον ιστότοπο της πρεσβείας των ΗΠΑ στο Κίεβο δείχνουν ότι οι ΗΠΑ πλήρωσαν και άνοιξαν νέα εργαστήρια στην Ουκρανία μέχρι το 2019.

Τώρα η αντίδραση των ΗΠΑ στις αποκαλύψεις της Νούλαντ έχει γίνει πιο απειλητική. Λάβετε υπόψη ότι οι ΗΠΑ δεν είχαν πει λέξη για ενδεχόμενη χρήση βιολογικών ή χημικών όπλων της Ρωσίας στην Ουκρανία, μέχρι που η Νούλαντ άνοιξε το στόμα της. Τώρα οι ΗΠΑ λένε συνεχώς ότι αυτά τα παθογόνα της σοβιετικής εποχής, μπορεί να χρησιμοποιηθούν από τη Ρωσία στην τρέχουσα σύγκρουση. Ο Ρούμπιο επανέφερε τα πράγματα σε τάξη, όταν ρώτησε τη Νούλαντ αν υπάρχει αμφιβολία ότι -αν χρησιμοποιηθούν αυτά τα όπλα – θα χρησιμοποιηθούν από την πλευρά της Ρωσίας. (Ήταν μια απερίσκεπτη παραδοχή ότι βιολογικά όπλα έχουν και οι ΗΠΑ και η Ουκρανία). Η Νιούλαντ απάντησε: «Δεν υπάρχει αμφιβολία στο μυαλό μου», θα ήταν η Ρωσία.

Το πρωί της Παρασκευής το Axios ανέφερε:

  • Η κυβέρνηση Μπάιντεν έχει εκδώσει ανακοινώσεις χαρακτηρίζοντας τους ρωσικούς ισχυρισμούς «παράλογους» και «απόλυτες ανοησίες», προτρέποντας τον κόσμο «να είναι σε επιφυλακή» σε περίπτωση που η Ρωσία χρησιμοποιήσει η ίδια χημικά όπλα ή επιχειρήσει μια επιχείρηση με ψεύτικα προσχήματα στην Ουκρανία. [Την Παρασκευή ο Μπάιντεν είπε ότι η Ρωσία θα πληρώσει «βαρύ τίμημα» εάν χρησιμοποιούσε χημικά ή βιολογικά όπλα.]
  • Η εκπρόσωπος του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών Μαρία Ζαχάροβα υποστήριξε ότι η Ρωσία είχε στοιχεία ότι οι ΗΠΑ υποστηρίζουν ένα πρόγραμμα βιολογικών όπλων στην Ουκρανία και ότι «Ουκρανοί εθνικιστές» ετοιμάζονταν να χρησιμοποιήσουν χημικά όπλα για να «προκαλέσουν», πρόκληση την οποία στη συνέχεια θα χρέωναν στη Ρωσία, σύμφωνα με τον Guardian.
  • «Υποτίθεται ότι ετοιμάζουμε μια χημική επίθεση», δήλωσε ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι σε μια νέα ομιλία μέσω βίντεο. «Αυτό με κάνει πραγματικά να ανησυχώ γιατί έχουμε επανειλημμένα πειστεί ότι αν θέλουμε να μάθουμε τα σχέδια της Ρωσίας, ας δούμε για τι κατηγορεί η Ρωσία τους άλλους».

Μπορεί κανείς εξίσου εύκολα να πει ότι αυτό που κάνουν η Ουκρανία και οι ΗΠΑ είναι αυτά για τα οποία κατηγορούν τους άλλους. Οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι ο αδιαμφισβήτητος πρωταθλητής αυτής της διαστροφής. Η Ρωσία θα είχε τα πάντα να χάσει με μια τέτοια επίθεση, ενώ η Ουκρανία και το Στέιτ Ντιπάρτμεντ θα είχαν το ισχυρότερο μέχρι τώρα επιχείρημα, για την επέμβαση του ΝΑΤΟ.

Οι ίδιοι οι δυτικοί στρατιωτικοί αναλυτές συμφωνούν ότι η Ρωσία θα κερδίσει τελικά τον πόλεμο στο έδαφος. Αυτό θα μπορούσε να τελειώσει με την Ουκρανία να αποδέχεται τους όρους που υπαγορεύει η Ρωσία ώστε να ελαχιστοποιηθεί η αιματοχυσία ή θα μπορούσε να αντιμετωπίσει την οργή μιας πολύ ισχυρότερης στρατιωτικής επίθεσης από τη Ρωσία. Εάν η Ουκρανία βρει τρόπο να προσελκύσει το ΝΑΤΟ στο έδαφός της, οι συνέπειες θα είναι αδιανόητες.

Πηγή: Consortium News

Μετάφραση: antapocrisis

Πώς περάσαμε από το Give Peace a Chance, στο Give War A Chance

Ο καθηγητής και συγγραφέας Vladimir Golstein γράφει για την πολεμοχαρή Αμερική, που στο όνομα της «ηθικής ανωτερότητας» την οποία απονέμει στον εαυτό της, είναι πρόθυμη να εμπλακεί σε έναν ακόμα πόλεμο. Η μετάβαση από το «Give Peace a Chance», στο «Give War A Chance», δεν έγινε μέσα σε μια νύχτα. Ήταν μια διαδικασία δεκαετιών κατά τις οποίες οι ΗΠΑ διατήρησαν το δικαίωμα του «εξαιρετισμού» του εαυτού τους, διαμορφώνοντας μια γενιά, (καλών παιδιών από καλά κολλέγια), που σήμερα ουρλιάζει υπέρ του πολέμου ακόμα και αν ρισκάρει τον πυρηνικό όλεθρο.

Υπήρξε μια γενιά που μεγάλωσε με τον πόλεμο στο Βιετνάμ. Αυτοί η γενιά ήξερε ότι οι πόλεμοι ήταν άσχημοι. Πολλοί ήθελαν να αποφύγουν τη στρατολόγηση. Πολλοί δεν εμπιστεύονταν τους πολιτικούς που έστελναν νέα παιδιά στην κρεατομηχανή. Επρόκειτο για μια κανονική γενιά, όπως χιλιάδες άλλες πριν από αυτήν, αντιμέτωπες με ανόητους πολέμους, διεφθαρμένους πολιτικούς, σκληρότητα και ψέματα. Αυτά συνόδευαν πάντα την ανθρωπότητα στην εποχή της ειρήνης, και ακόμη περισσότερο στην εποχή του πολέμου.

Αλλά μετά κάτι συνέβη. Μια αλλαγή παραδείγματος αν θέλετε. Κάπως έτσι, οι πόλεμοι έγιναν καλοί και ηθικοί. Οι πόλεμοι για «να τελειώσουν όλοι οι πόλεμοι», οι πόλεμοι για «την εισαγωγή της δημοκρατίας και της δικαιοσύνης». Ο πόλεμος για να λύσουμε τις ηθικές μας αγωνίες.

Αυτή είναι μια τρομακτική αλλαγή, αν το σκεφτείς. Θυμάμαι νεαρούς Γερμανούς να λένε –όταν το ΝΑΤΟ βομβάρδιζε τη Σερβία – ότι τελικά είμαστε στη σωστή πλευρά του πολέμου. Θυμάμαι παιδιά στα κορυφαία πανεπιστήμια, να κάνουν είδωλο τη Samantha Power[i] και τις διαταραγμένες θεωρίες της για ηθικό καθήκον του …βομβαρδισμού. Θυμάμαι έναν φοιτητή που μου είπε ότι ήταν χλιαρός απέναντι στον πόλεμο στο Ιράκ, γιατί ήταν πόλεμος για το πετρέλαιο, αλλά του άρεσε ο σερβικός βομβαρδισμός, γιατί ήταν ένας τελείως αδιάσπαστος πόλεμος για την ηθική και την καλοσύνη. Θυμάμαι γενναίους αντιφρονούντες όπως ο Βάτσλαβ Χάβελ, που αντιστάθηκαν παλιά στις πιέσεις της Σοβιετικής Ένωσης, αλλά υπέκυψαν στις πιέσεις του Τζορτζ Μπους και ακολούθησαν με χαρά το ΝΑΤΟ στην καταστροφή του Ιράκ.

Τι στο διάολο ήταν αυτό; Η σειρά των πολέμων: Σερβία, Ιράκ, Λιβύη, Αφγανιστάν, Συρία, όλοι έγιναν καλοί πόλεμοι. Δεν μιλάω για το στρατιωτικό-βιομηχανικό σύμπλεγμα και άλλους ανθρώπους που κερδοσκοπούν από τους πολέμους, τους κατανοώ πλήρως και αυτούς και την υποστήριξή τους στους πολέμους. Ο εγωισμός είναι άλλωστε ανθρώπινο χαρακτηριστικό. Μιλάω για καλοσυνάτους, μορφωμένους ανθρώπους, που αποφάσισαν ότι ο πόλεμος είναι μια λύση. Δώστε στον πόλεμο μια ευκαιρία, όπως θα έλεγε το μάντρα του επιφανούς αρθρογράφου των NYT, Thomas Friedman.

Ο κόσμος γινόταν ολοένα και πιο απλοποιημένος, οι ΗΠΑ, όλο και πιο ισχυροί, και κατά συνέπεια, ο πόλεμος έγινε το όργανο της εξωτερικής και της ηθικής πολιτικής. Επιπλέον, οι άνθρωποι που έκαναν αυτούς τους πολέμους, τα καλά παιδιά που πήγαν στα καλά κολέγια, δεν επιλέχθηκαν ποτέ για το στρατό. Μετά βίας γνώριζαν το άσχημο πρόσωπο του πολέμου. Το μόνο που ήξεραν ήταν ότι οι καλοί χτυπούσαν τους κακούς και βομβάρδιζαν ανθρώπους για να τους στείλουν στη Λίθινη Εποχή και να τους φέρουν στον Αμερικανικό Τρόπο Ζωής ταυτόχρονα.

Όπως είπα, όλα αυτά λειτούργησαν για λίγο, όπως για λίγο λειτούργησαν σε όλες τις άλλες καταστάσεις, όταν υπήρχε μια ενιαία αυτοκρατορία, όπως η Ισπανική Αυτοκρατορία του XVI αιώνα ή η Βρετανική στον XIX αιώνα, που υπαγόρευε τους όρους. Αλλά τότε εμφανίζεται το νέο παιδί στη γειτονιά. Όπως η Γερμανία περίπου το 1914. Και τότε η ένδοξη Βρετανική Αυτοκρατορία ξεκίνησε μια ανθρωποθυσία, η εμβέλεια της οποίας ήταν άγνωστη στην ανθρωπότητα από την εποχή του Βάαλ.

Ας μετακινηθούμε γρήγορα εμπρός, εκατό χρόνια μετά. Είναι αυτή η γενιά των παιδιών που μεγάλωσε με το δόγμα ενός καλού πολέμου που διεξήχθη από τις ένδοξες δυνάμεις μας κάπου εκεί έξω, που ώθησε τη Ρωσία στα άκρα, που θα ωθήσει στο μέλλον την Κίνα στα άκρα, και που τώρα απαιτεί, στην πραγματικότητα, ζώνη απαγόρευσης πτήσεων πάνω από την Ουκρανία. Ποιο μέρος του Πυρηνικού Πολέμου δεν καταλαβαίνουν αυτοί οι ηλίθιοι; Είναι δεδομένο ότι η Χιροσίμα συνέβη, υπάρχουν αρκετά ντοκουμέντα για να δούμε το επίπεδο της καταστροφής. Πόσο περιορισμένος, αλαζονικός, ναρκισσιστής και εντελώς ανόητος μπορεί να είναι κανείς, όχι απλώς να πιέζει για έναν καλό πόλεμο (πράγμα ήδη αρκετά κακό) αλλά να επιζητά έναν πόλεμο που θα εξαφάνιζε την ανθρωπότητα από προσώπου γης;

Δεν μπορώ να πω, ότι φοβάμαι. Αλλά είμαι βαθιά απογοητευμένος. Έχοντας συζητήσει τον Πόλεμο και την Ειρήνη του Τολστόι, έχοντας εξηγήσει πώς ο Τολστόι είχε μεταμορφώσει τον Γκάντι και μέσω αυτού τον Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, μετά ακούς από τους μαθητές ότι προτιμούν στην πραγματικότητα το «A Problem from Hell: America and the Age of Genocide[ii]» της Samantha Power.

Είμαστε στην Εποχή της Γενοκτονίας; Δεν ήμασταν όταν ο Χίτλερ ήταν στην εξουσία και οι βιομήχανοι των ΗΠΑ τον βοήθησαν να φτάσει εκεί. Δεν ήμασταν όταν οι ΗΠΑ έδιωχναν τα καράβια με τους Εβραίους πρόσφυγες. Αλλά είμαστε τώρα στην Εποχή της Γενοκτονίας, όταν παραμείναμε η μόνη Υπερδύναμη που υπάρχει. Περίεργη σύμπτωση, έτσι δεν είναι; Έχω τη μεγαλύτερη δύναμη πυρός στον κόσμο, εκφοβίζω τους πάντες, ξοδεύω περισσότερα για στρατιωτικούς εξοπλισμούς από όσα αθροιστικά όλες οι άλλες χώρες, κι όμως, είμαστε στην Εποχή της Γενοκτονίας, και επομένως είναι καθήκον μου να συνεχίσω να βομβαρδίζω περιοχές όπου υπάρχουν «γενοκτονίες». Δεν είναι, σαν να γράφεις ένα βιβλίο «Τα MacDonald’s στην εποχή της παχυσαρκίας»; Κι όμως, αυτά τα βιβλία είναι που οι μορφωμένοι αναγνώστες προτιμούν και όχι τα κλασικά της λογοτεχνίας.

Είναι λοιπόν περίεργο που το μορφωμένο κοινό για το οποίο το Βιετνάμ είναι τόσο μακρινή ανάμνηση, γίνεται όλο και πιο υστερικό σχετικά με το Αμερικανικό Ηθικό Καθήκον να προστατεύσουμε τον κόσμο. Προχωρήστε, λοιπόν, παραγγείλετε ένα ακόμα μπέργκερ αγωνιζόμενοι ενάντια στην παχυσαρκία, βομβαρδίστε μια άλλη χώρα στην «εποχή της γενοκτονίας». Όλα συμβαίνουν εκεί έξω. Λοιπόν, αργά ή γρήγορα ότι είναι εκεί έξω συμβαίνει και εδώ.

Ακριβώς όπως εκεί, έξω, ήταν για την πλειοψηφία των Ουκρανών ο πόλεμος στο Ντονμπάς. Με κτίρια κατεστραμμένα, με άμαχους νεκρούς. Για οκτώ χρόνια συνεχίστηκε αυτό. Τώρα το κακό που γινόταν εκεί έξω, ήρθε στο σπίτι μας, αλλά αντί να μας μάθει το φρικτό μάθημα ότι δεν υπάρχει απλώς ένας ξένος πόλεμος εκεί έξω και ότι όλοι οι πόλεμοι μας αφορούν, η ηγεσία της σύγχρονης Ουκρανίας έμαθε κάτι άλλο. Ούρλιαξε «γενοκτονία» προς τους Αμερικανούς, και εκείνοι θα ορμήσουν με πάθος, όπως τους έχει διδάξει η Samantha Power.

Όχι στη σοφή, ανοιχτή, ανεξάρτητη, φιλελεύθερη, δημοκρατική Αμερική που θα καθόταν στο τραπέζι με όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη και θα διαπραγματευόταν την ειρήνη. Οχι! Είμαστε στην υστερική, παρανοϊκή Αμερική, της αυτοδικίας και της αυτοδικαίωσης, που προτιμά τη Samantha Power, τη Maddy Albright και τον Dick Cheney από τον Τολστόι, τον Γκάντι και τον Μάρτιν Λούθερ Κινγκ.

Πηγή: facebook.com/vladimir.golstein

Μετάφραση: antapocrisis

[i] Η Samantha Power ήταν πολεμικός ανταποκριτής κατά τον πόλεμο της Γιουγκοσλαβίας, υπέρμαχος της στρατιωτικής επέμβασης των ΗΠΑ στο όνομα της ηθικής. Αργότερα έγινε σύμβουλος της κυβέρνησης Ομπάμα, υπέρμαχος του βομβαρδισμού της Λιβύης.

[ii] Βιβλίο της Samantha Power στο οποίο υπερασπίστηκε την αμερικανική επεμβατικότητα όπου γης ώστε να εμποδίζονται γενοκτονίες.

Τρεις λόγοι για τους οποίους οι ΗΠΑ δεν πρέπει να εξοπλίσουν την Ουκρανία

Το antapocrisis δημοσιεύει για ενημερωτικούς λόγους το άρθρο του Ishaan Tharoor, αρθρογράφου διεθνών σχέσεων της Washington Post, το οποίο από το 2015 προειδοποιεί για την κατάληξη που θα είχε μια πολιτική εξοπλισμού της Ουκρανίας απέναντι στη Ρωσία. Ο Tharoor σημειώνει ότι η Ρωσία είναι αποφασισμένη να αντιδράσει σε μια τέτοια πολιτική και είναι απίθανο να υποχωρήσει, ακόμα και αν το τίμημα που θα καταβάλει είναι υψηλό. Ο αρθρογράφος μεταφέρει τη συζήτηση που από το 2015 γίνεται στην Ουάσινγκτον, για το αν θα πρέπει να επιλεγεί ο δρόμος μιας ουδέτερης Ουκρανίας ή αν θα πρέπει να εξοπλιστεί η Ουκρανία ενσωματώνοντας μια επιθετική ρητορική έναντι της Ρωσίας. Προφανώς, με την εκλογή Μπάιντεν, οι ήδη προϋπάρχουσες διακομματικές τάσεις σκλήρυνσης και επιθετικής περικύκλωσης της Ρωσίας, έγιναν κυρίαρχες. Η Ουκρανία όχι μόνο εξοπλίστηκε από τις ΗΠΑ, αλλά τέθηκε ως ζήτημα ημερήσιας διάταξης η είσοδός της στο ΝΑΤΟ. Η κατάληξη προς τον πόλεμο θα ήταν πλέον σχεδόν αναπόφευκτη.
Και αυτό το άρθρο, μαζί με δεκάδες άλλες παρεμβάσεις από διπλωμάτες, πολιτικούς, ακαδημαϊκούς και αναλυτές διεθνών θεμάτων, δείχνει ότι ο σημερινός πόλεμος στην Ουκρανία ήταν απολύτως προδιαγεγραμμένος, επιλογή της ηγεσίας των ΗΠΑ να κλιμακώσει τη σύγκρουση με τη Ρωσία σε ένα υπαρξιακό (καλώς ή κακώς) για τη Μόσχα ζήτημα. Η σημερινή ρητορική του «δυτικού κόσμο» που δέχεται επίθεση από την αυταρχική Ρωσία, επιχειρεί να κουκουλώσει την ιστορία αυτής της σύγκρουσης, αλλά τα γεγονότα είναι πεισματάρικα και τα γραπτά μένουν.

Στην Ουάσιγκτον, υπάρχουν αυξανόμενες δικομματικές εκκλήσεις να εξοπλίσουμε την Ουκρανία καθώς αυτή καταπολεμά μια ανθεκτική εξέγερση (σ.μ. Ντονμπάς) που υποστηρίζεται από τη Ρωσία στα ανατολικά της χώρας. Οι αυτονομιστές υπέρ της Μόσχας ενίσχυσαν τις επιθέσεις τους σε εδάφη που ελέγχονται από την κυβέρνηση, δίνοντας νέα ώθηση στις προσπάθειες των Ευρωπαίων διπλωματών που ήλπιζαν να συγκαλέσουν ειρηνευτικές συνομιλίες μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας στην πρωτεύουσα της Λευκορωσίας Μινσκ την Τετάρτη.

Αλλά ορισμένοι στις Ηνωμένες Πολιτείες ανησυχούν ότι θα υπάρξουν ακόμα περισσότερες αποτυχημένες διαπραγματεύσεις. Ο Πρόεδρος Ομπάμα παραδέχτηκε ότι η κυβέρνησή του εξετάζει το ενδεχόμενο αποστολής «θανατηφόρων αμυντικών όπλων» στην κυβέρνηση του Κιέβου. Και οι συνήθεις ύποπτοι στο Κογκρέσο είναι κατηγορηματικοί ότι αυτός είναι ο καλύτερος δρόμος για τον περιορισμό του νέου ρεβανσισμού της Μόσχας, που ισχυρίζονται ότι ευθύνεται για μια σύγκρουση που έχει ήδη στοιχίσει περισσότερες από 5.000 ζωές.

Το πιο γνωστό επιχείρημα που ζητούσε αποστολή όπλων διατυπώθηκε σε μια έκθεση που συντάχθηκε κατόπιν έκκλησης προσωπικοτήτων της εξωτερικής πολιτικής της Ουάσιγκτον και δημοσιεύτηκε την περασμένη εβδομάδα από το Brookings Institution, το Atlantic Council και το Chicago Council on Global Affairs, του οποίου ηγείται ο Ivo Daalder, πρώην απεσταλμένος των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ. Έχει τον τίτλο «Διατήρηση της ανεξαρτησίας της Ουκρανίας, αντίσταση στη ρωσική επίθεση: Τι πρέπει να κάνουν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το ΝΑΤΟ».

Η έκθεση ισχυρίζεται ότι η τρέχουσα (σ.μ. το 2015) επέμβαση της Μόσχας στην Ουκρανία είναι «η σοβαρότερη απειλή ασφαλείας για τη διατλαντική κοινότητα και την Ευρασία από το τέλος του Ψυχρού Πολέμου» και «μια απαράδεκτη πρόκληση για τη μεταπολεμική ευρωπαϊκή τάξη ασφαλείας». Η Ρωσία έχει «παραβιάσει κατάφωρα» προηγούμενες δεσμεύσεις για σεβασμό της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας της Ουκρανίας, ιδίως με την προσάρτηση της Κριμαίας τον περασμένο Μάρτιο. Τώρα, καταλήγει η έκθεση, «η Δύση πρέπει να ενισχύσει την αποτρεπτική δύναμη της Ουκρανίας, αυξάνοντας τους κινδύνους και το ρωσικό κόστος για οποιαδήποτε νέα μεγάλη επίθεση».

Αυτό σημαίνει ένα βασικό πράγμα: “παροχή άμεσης στρατιωτικής βοήθειας” στο Κίεβο, μια ευρεία γκάμα υλικού και όπλων που περιλαμβάνει αντιαρματικούς πυραύλους, θωρακισμένα Χάμβι και drones παρακολούθησης. Ο στόχος είναι να βοηθηθεί η Ουκρανία να «δημιουργήσει σημαντικό κόστος» στους αυτονομιστές και στους υποτιθέμενους Ρώσους υποστηρικτές τους, ώστε να αναγκάσει τον ήδη μαχόμενο Ρώσο Πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν να επανεξετάσει τη στρατηγική του καθώς θα αυξάνονται οι απώλειες, συμπεριλαμβανομένων των Ρώσων στρατιωτών.

Παραθέτουμε μερικούς λόγους αμφιβολίας για την επιτυχία ενός τέτοιου σχεδίου.

Μην υποτιμάτε την δέσμευση της Ρωσίας στο να πολεμήσει

Ούτε οι συντάκτες της έκθεσης ούτε άλλοι σοβαροί υποστηρικτές του εξοπλισμού του Κιέβου πιστεύουν ότι ένας καλύτερος εξοπλισμός του Κιέβου θα επιτρέψει στην κυβέρνηση της Ουκρανίας να νικήσει τις δυνάμεις που υποστηρίζονται από τη Ρωσία. Όπως επισημαίνει ο Jeremy Shapiro, ένας ακαδημαϊκός του Brookings που έγραψε πρόσφατα αυτό το άρθρο που διαφωνεί με την έκθεση του αφεντικού του, αυτή η σκέψη είναι και κυνική και ίσως αφελής, δεδομένης της προθυμίας της Μόσχας να αιματοκυλίσει την περιοχή.

«Είναι δύσκολο να βρεις παρηγοριά σε ένα σχέδιο του οποίου η επιτυχία βασίζεται στην ευαισθησία του Βλαντιμίρ Πούτιν απέναντι στον θάνατο», γράφει ο Shapiro, σχολιάζοντας το αυξανόμενο αντιαμερικανικό αίσθημα στη Ρωσία. Η άμεση στρατιωτική βοήθεια των ΗΠΑ στην Ουκρανία θα βάθαινε μόνο τις αντιδυτικές, «αντι-ιμπεριαλιστικές» αφηγήσεις που κυριάρχησαν στα ερτζιανά στη Ρωσία τον περασμένο χρόνο και θα ενίσχυε τα μηνύματα του ίδιου του Κρεμλίνου για τη σύγκρουση ως υπαρξιακό αγώνα για το μέλλον της Μόσχας.

«Αυτή η εξαναγκαστική στρατηγική είναι επίσης απίθανο να λειτουργήσει, όσες κυρώσεις κι αν επιβάλει η Δύση», γράφει ο θεωρητικός των διεθνών σχέσεων John Mearsheimer. «Αυτό που δεν καταλαβαίνουν οι υποστηρικτές του εξοπλισμού της Ουκρανίας, είναι ότι οι Ρώσοι ηγέτες πιστεύουν ότι τα βασικά στρατηγικά συμφέροντα της χώρας τους διακυβεύονται στην Ουκρανία· είναι απίθανο να υποχωρήσουν, ακόμα κι αν αυτό σημαίνει αποδοχή τεράστιου κόστους για τη Ρωσία».

Υπάρχει μια άλλη ομάδα επιχειρημάτων που τονίζει ότι, για τον Πούτιν, το παιχνίδι εξουσίας στην Ουκρανία είναι το μόνο που μπορεί να του έχει μείνει. Ο Stephen Walt του Χάρβαρντ, γνωστός σκεπτικιστής έναντι του παρεμβατισμού των ΗΠΑ, διευκρινίζει τι διακυβεύεται για τη Ρωσία:

Η Ρωσία δεν είναι μια φιλόδοξη ανερχόμενη δύναμη όπως η ναζιστική Γερμανία ή η σύγχρονη Κίνα. Είναι μια γερασμένη, ερημωμένη και παρακμάζουσα μεγάλη δύναμη που προσπαθεί να κρατήσει όποια διεθνή επιρροή εξακολουθεί να κατέχει και να διατηρήσει μια μέτρια σφαίρα επιρροής κοντά στα σύνορά της, έτσι ώστε τα ισχυρότερα κράτη – και ειδικά οι Ηνωμένες Πολιτείες – να μην μπορούν να εκμεταλλευτούν τις ολοένα αυξανόμενες ευπάθειές της.

Σε τελική ανάλυση, όπως σημειώνει ο Walt, «η μοίρα της Ουκρανίας είναι πολύ πιο σημαντική για τη Μόσχα», από ό,τι είναι για όσους τυχαίνει να νοιάζονται για την Ουκρανία στην Ουάσιγκτον. Σε αυτήν την αντιπαράθεση, είναι δύσκολο να πιστέψει κανείς ότι ο Πούτιν θα ήταν ποτέ αυτός που θα υποχωρήσει πρώτος.

Οι ΗΠΑ έκαναν αντίστοιχα πράγματα και στο παρελθόν

Δείτε πώς ο Zbigniew Brzezinski, πρώην υπουργός Εξωτερικών στην κυβέρνηση Κάρτερ, περιέγραψε την αμερικανική αντίδραση στη σοβιετική εισβολή στο Αφγανιστάν το 1979.

Ξεκινήσαμε αμέσως μια διπλή διαδικασία όταν ακούσαμε ότι οι Σοβιετικοί είχαν εισβάλει στο Αφγανιστάν. Η πρώτη περιελάμβανε άμεσες αντιδράσεις και κυρώσεις και επικεντρώθηκε στη Σοβιετική Ένωση… Και η δεύτερη πορεία δράσης οδήγησε στο να πάω στο Πακιστάν ένα μήνα περίπου μετά τη σοβιετική εισβολή στο Αφγανιστάν, με σκοπό να συντονίσω με τους Πακιστανούς μια κοινή απάντηση, σκοπός της οποίας θα ήταν να κάνει τους Σοβιετικούς να αιμορραγήσουν για όσο το δυνατόν περισσότερο.

Η κληρονομιά που αφήνει αυτό το αμερικανικό σχέδιο με την δημιουργία των Μουτζαχεντίν ώστε «να κάνει τους Σοβιετικούς να αιμορραγήσουν», εξακολουθεί φυσικά να αποκαλύπτεται μέχρι σήμερα. Κανείς δεν θέλει ένα σενάριο ίδιο με αυτό του Αφγανιστάν, αλλά οι σκέψεις πίσω από τον εξοπλισμό του Κιέβου τώρα, δεν είναι τόσο διαφορετικές από αυτές που είχε στο μυαλό του ο Μπρεζίνσκι πριν από πάνω από τρεις δεκαετίες. Οι κυρώσεις είναι ήδη στο παιχνίδι. Ορισμένα μέλη του Κογκρέσου πιστεύουν ότι είναι καιρός να ασκήσουν ακόμη μεγαλύτερη πίεση.

Οι αμερικανικές παρεμβάσεις, φαίνεται σχεδόν πάντα να μετατρέπονται σε ακανθώδες εμπλοκές με απρόβλεπτες επιπλοκές και συνέπειες.

Ακόμη και τα πολύ πρόχειρα και περιορισμένα σχέδια για τον καλύτερο εξοπλισμό των στρατευμάτων της Ουκρανίας παρουσιάζουν μια σειρά από δύσκολα ερωτήματα: Ποιος θα εκπαιδεύσει έναν στρατό που είναι κυρίως εξοπλισμένος με εξοπλισμό της Σοβιετικής εποχής ώστε να χρησιμοποιεί αμερικανικά όπλα και τεχνολογία; Θα απαιτούσε κάτι τέτοιο, προσωπικό των ΗΠΑ στο ουκρανικό έδαφος; Αυτό δεν θα προκαλούσε περαιτέρω τη Ρωσία; Και δεν θα αύξανε τότε το διακύβευμα της κρίσης καθώς και το φάντασμα ενός πολέμου με αντιπροσώπους, πράγμα που πολλοί Αμερικανοί δεν θα ήθελαν;

Η μόνη λύση είναι η διπλωματική

Υπάρχει λόγος που οι Ευρωπαίοι ηγέτες, συμπεριλαμβανομένων εκείνων της Γερμανίας, της Γαλλίας και της Βρετανίας, επιδιώκουν απεγνωσμένα μια κατάπαυση του πυρός και όχι μια κλιμάκωση της σύγκρουσης. Τελικά, η μόνη λύση που μπορεί να φανταστεί κανείς, είναι μια διπλωματική διευθέτηση που θα μειώσει την ένταση στην περιοχή και θα επιτρέψει την προσέγγιση μεταξύ της Ρωσίας και των δυτικών γειτόνων της. Μια εισροή δυτικών όπλων και στρατιωτικής βοήθειας θα μπορούσε να έχει το αντίθετο αποτέλεσμα, παραλύοντας οποιεσδήποτε ελπίδες για διπλωματική επίλυση και ίσως ακόμη και να προκαλέσει μια ευρείας κλίμακας ρωσική εισβολή.

Το πιο δύσκολο ερώτημα είναι το τι συμβαίνει στην Ουκρανία: ο στρατός της ξέμεινε από όπλα. Η οικονομία της είναι σε διάλυση. Και ολόκληρες εκτάσεις ουκρανικής γης είναι πλέον εκτός ελέγχου της κυβέρνησης του Κιέβου. Το Κρεμλίνο έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν ενδιαφέρεται να τις αφήσει εκτός επιρροής της Μόσχας.

Εκείνοι που αντιτίθενται στον εξοπλισμό της Ουκρανίας, όπως ο Mearsheimer και ο Walt, πιστεύουν ότι το μόνο βιώσιμο αποτέλεσμα είναι μια Ουκρανία που θα είναι «ένα ουδέτερο κράτος στο διηνεκές» μεταξύ της Δύσης και της Ρωσίας. Ο καθηγητής του Πανεπιστημίου του Tufts, Dan Drezner, γράφοντας στο Post Everything, χαμηλώνει τις προσδοκίες για κάτι τέτοιο, δεδομένων των προφανών ευρωπαϊκών φιλοδοξιών πολλών Ουκρανών και της πόλωσης που έχει επικρατήσει τον περασμένο χρόνο. Η καλύτερη επιλογή, λέει, θα μπορούσε να είναι να συμβιβαστούμε με μια «ζώσα αλλά παγωμένη σύγκρουση». Αλλά κάτι τέτοιο θα είναι προτιμότερο από μια εκρηκτική, επεκτεινόμενη σύγκρουση.

Πηγή: The Washington Post

Μετάφραση: antapocrisis

“Οι ΗΠΑ διακινδυνεύουν αυτό που μπορεί να μετατραπεί σε μια συγκλονιστική καταστροφή”

Ο Νοάμ Τσόμσκι, ένας επιδραστικός διανοούμενος και ακαδημαϊκός, σφοδρός πολέμιος της εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ, έδωσε στις 4/2/2022 συνέντευξη στο Truthout για την ουκρανική κρίση. Αναδημοσιεύουμε μεταφρασμένη τη συνέντευξη που δόθηκε πριν τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, στην οποία μιλά αναλυτικά για την ιστορία της επέκτασης του ΝΑΤΟ αλλά και για την ειρωνία του σεβασμού των ΗΠΑ στην “εθνική κυριαρχία”. Θεωρεί ότι η αμερικανική επιμονή στην επεκταση του ΝΑΤΟ και των όπλων του μπορεί να αποβεί καταστροφική, ενώ απαντά στο περίφημο ζήτημα της “ασφάλειας” των χωρών γύρω από τη Ρωσία, λέγοντας ότι οι χώρες της Ανατολικής Ευρώπης “μπαίνουν στο ΝΑΤΟ για να προστατευθούν από τους κινδύνους που δημιουργεί η είσοδός τους στο ΝΑΤΟ”. Σημειώνουμε ότι ο Τσόμσκι σε επόμενη συνέντευξή του, μετά την εισβολή, αντιτίθεται σφοδρά στη ρωσική επίθεση και στον Πούτιν, θεωρώντας ότι δεν υπάρχει δικαιολόγηση ή ελαφρυντικά.

Truthout: Οι εντάσεις συνεχίζουν να κλιμακώνονται μεταξύ της Ρωσίας και της Ουκρανίας και υπάρχουν λίγα περιθώρια αισιοδοξίας αφού η προσφορά των ΗΠΑ για αποκλιμάκωση δεν ανταποκρίνεται σε καμία από τις απαιτήσεις ασφαλείας της Ρωσίας. Ως εκ τούτου, δεν θα ήταν πιο ακριβές να πούμε ότι η κρίση στα σύνορα Ρωσίας-Ουκρανίας πηγάζει στην πραγματικότητα από την αδιάλλακτη θέση των ΗΠΑ σχετικά με την ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ; Στο ίδιο πλαίσιο, είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς ποια θα μπορούσε να ήταν η απάντηση της Ουάσιγκτον στο υποθετικό γεγονός ότι το Μεξικό ήθελε να ενταχθεί σε μια στρατιωτική συμμαχία που καθοδηγείται από τη Μόσχα;

Τσόμσκι: Δεν χρειάζεται να επιμείνουμε στο τελευταίο ερώτημα. Καμία χώρα δεν θα τολμούσε να κάνει μια τέτοια κίνηση στο μέρος που ο υπουργός Πολέμου του πρώην Προέδρου Φράνκλιν Ντελάνο Ρούσβελτ ονόμασε «Η μικρή μας περιοχή εδώ πέρα», όταν καταδίκαζε όλες τις σφαίρες επιρροής (εκτός από τη δική μας – που στην πραγματικότητα βέβαια δεν περιορίζεται στο δυτικό ημισφαίριο). Ο υπουργός Εξωτερικών Antony Blinken δεν είναι λιγότερο ανένδοτος σήμερα στο να καταδικάσει τη διεκδίκηση από τη Ρωσία μιας «σφαίρας επιρροής», μια έννοια που απορρίπτουμε κατηγορηματικά (με την ίδια επιφύλαξη).

Υπήρξε φυσικά μια περίφημη περίπτωση όταν μια χώρα στη μικρή μας περιοχή έφτασε κοντά σε μια στρατιωτική συμμαχία με τη Ρωσία, κατά την πυραυλική κρίση του 1962. Οι συνθήκες, ωστόσο, δεν έμοιαζαν με την Ουκρανία. Ο Πρόεδρος John F. Kennedy κλιμάκωσε τον τρομοκρατικό του πόλεμο εναντίον της Κούβας με μια απειλή εισβολής. Η Ουκρανία, αντίθετα, αντιμετωπίζει απειλές ως αποτέλεσμα της πιθανής ένταξής της σε μια εχθρική στρατιωτική συμμαχία. Η απερίσκεπτη απόφαση του Σοβιετικού ηγέτη Νικήτα Χρουστσόφ να παράσχει στην Κούβα πυραύλους, ήταν επίσης μια προσπάθεια να διορθωθεί ελαφρά η τεράστια κυριαρχία των ΗΠΑ στη στρατιωτική δύναμη, καθώς ο JFK είχε απαντήσει στην προσφορά του Χρουστσόφ για αμοιβαία μείωση των επιθετικών όπλων με τη μεγαλύτερη στρατιωτική συσσώρευση στην ιστορία της παγκόσμιας ειρήνης, αν και οι ΗΠΑ ήταν ήδη πολύ μπροστά. Ξέρουμε σε τι οδήγησε αυτό.

Οι εντάσεις για την Ουκρανία είναι εξαιρετικά σοβαρές, με τη συγκέντρωση στρατιωτικών δυνάμεων της Ρωσίας στα σύνορα της Ουκρανίας. Η ρωσική θέση ήταν αρκετά σαφής εδώ και αρκετό καιρό. Δήλωσε ξεκάθαρα ο υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ στη συνέντευξη Τύπου του στα Ηνωμένα Έθνη: “Το κύριο ζήτημα είναι η ξεκάθαρη θέση μας για το απαράδεκτο της περαιτέρω επέκτασης του ΝΑΤΟ προς την Ανατολή και την ανάπτυξη οπλικών συστημάτων που θα μπορούσαν να απειλήσουν το έδαφος της Ρωσικής Ομοσπονδίας”. Το ίδιο επανέλαβε λίγο αργότερα ο Πούτιν, όπως είχε πει συχνά στο παρελθόν.

Υπάρχει ένας απλός τρόπος για να αντιμετωπιστεί η ανάπτυξη των οπλικών συστημάτων: Να μην αναπτυχθούν. Δεν υπάρχει καμία δικαιολογία για κάτι τέτοιο. Οι ΗΠΑ μπορεί να ισχυρίζονται ότι είναι αμυντικά, αλλά η Ρωσία σίγουρα δεν το βλέπει έτσι, και αιτιολογημένα.

Το ζήτημα της περαιτέρω επέκτασης είναι πιο περίπλοκο. Το θέμα ανάγεται εδώ και 30 χρόνια, όταν κατέρρευσε η Ένωση Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών. Υπήρξαν εκτενείς διαπραγματεύσεις μεταξύ της Ρωσίας, των ΗΠΑ και της Γερμανίας. (Το βασικό ζήτημα ήταν η γερμανική ενοποίηση.) Παρουσιάστηκαν δύο σχέδια. Ο Σοβιετικός ηγέτης Μιχαήλ Γκορμπατσόφ πρότεινε ένα ευρασιατικό σύστημα ασφαλείας από τη Λισαβόνα έως το Βλαδιβοστόκ χωρίς στρατιωτικά μπλοκ. Οι ΗΠΑ το απέρριψαν. Αυτό που ζήτησαν ήταν: το ΝΑΤΟ μένει, το Σύμφωνο της Βαρσοβίας διαλύεται.

Για προφανείς λόγους, η επανένωση της Γερμανίας, εντασσόμενη ως σύνολο σε μια εχθρική στρατιωτική συμμαχία, δεν είναι μικρή υπόθεση για τη Ρωσία. Παρ’ όλα αυτά, ο Γκορμπατσόφ συμφώνησε σε αυτό, με ένα quid pro quo: Όχι επέκταση προς την Ανατολή. Ο Πρόεδρος Μπους και ο υπουργός Εξωτερικών Τζέιμς Μπέικερ συμφώνησαν. Συγκεκριμένα τα λόγια τους προς τον Γκορμπατσόφ ήταν: «Όχι μόνο για τη Σοβιετική Ένωση αλλά και για άλλες ευρωπαϊκές χώρες, είναι σημαντικό να υπάρχουν εγγυήσεις ότι εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες διατηρήσουν την παρουσία τους στη Γερμανία στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ, η δικαιοδοσία της στρατιωτικής δύναμης του ΝΑΤΟ δεν θα εξαπλωθεί ούτε μια ίντσα ανατολικά».

«Ανατολή» σήμαινε Ανατολική Γερμανία. Κανείς δεν σκέφτηκε κάτι πέρα από αυτό, τουλάχιστον δημόσια. Αυτό ήταν συμφωνημένο από όλες τις πλευρές. Οι Γερμανοί ηγέτες ήταν ακόμη πιο σαφείς σχετικά με αυτό. Ήταν πολύ χαρούμενοι που είχαν τη ρωσική συναίνεση για την ενοποίηση και το τελευταίο πράγμα που ήθελαν ήταν νέα προβλήματα.

Υπάρχει εκτεταμένη αρθρογραφία για το θέμα – η Mary Sarotte, ο Joshua Shifrinson και άλλοι, που συζητούν αναλυτικά ποιος είπε τι, τι εννοούσαν, από ποια θέση το έλεγαν, και ούτω καθεξής. Είναι ενδιαφέρουσα και διαφωτιστική εργασία, αλλά αυτό στο οποίο καταλήγουμε, όταν κατακάτσει η σκόνη, είναι αυτό που παρέθεσα λέξη προς λέξη παραπάνω από αποχαρακτηρισμένα έγγραφα.

Ο Πρόεδρος Μπους σχεδόν τίμησε σε αυτές τις δεσμεύσεις. Το ίδιο έκανε αρχικά ο Πρόεδρος Μπιλ Κλίντον, μέχρι το 1999, την 50η επέτειο του ΝΑΤΟ, όπου λαμβάνοντας υπόψη την ψήφο των Πολωνών στις επερχόμενες εκλογές, (όπως κάποιοι εικάζουν), δέχτηκε την Πολωνία, την Ουγγαρία και την Τσεχία στο ΝΑΤΟ. Ο Πρόεδρος Τζορτζ Μπους Τζούνιορ κατάργησε όλα τα εμπόδια. Έφερε στο ΝΑΤΟ τα κράτη της Βαλτικής και άλλα. Το 2008, κάλεσε την Ουκρανία να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ, τσιγκλίζοντας την αρκούδα στο μάτι. Η Ουκρανία είναι η γεωστρατηγική καρδιά της Ρωσίας, εκτός από τις στενές ιστορικές σχέσεις και τον μεγάλο πληθυσμό που είναι στραμμένος προς τη Ρωσία. Η Γερμανία και η Γαλλία άσκησαν βέτο στην απερίσκεπτη πρόσκληση του Μπους, αλλά η πρόσκληση εξακολουθεί να είναι στο τραπέζι. Κανένας Ρώσος ηγέτης δεν θα το δεχόταν αυτό, σίγουρα ούτε καν ο Γκορμπατσόφ, όπως το κατέστησε σαφές.

Αλλά και στην περίπτωση της ανάπτυξης επιθετικών όπλων στα ρωσικά σύνορα, υπάρχει επίσης μια ευθεία απάντηση. Η Ουκρανία μπορεί να έχει το ίδιο καθεστώς με την Αυστρία και τις δύο σκανδιναβικές χώρες σε όλο τον Ψυχρό Πόλεμο: ουδέτερη, αλλά στενά συνδεδεμένη με τη Δύση και αρκετά ασφαλής, μέρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον βαθμό που επιλέξει να είναι.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες απορρίπτουν κατηγορηματικά αυτή την εξέλιξη, διακηρύσσοντας με ύψιστο πάθος την αφοσίωσή τους στην εθνική κυριαρχία, η οποία δεν μπορεί να παραβιαστεί: το δικαίωμα της Ουκρανίας να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ πρέπει να αναγνωριστεί. Αυτή η στάση αρχών μπορεί να επαινείται στις ΗΠΑ, αλλά σίγουρα προκαλεί έντονες αποδοκιμασίες σε μεγάλο μέρος του κόσμου, συμπεριλαμβανομένου του Κρεμλίνου. Ο κόσμος μάλλον δεν γνωρίζει την αφοσίωσή μας στην ιδέα της εθνικής κυριαρχίας, ιδίως στις τρεις περιπτώσεις που εξόργισαν ιδιαίτερα τη Ρωσία: το Ιράκ, τη Λιβύη και το Κοσσυφοπέδιο-Σερβία.

Το Ιράκ δεν χρειάζεται να συζητηθεί: η επιθετικότητα των ΗΠΑ εξόργισε σχεδόν τους πάντες. Οι επιθέσεις του ΝΑΤΟ στη Λιβύη και τη Σερβία, (και οι δύο ένα χαστούκι στο πρόσωπο της Ρωσίας κατά τη διάρκεια της απότομης παρακμής της τη δεκαετία του ’90), είναι ενδεδυμένες με ανθρωπιστικούς όρους στην προπαγάνδα των ΗΠΑ. Όλα όμως διαλύονται γρήγορα όταν εξετάσουμε τι γίνεται, όπως επαρκώς τεκμηριώνεται αλλού. Και το πλούσιο ιστορικό σεβασμού της εθνικής κυριαρχίας από τη μεριά των ΗΠΑ, δεν χρειάζεται αναθεώρηση.

Μερικές φορές υποστηρίζεται ότι η ένταξη στο ΝΑΤΟ αυξάνει την ασφάλεια για την Πολωνία και άλλους. Ένα πολύ ισχυρότερο επιχείρημα που μπορεί να διατυπωθεί είναι το ανάποδο: η ένταξη στο ΝΑΤΟ απειλεί την ασφάλειά τους αυξάνοντας τις εντάσεις. Ο ιστορικός Richard Sakwa, ειδικός στην Ανατολική Ευρώπη, παρατήρησε ότι «η ύπαρξη του ΝΑΤΟ δικαιολογήθηκε από την ανάγκη διαχείρισης των απειλών που προκλήθηκαν από τη διεύρυνση του» – ένα εύλογο επιχείρημα.

Υπάρχουν πολλά περισσότερα να πούμε για την Ουκρανία και τον τρόπο αντιμετώπισης της πολύ επικίνδυνης και εντεινόμενης κρίσης εκεί, αλλά ίσως αυτό είναι ήδη αρκετό να υποδηλώσει ότι δεν υπάρχει λόγος να αναζωπυρωθεί η κατάσταση, προχωρώντας σε αυτό που θα μπορούσε κάλλιστα να αποδειχθεί ένας καταστροφικός πόλεμος.

Υπάρχει, στην πραγματικότητα, μια σουρεαλιστική διάσταση στην απόρριψη των ΗΠΑ μιας αλά Αυστρία ουδετερότητας για την Ουκρανία. Οι υπεύθυνοι χάραξης της πολιτικής των ΗΠΑ γνωρίζουν πολύ καλά ότι η ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ δεν αποτελεί επιλογή για το άμεσο μέλλον. Μπορούμε, φυσικά, να αφήσουμε στην άκρη τη γελοία στάση για το ιερό και απαραβίαστο της εθνικής κυριαρχίας. Έτσι, για χάρη μιας αρχής στην οποία δεν πιστεύουν ούτε στάλα, και επιδιώκοντας έναν στόχο που γνωρίζουν ότι είναι απρόσιτος, οι ΗΠΑ διακινδυνεύουν αυτό που μπορεί να μετατραπεί σε μια συγκλονιστική καταστροφή. Επιφανειακά, φαίνεται ακατανόητο, αλλά υπάρχουν εύλογοι αυτοκρατορικοί υπολογισμοί.

Θα μπορούσαμε να αναρωτηθούμε γιατί ο Πούτιν έχει λάβει μια τόσο πολεμική στάση στο πεδίο. Υπάρχει μια ολόκληρη βιομηχανία ειδικών που επιδιώκει να λύσει αυτό το μυστήριο: Είναι τρελός; Σκοπεύει να αναγκάσει την Ευρώπη να γίνει ρωσικός δορυφόρος; Τι κάνει;

Ένας τρόπος για να μάθετε τι θέλει, είναι να ακούσετε τι λέει: Ο Πούτιν εδώ και χρόνια προσπαθεί μάταια να προτρέψει τις ΗΠΑ να προσέξουν τα αιτήματα που επανέλαβαν ο ίδιος και ο υπουργός Εξωτερικών Λαβρόφ. Μια πιθανότητα είναι ότι η επίδειξη δύναμης εκ μέρους του είναι ένας τρόπος για να επιτευχθεί αυτός ο στόχος. Αυτό προτείνουν καλά ενημερωμένοι αναλυτές. Αν ναι, φαίνεται ότι το πέτυχε, τουλάχιστον με κάποιον τρόπο.

Truthout: Η Γερμανία και η Γαλλία έχουν ήδη ασκήσει βέτο στις προηγούμενες προσπάθειες των ΗΠΑ να εντάξουν την Ουκρανία στο ΝΑΤΟ. Γιατί λοιπόν οι ΗΠΑ είναι τόσο πρόθυμες για την επέκταση του ΝΑΤΟ προς τα ανατολικά σε σημείο ώστε να αντιμετωπίζουν μια ρωσική εισβολή στην Ουκρανία ως επικείμενη, ακόμη και όταν οι ίδιοι οι Ουκρανοί ηγέτες δεν φαίνεται να το σκέφτονται; Και από πότε η Ουκρανία έγινε φάρος της δημοκρατίας;

Τσόμσκι: Είναι πράγματι αξιοπερίεργο να παρακολουθείς τι εκτυλίσσεται. Οι ΗΠΑ βάζουν φωτιά στην κατάσταση, ενώ η Ουκρανία ζητά από τις ΗΠΑ να μετριάσουν τη ρητορική. Ενώ υπάρχει μεγάλη συζήτηση σχετικά με το γιατί ο σατανάς Πούτιν ενεργεί όπως ενεργεί, τα κίνητρα των ΗΠΑ σπάνια τίθενται σε έλεγχο. Ο λόγος είναι γνωστός: Εξ ορισμού, τα κίνητρα των ΗΠΑ είναι ευγενή, ακόμα κι αν οι προσπάθειές τους να τα εφαρμόσουν είναι ίσως άστοχες.

Ωστόσο, η ερώτηση αξίζει κάποια σκέψη, τουλάχιστον από όσους αδιόρθωτους τολμούν να ασκήσουν έλεγχο την Ουάσιγκτον με τον ίδιο τρόπο που ελέγχουν και τους υπόλοιπους.

Μια πιθανή απάντηση προκύπτει από μια διάσημη φράση για το σκοπό του ΝΑΤΟ: “Κρατήστε τη Ρωσία έξω, τη Γερμανία κάτω και τις ΗΠΑ μέσα”. Η Ρωσία είναι έξω, πολύ μακριά. Η Γερμανία είναι κάτω. Αυτό που μένει είναι το ερώτημα εάν οι ΗΠΑ θα είναι στην Ευρώπη — ή πιο σωστά, θα είναι επικεφαλής της Ευρώπης. Δεν το έχουν αποδεχτεί όλοι κάτι τέτοιο, μεταξύ αυτών: ο Σαρλ ντε Γκωλ, ο οποίος προώθησε την πολιτική για την Ευρώπη από τον Ατλαντικό στα Ουράλια. Η Οστπολιτίκ του πρώην καγκελαρίου της Γερμανίας Βίλυ Μπραντ· ακόμα και ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, με τις τρέχουσες διπλωματικές πρωτοβουλίες του, που προκαλούν μεγάλη δυσαρέσκεια στην Ουάσιγκτον.

Εάν η κρίση στην Ουκρανία επιλυθεί ειρηνικά, θα μείνει μια ευρωπαϊκή υπόθεση, ξεφεύγοντας από την «ατλαντική» αντίληψη μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο που τοποθετεί τις ΗΠΑ σταθερά στη θέση του ηγεμόνα. Ίσως μάλιστα να αποτελέσει προηγούμενο για περαιτέρω κινήσεις προς την ευρωπαϊκή ανεξαρτησία, ίσως ακόμη και προς το όραμα του Γκορμπατσόφ. Με την πρωτοβουλία Belt-and-Road (Μία ζώνη και Ένας δρόμος) της Κίνας να εισβάλλει από την Ανατολή, προκύπτουν πολύ μεγαλύτερα ζητήματα παγκόσμιας τάξης.

Truthout: Όπως σχεδόν πάντα στο παρελθόν, όσον αφορά τις εξωτερικές υποθέσεις, βλέπουμε μια δικομματική φρενίτιδα για την Ουκρανία. Ωστόσο, ενώ οι Ρεπουμπλικάνοι στο Κογκρέσο προτρέπουν τον Πρόεδρο Τζο Μπάιντεν να υιοθετήσει μια πιο επιθετική στάση απέναντι στη Ρωσία, η πρωτόγονη βάση αμφισβητεί τη γραμμή του κόμματος. Τι μας λέει η διάσταση μεταξύ των Ρεπουμπλικανών για την Ουκρανία για το τι συμβαίνει στους Ρεπουμπλικάνους;

Τσόμσκι: Δεν μπορεί κανείς εύκολα να μιλήσει για το σημερινό Ρεπουμπλικανικό Κόμμα σαν να ήταν ένα γνήσιο πολιτικό κόμμα που συμμετέχει σε μια λειτουργική δημοκρατία. Πιο εύστοχη είναι η περιγραφή του κόμματος ως «μιας ριζοσπαστικής αμφισβήτησης — ιδεολογικά ακραίας, περιφρονητική των γεγονότων και των συμβιβασμών και απορριπτική της νομιμότητας του πολιτικού της αντιπάλου». Αυτός είναι ο χαρακτηρισμός των πολιτικών αναλυτών Thomas Mann και Norman Ornstein της American Enterprise και διατυπώθηκε μια δεκαετία πριν, πριν από τον Ντόναλντ Τραμπ. Σήμερα, είναι πλέον ξεπερασμένος. Στο ακρωνύμιο “GOP” (Great Old Party), αυτό που μένει είναι το”O”.

Δεν ξέρω αν η βάση την οποία ο Τραμπ έχει σπρώξει σε μια δογματική για τον ίδιον λατρεία αμφισβητεί την επιθετική στάση των Ρεπουμπλικανών ηγετών, ή έστω αν τους ενδιαφέρει. Τα στοιχεία είναι λιγοστά. Κορυφαίες δεξιές προσωπικότητες που συνδέονται στενά με το GOP κινούνται προς τα δεξιά της ευρωπαϊκής κοινής γνώμης. Ξεπερνούν ακόμη και τον Τραμπ με την ενθουσιώδη υποστήριξή τους στην “ανελεύθερη δημοκρατία” του Ούγγρου προέδρου Βίκτορ Όρμπαν, εξυμνώντας τη για τη διάσωση του δυτικού πολιτισμού.

Αυτό το διασκεδαστικό καλωσόρισμα για τη διάλυση της δημοκρατίας από τον Όρμπαν μπορεί να θυμίζει τον έπαινο για τον Ιταλό φασίστα ηγέτη Μπενίτο Μουσολίνι για το ότι «έσωσε τον ευρωπαϊκό πολιτισμό [με τρόπο που] η αξία που κέρδισε ο φασισμός για τον εαυτό του να παραμείνει για πάντα στην ιστορία». Αυτή ήταν η σκέψη του σεβάσμιου ιδρυτή του νεοφιλελεύθερου κινήματος που βασιλεύει τα τελευταία 40 χρόνια, Λούντβιχ φον Μίζες, στον κλασικό “Φιλελευθερισμό” του 1927.

Ο σχολιαστής του Fox News, Tucker Carlson, ήταν ο πιο ειλικρινής από τους ενθουσιασμένους. Πολλοί Ρεπουμπλικάνοι γερουσιαστές είτε συμφωνούν μαζί του, είτε ισχυρίζονται ότι αγνοούν αυτό που κάνει ο Όρμπαν, μια αξιοσημείωτη ομολογία αναλφαβητισμού στην έδρα της παγκόσμιας ισχύος. Ο υψηλόβαθμος γερουσιαστής Charles Grassley αναφέρει ότι γνωρίζει για την Ουγγαρία μόνο από τις τηλεοπτικές εμφανίσεις του Carlson και εγκρίνει. Τέτοιες παραστάσεις μας λένε πολλά για τη ριζοσπαστική αμφισβήτηση. Σχετικά με την Ουκρανία, σε ρήξη με την ηγεσία του GOP, ο Carlson ρωτά γιατί πρέπει να πάρουμε οποιαδήποτε θέση σε μια διαμάχη μεταξύ «ξένων χωρών που δεν αφορούν τις Ηνωμένες Πολιτείες».

Όποιες και αν είναι οι απόψεις κάποιου για τις διεθνείς υποθέσεις, είναι σαφές ότι έχουμε αφήσει πολύ πίσω τον τομέα του ορθολογικού λόγου και κινούμαστε στο έδαφος μιας απωθητικής ιστορίας, για να το θέσω ήπια.

Πηγή: Truthout

Μετάφραση: antapocrisis

Οι ΗΠΑ φταίνε για τον πόλεμο στην Ουκρανία. Δεν το λέμε εμείς, το λένε οι ίδιοι.

Από την πρώτη στιγμή του πολέμου στην Ουκρανία, ο κόσμος διαιρέθηκε σε δύο στρατόπεδα: Σε αυτούς που υποστήριξαν ότι η ιστορία ξεκίνησε την Πέμπτη 24 Φεβρουαρίου με τη ρωσική εισβολή και σε αυτούς που υποστήριξαν ότι ο πόλεμος προέκυψε κατά βάση ως «επιθετική άμυνα» της Ρωσίας απέναντι σε μια πανθομολογούμενη επεκτατική πολιτική των ΗΠΑ.

Για τους πρώτους, φταίει μονοσήμαντα η Ρωσία, και η Δύση πρέπει να στηρίξει τον πόλεμο των Ουκρανών μέχρις εσχάτων, ώστε να αποδυναμωθεί η Μόσχα, ανεξαρτήτως κόστους και απωλειών. Αυτή είναι η επικρατούσα, υστερική σχεδόν άποψη στη Δύση, που τρέφεται από τον αντιρωσικό παροξυσμό. Για τους δεύτερους, ο πόλεμος μπορεί να μην είναι «δίκαιος», αλλά είναι αιτιολογημένος. Και η αιτία του δεν βρίσκεται στην παραφροσύνη και στον αυταρχισμό του Πούτιν, αλλά στην απόφαση των ΗΠΑ να περάσουν τα όρια, να επιτεθούν εμμέσως στη Ρωσία και να στριμώξουν την ΕΕ σκληραίνοντας τις γραμμές στο δικό τους στρατόπεδο.

Επιλέγουμε παρακάτω να παραθέσουμε τοποθετήσεις και εκτιμήσεις κορυφαίων εκπροσώπων του αμερικανικού κατεστημένου, που εδώ και χρόνια προειδοποιούν ότι η επιθετική πολιτική διεύρυνσης του ΝΑΤΟ και επανεξοπλισμού της Ουκρανίας εναντίον της Ρωσίας, θα καταλήξει αναπόφευκτα σε πολεμική αναμέτρηση.

Αυτές οι τοποθετήσεις είναι σημαντικές γιατί δεν προέρχονται από «Πουτινιστές», όπως κατά κόρον κατηγορούνται όσοι δεν στρατεύονται στην αντιρωσική υστερία. Προέρχονται από το στρατόπεδο της Δύσης, από προσωπικότητες που έχουν υπηρετήσει από κορυφαία πόστα την αμερικανική πολιτική, αλλά διατύπωσαν εδώ και χρόνια, με καθαρό τρόπο, την ανάγκη να μην περικυκλωθεί ακόμα περισσότερο η Ρωσία, να μην επεκταθεί το ΝΑΤΟ με την είσοδο της Ουκρανίας, να μην «θεσμοθετηθεί» η εχθρότητα του Κιέβου έναντι της Ρωσίας, γιατί το αποτέλεσμα θα ήταν αυτό που ζούμε σήμερα.

Γιατί αυτές οι τοποθετήσεις δεν εισακούστηκαν; Γιατί τελικά οι ΗΠΑ κινήθηκαν ενάντια σε όσα το ίδιο το κατεστημένο τους υποστήριζε μέχρι και πριν από λίγα χρόνια;

Για δύο λόγους: Ο πρώτος λόγος είναι ότι οι ΗΠΑ μπήκαν σε μια περίοδο βαθιάς εσωτερικής κρίσης επί διακυβέρνησης Τραμπ, βλέποντας ταυτόχρονα τον βασικό τους παγκόσμιο ανταγωνιστή, την Κίνα, να ανέρχεται σταθερά και να απειλεί την πρωτοκαθεδρία τους. Η επιλογή να οξύνουν τις σχέσεις με τη Ρωσία, αποτέλεσε στρατηγική απόφαση του συμπλέγματος εξουσίας της Ουάσινγκτον (μετά τον Τραμπ), μια «φυγή προς τα εμπρός» που θα ήταν “win – win”: Είτε η Ρωσία θα υποχωρούσε και οι ΗΠΑ θα κέρδιζαν χρόνο και χώρο περικυκλώνοντάς την ασφυκτικά, στέλνοντας μήνυμα σε άλλους αμφισβητίες της ηγεμονίας τους, είτε η Ρωσία θα έβγαζε το όπλο στο τραπέζι αποφασισμένη να το χρησιμοποιήσει, επιλέγοντας την πολεμική αναμέτρηση. Τότε, η ΕΕ θα αναγκάζονταν να υποταχθεί ολοκληρωτικά στις επιδιώξεις της Ουάσινγκτον, να διαρρήξει σχέσεις (οικονομικές, πολιτικές, ενεργειακές) με τη Ρωσία, να ψαλιδίσει τις (ούτως ή άλλως μικρές και ανεπαρκείς) φιλοδοξίες της να ορίσει μια δική της στρατηγική στις διεθνείς σχέσεις. Το στρατόπεδο της Δύσης, αν και αποδυναμωμένο, θα διασκέδαζε τις εκτιμήσεις περί μακράς αλλά σταθερής πορείας παρακμής, συγκροτώντας τη ρητορική, τις γραμμές και τους συμμάχους του.

Ο δεύτερος λόγος είναι η απόφαση της Ρωσίας να μη δεχθεί άλλη υποβάθμιση με τη στρατιωτική της περικύκλωση, θεωρώντας ότι η πορεία προς έναν πολυπολικό κόσμο με υποβαθμισμένη την αμερικανική ηγεμονία είναι πλέον αναπόφευκτη. Αυτό, της επιτρέπει να αντιδράσει με πολεμική επιχείρηση εναντίον ενός καθεστώτος που απολαμβάνει την απόλυτη στήριξη της Ουάσινγκτον. Στη ρωσική απόφαση έπαιξε ρόλο η ανοδική πορεία της Κίνας, η απόλυτη αδυναμία της ΕΕ να ορίσει ανεξάρτητη στρατηγική, η γενική βελτίωση των σινο-ρωσικών σχέσεων, αλλά και η γνώση ότι ανερχόμενες δυνάμεις της Περιφέρειας (πχ Ινδία) παρά τις ιστορικές συγκρούσεις και αντιπαραθέσεις μεταξύ τους, θα προτιμούσαν έναν κόσμο πολυπολικό που θα δίνει χώρο στις φιλοδοξίες τους για άνοδο.

Τα παραπάνω, συνιστούν μια εντελώς διαφορετική ανάγνωση από τα προπαγανδιστικά σχήματα για «παρανοϊκούς δικτάτορες», «ημίτρελους τσάρους» κλπ, πράγματα γελοία, προς εύπεπτη κατανάλωση του πρόθυμου ακροατηρίου του Ευρωατλαντισμού. Και φυσικά απέχουν από τα αντι-ιστορικά και βολικά σχήματα των «ενδοϊμπεριαλιστικών ανταγωνισμών» και «των βουβαλιών που όταν μαλώνουν την πληρώνουν οι βάτραχοι», τα οποία αποφεύγουν να ορίσουν προσδιορισμούς και ιεραρχήσεις.

Οι τοποθετήσεις που ακολουθούν κάνουν σαφές ότι η πορεία προς τον πόλεμο ήταν δεδομένη όσο συνεχιζόταν η Νατοϊκή κλιμάκωση και η αμερικανική επιθετικότητα. Αποδεικνύεται, μέσα από το ίδιο το αμερικανικό κατεστημένο, ότι αυτός ο πόλεμος δεν ήταν κεραυνός εν αιθρία μιας παρανοϊκής και επεκτατικής ρωσικής αρκούδας, αλλά αναπόφευκτη κατάληξη της επιθετικής πολιτικής των ΗΠΑ.

Πρώτος ο Τζωρτζ Κέναν, ο πλέον επιδραστικός θεωρητικός του «περιορισμού» της ΕΣΣΔ κατά τον Ψυχρό Πόλεμο, πρώην πρέσβης στην ΕΣΣΔ το 1950 και διευθυντής του Κέντρου Στρατηγικής επί Τρούμαν. Όταν του ζητείται το 1998, σε βαθιά γεράματα, η άποψή του για την επέκταση του ΝΑΤΟ ανατολικά, λέει ευθαρσώς:

Νομίζω ότι είναι η αρχή ενός νέου ψυχρού πολέμου. Νομίζω ότι οι Ρώσοι σταδιακά θα αντιδράσουν αρνητικά και αυτό θα καθορίσει τις πολιτικές τους. Νομίζω ότι είναι τραγικό λάθος. Δεν υπήρχε κανένας λόγος για αυτό. Κανείς δεν απειλεί σήμερα κανέναν άλλον. Αυτή η επέκταση θα έκανε τους Ιδρυτές αυτής της χώρας να στριφογυρνούν στους τάφους τους. Έχουμε δεσμευτεί να προστατεύσουμε μια ολόκληρη σειρά χωρών, παρόλο που δεν έχουμε ούτε τους πόρους ούτε την πρόθεση να το κάνουμε με κάποιο σοβαρό τρόπο. Η επέκταση του ΝΑΤΟ ήταν απλώς μια ανάλαφρη ενέργεια μιας Γερουσίας που δεν έχει πραγματικό ενδιαφέρον για τις εξωτερικές υποθέσεις[i].

Ο Χένρι Κίσινγκερ, κορυφαίος διπλωμάτης των ΗΠΑ, Υπουργός Εξωτερικών επί Τρούμαν και Φορντ, το 2015, λίγες μέρες μετά την ανατροπή του φιλορώσου Γιανουκόβιτς και την επικράτηση των ακροδεξιών και φιλοδυτικών δυνάμεων του Μεϊντάν προειδοποιεί:

Πολύ συχνά το ουκρανικό ζήτημα τίθεται απλώς ως αναμέτρηση: είτε η Ουκρανία θα ενταχθεί στην Ανατολή, είτε στη Δύση. Αλλά αν η Ουκρανία θέλει να επιβιώσει και να ευδοκιμήσει, δεν πρέπει να είναι το φυλάκιο καμίας πλευράς ενάντια στην άλλη — θα πρέπει να λειτουργεί ως γέφυρα μεταξύ τους.
…Η Ουκρανία δεν πρέπει να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ, μια θέση που πήρα πριν από επτά χρόνια, όταν εμφανίστηκε το ζήτημα για τελευταία φορά.
…Η Ουκρανία θα πρέπει να είναι ελεύθερη να δημιουργήσει οποιαδήποτε κυβέρνηση συμβατή με την εκφρασμένη βούληση του λαού της. Οι σοφοί Ουκρανοί ηγέτες θα επέλεγαν τότε μια πολιτική συμφιλίωσης μεταξύ των διαφόρων περιοχών της χώρας τους. Σε διεθνές επίπεδο, θα πρέπει να ακολουθήσουν μια στάση παρόμοια με αυτή της Φινλανδίας. Αυτό το έθνος δεν αφήνει καμία αμφιβολία για την ισχυρή ανεξαρτησία του και συνεργάζεται με τη Δύση στους περισσότερους τομείς, αλλά αποφεύγει προσεκτικά να δημιουργήσει θεσμική εχθρότητα προς τη Ρωσία.[ii]

Στον αντίποδα του Κίσινγκερ, ο Μπρζεζίνσκι, ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του 90 θεωρεί ότι η στάση των ΗΠΑ έναντι της Ρωσίας πρέπει να είναι επιθετική, καλώντας σε μια προσπάθεια να περιοριστεί η Ρωσία με την επιβολή κυρώσεων ήδη από την εποχή της επέμβασής της στη Γεωργία, το 2008. Παρόλα αυτά, μιλώντας για τις πιθανές επιλογές του Πούτιν σχετικά με την Ουκρανία, ο Μπρζεζίνσκι παραδέχεται τα εξής:

Θα μπορούσε να επιδιώξει μια συμφωνία με την Ουκρανία… Αυτό θα απαιτούσε σοφία και επιμονή από τη Ρωσία καθώς και από την Ουκρανία και από τη Δύση. Μια τέτοια διευθέτηση θα πρέπει να περιλαμβάνει τον τερματισμό των ρωσικών προσπαθειών για αποσταθεροποίηση της Ουκρανίας εκ των έσω, τον τερματισμό κάθε απειλής μεγαλύτερης εισβολής, και κάποιου είδους κατανόηση μεταξύ Ανατολής-Δύσης που συνεπάγεται τη σιωπηρή αποδοχή από τη Ρωσία του μακρού ταξιδιού της Ουκρανίας προς την τελική ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ταυτόχρονα, όμως, θα πρέπει να καταστεί σαφές ότι η Ουκρανία δεν επιδιώκει, και η Δύση δεν σκέφτεται, την ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ. Είναι λογικό για τη Ρωσία να αισθάνεται άβολα με αυτή την προοπτική.[iii]

Φυσικά, ταυτόχρονα με τη θεωρητική προσπάθεια να βρεθεί συμβιβασμός, ο Μπρζεζίνσκι ισχυρίζεται ότι «Η Δύση πρέπει να εξοπλίσει την Ουκρανία», καλώντας σε αυτό που σήμερα βλέπουμε:

Οι Ουκρανοί πρέπει να γνωρίζουν ότι η Δύση είναι έτοιμη να τους βοηθήσει να αντισταθούν. Και δεν υπάρχει λόγος να είμαστε μυστικοπαθείς σχετικά με αυτό. Θα ήταν πολύ καλύτερο να είμαστε ανοιχτοί σχετικά με αυτό και να πούμε στους Ουκρανούς και σε όσους μπορεί να απειλήσουν την Ουκρανία, ότι εάν οι Ουκρανοί αντισταθούν, θα έχουν όπλα. Και θα παρέχουμε μερικά από αυτά τα όπλα πριν από την ίδια την πράξη της εισβολής. Διότι ελλείψει αυτού, ο πειρασμός της Ρωσίας να εισβάλει και να προλάβει τον εξοπλισμό, μπορεί να γίνει συντριπτικός.
Αλλά τι είδους όπλα είναι ένα σημαντικό ζήτημα. Και κατά την άποψή μου, θα πρέπει να είναι όπλα σχεδιασμένα ειδικά για να επιτρέπουν στους Ουκρανούς να συμμετέχουν σε αποτελεσματικό αστικό πόλεμο αντίστασης.
…Το θέμα είναι ότι για να επιτύχει πολιτικά η προσπάθεια εισβολής, η Ρωσία θα έπρεπε να καταλάβει τις μεγάλες πόλεις, ας πούμε το Χάρκοβο ή το Κίεβο. Αν στις πόλεις αυτές οι Ουκρανοί αντισταθούν και φτάσουμε σε οδομαχίες, ο πόλεμος για τη Ρωσία θα ήταν παρατεταμένος και δαπανηρός.[iv]

Ο ακαδημαϊκός Τζον Μιερσάιμερ, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο και εκπρόσωπος της ρεαλ πολιτίκ, θεωρούμενος ως ο κορυφαίος της γενιάς του στη συγκεκριμένη σχολή σκέψης, είναι κατηγορηματικός για το ποιος φταίει. Μια σημαντική του παρέμβαση το 2014, μετά το Μεϊντάν και την ρωσική προσάρτηση της Κριμαίας, είχε τίτλο «Για την κρίση στην Ουκρανία φταίει η Δύση».

Σύμφωνα με την επικρατούσα λογική στη Δύση, η κρίση στην Ουκρανία μπορεί να χρεωθεί σχεδόν αποκλειστικά στη ρωσική επιθετικότητα. …Αλλά αυτός ο απολογισμός είναι λάθος: οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι Ευρωπαίοι σύμμαχοί τους μοιράζονται κατά το μεγαλύτερο μέρος την ευθύνη για την κρίση. Η ρίζα του προβλήματος είναι η διεύρυνση του ΝΑΤΟ, που είναι το κεντρικό στοιχείο μιας ευρύτερης στρατηγικής για την απομάκρυνση της Ουκρανίας από την επιρροή της Ρωσίας.
Από τα μέσα του 90 οι Ρώσοι ηγέτες έχουν αντιταχθεί σθεναρά στη διεύρυνση του ΝΑΤΟ, και τα τελευταία χρόνια έχουν καταστήσει σαφές ότι δεν θα παραμείνουν απαθείς όσο ο στρατηγικά σημαντικός γείτονάς τους μετατρέπεται σε δυτικό προκεχωρημένο φυλάκιο. Για τον Πούτιν, η παράνομη ανατροπή του δημοκρατικά εκλεγμένου και φιλορώσου προέδρου της Ουκρανίας, την οποία δικαίως χαρακτήρισε “πραξικόπημα”, ήταν η τελευταία σταγόνα.
…Η κίνηση του Πούτιν (σ.μ. με την προσάρτηση της Κριμαίας) δεν θα έπρεπε να αποτελεί έκπληξη. Άλλωστε, η Δύση είχε κινηθεί στην πίσω αυλή της Ρωσίας, απειλώντας τα βασικά στρατηγικά της συμφέροντα, σημείο που ο Πούτιν έθεσε εμφατικά και επανειλημμένα. Οι ελίτ στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη τυφλώνονται από τα γεγονότα μόνο και μόνο επειδή προσυπογράφουν μια εσφαλμένη άποψη για τη διεθνή πολιτική. Τείνουν να πιστεύουν ότι η λογική του ρεαλισμού έχει μικρή σημασία στον εικοστό πρώτο αιώνα.
…Οι δυτικοί ηγέτες έκαναν λάθος στην προσπάθειά τους να μετατρέψουν την Ουκρανία σε δυτικό προπύργιο στα ρωσικά σύνορα. Τώρα που οι συνέπειες είναι φανερές, θα ήταν ακόμη μεγαλύτερο λάθος να συνεχιστεί αυτή η λανθασμένη πολιτική.
[v]

Επόμενος κορυφαίος διπλωμάτης ο Τζακ Μάτλοκ, τελευταίος πρεσβευτής των ΗΠΑ στην ΕΣΣΔ, που επιβεβαιώνει ότι η κρίση στην Ουκρανία προκλήθηκε από την αθέτηση των υποσχέσεων των ΗΠΑ και την απροθυμία τους να εγγυηθούν την ασφάλεια της Ρωσίας, επιδιώκοντας μια χωρίς όρια επιθετική επέκταση του ΝΑΤΟ.

Εφόσον η κύρια απαίτηση του Πούτιν είναι η διαβεβαίωση ότι το ΝΑΤΟ δεν θα διευρυνθεί με άλλα μέλη, και συγκεκριμένα την Ουκρανία ή τη Γεωργία, προφανώς δεν θα υπήρχε βάση για την παρούσα κρίση, αν δεν υπήρχε επέκταση της Συμμαχίας μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, ή αν η επέκταση είχε συμβεί παράλληλα με την οικοδόμηση μιας δομής ασφαλείας στην Ευρώπη που περιλάμβανε τη Ρωσία.
Ήταν προβλέψιμη αυτή η κρίση;
Απολύτως. Η επέκταση του ΝΑΤΟ ήταν η πιο βαθιά στρατηγική γκάφα που έγινε από το τέλος του Ψυχρού Πολέμου.
…Ο Πρόεδρος Ομπάμα αρχικά υποσχέθηκε βελτιωμένες σχέσεις μέσω της πολιτικής της «επαναφοράς», αλλά η πραγματικότητα ήταν ότι η κυβέρνησή του συνέχισε να αγνοεί τις πιο σοβαρές ανησυχίες της Ρωσίας και διπλασίασε τις προηγούμενες αμερικανικές προσπάθειες να αποσπάσει τις πρώην σοβιετικές δημοκρατίες από τη ρωσική επιρροή και, μάλιστα, να ενθαρρύνει την «αλλαγή καθεστώτος» στην ίδια τη Ρωσία. Οι αμερικανικές ενέργειες στη Συρία και στην Ουκρανία θεωρήθηκαν από τον Ρώσο πρόεδρο και τους περισσότερους Ρώσους ως έμμεσες επιθέσεις εναντίον τους.
…Και όσον αφορά την Ουκρανία, η εισβολή των ΗΠΑ στην εσωτερική της πολιτική ήταν βαθιά, υποστηρίζοντας ενεργά την επανάσταση του 2014 και την ανατροπή της εκλεγμένης ουκρανικής κυβέρνησης το 2014.[vi]

Ο υπουργός Άμυνας επί  Κλίντον, ο Γουίλιαμ Πέρι, εξηγεί στα απομνημονεύματά του ότι γι’ αυτόν η διεύρυνση του ΝΑΤΟ είναι η αιτία της ρήξης των σχέσεων με τη Ρωσία.

Κατά τα τελευταία χρόνια, το μεγαλύτερο μέρος της ευθύνης μπορεί να εστιαστεί στις ενέργειες που έχει κάνει ο Πούτιν. Αλλά για τα πρώτα χρόνια, πρέπει να πω, ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν το μεγάλο μέρος της ευθύνης.
Η πρώτη μας ενέργεια που πραγματικά μας οδήγησε σε κακή κατεύθυνση ήταν όταν το ΝΑΤΟ άρχισε να επεκτείνεται, με την είσοδο κρατών της Ανατολικής Ευρώπης, μερικά από τα οποία συνορεύουν με τη Ρωσία. Εκείνη την εποχή συνεργαζόμασταν στενά με τη Ρωσία και είχαν αρχίσει να συνηθίζουν στην ιδέα ότι το ΝΑΤΟ θα μπορούσε να είναι φίλος παρά εχθρός. Αλλά ήταν πολύ άβολο που είχαν το ΝΑΤΟ ακριβώς στα σύνορά τους και έκαναν μια ισχυρή έκκληση να μην προχωρήσουμε σε διεύρυνση.
…Βασικά οι άνθρωποι με τους οποίους αντιπαρατέθηκα όταν επιχείρησα να θέσω το πώς σκέφτονται οι Ρώσοι, απάντησαν: «Ποιος νοιάζεται τι σκέφτονται; Είναι μια δύναμη τρίτης διαλογής». Και φυσικά αυτό έφτασε και στους Ρώσους.
…Όταν αναπτύξαμε το αμυντικό σύστημα βαλλιστικών πυραύλων στην Ανατολική Ευρώπη, το εμφανίσαμε ως άμυνα ενάντια σε τυχόν πυρηνικό πύραυλο του Ιράν – δεν έχουν βέβαια κανέναν πυρηνικό πύραυλο, αλλά αυτό είναι ένα άλλο ζήτημα. Αλλά οι Ρώσοι είπαν «Περιμένετε λίγο, αυτό αποδυναμώνει την αποτρεπτική ισχύ μας». Το θέμα και πάλι δεν συζητήθηκε με βάση τι πραγματικά προσφέρει – κινηθήκαμε με τη λογική «ποιος νοιάζεται για το τι σκέφτεται η Ρωσία».[vii]

Κάνοντας μια μικρή παρένθεση, εκτός κατεστημένου της Ουάσιγκτον, ας παραθέσουμε την άποψη του καθηγητή Νοάμ Τσόμσκι, σφοδρού πολέμιου της εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ, ο οποίος επαναλαμβάνει ότι η κρίση στην Ουκρανία οικοδομήθηκε βήμα το βήμα πάνω στη βούληση των ΗΠΑ να επεκταθούν στρατιωτικά μέχρι και τα σύνορα της Ρωσίας.

Η ρωσική θέση ήταν αρκετά σαφής εδώ και αρκετό καιρό. Δηλώθηκε ξεκάθαρα από τον υπουργό Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ στη συνέντευξη Τύπου του στα Ηνωμένα Έθνη: «Το κύριο ζήτημα είναι η ξεκάθαρη θέση μας για την απαράδεκτη περαιτέρω επέκταση του ΝΑΤΟ προς την Ανατολή και την ανάπτυξη οπλικών συστημάτων που θα μπορούσαν να απειλήσουν το έδαφος της Ρωσικής Ομοσπονδίας».
Υπάρχει ένας απλός τρόπος για να αντιμετωπιστεί η ανάπτυξη οπλικών συστημάτων: Να μην εγκατασταθούν. Δεν υπάρχει καμία δικαιολογία για κάτι τέτοιο. Οι ΗΠΑ μπορεί να ισχυρίζονται ότι είναι αμυντικά, αλλά η Ρωσία σίγουρα δεν το βλέπει έτσι, μάλλον αιτιολογημένα.
Σε ό,τι αφορά το ζήτημα της επέκτασης του ΝΑΤΟ στην Ουκρανία, υπάρχει μια εξίσου ευθεία απάντηση. Η Ουκρανία μπορεί να έχει το ίδιο καθεστώς με την Αυστρία και τις δύο σκανδιναβικές χώρες καθόλη τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου: ουδέτερη, αλλά στενά συνδεδεμένη με τη Δύση και αρκετά ασφαλής, μέρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον βαθμό που επιλέξει να είναι.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες απορρίπτουν κατηγορηματικά αυτό το αποτέλεσμα, διακηρύσσοντας με ύψιστο πάθος την αφοσίωσή τους στην κυριαρχία των εθνών, η οποία δεν μπορεί να παραβιαστεί: το δικαίωμα της Ουκρανίας να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ πρέπει να τηρηθεί.
Αυτή η στάση αρχών μπορεί να επαινείται στις ΗΠΑ, αλλά σίγουρα προκαλεί έντονες αποδοκιμασίες σε μεγάλο μέρος του κόσμου, συμπεριλαμβανομένου του Κρεμλίνου. Ο κόσμος μάλλον δεν γνωρίζει την εμπνευσμένη αφοσίωσή μας στην εθνική κυριαρχία, ιδίως στις τρεις περιπτώσεις που εξόργισαν ιδιαίτερα τη Ρωσία: το Ιράκ, τη Λιβύη και το Κοσσυφοπέδιο-Σερβία.
Μερικές φορές υποστηρίζεται ότι η ένταξη στο ΝΑΤΟ αυξάνει την ασφάλεια για την Πολωνία και τις άλλες χώρες. Ένα πολύ ισχυρότερο επιχείρημα όμως που μπορεί να διατυπωθεί είναι ότι η ένταξη στο ΝΑΤΟ απειλεί την ασφάλειά τους, αυξάνοντας τις εντάσεις.
Ο ιστορικός
Richard Sakwa, ειδικός στην Ανατολική Ευρώπη, παρατήρησε ότι «η ύπαρξη του ΝΑΤΟ δικαιολογήθηκε από την ανάγκη διαχείρισης των απειλών που προκλήθηκαν από τη διεύρυνση του» — πρόκειται για μια εύλογη τοποθέτηση.[viii]

Ο καθηγητής Ρωσικών Σπουδών και Πολιτικής στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης και στο Πανεπιστήμιο του Πρίνστον, Στήβεν Κοέν, υποστηρίζει ότι για την ουκρανική κρίση δεν φταίει μόνο ο Πούτιν. Και προφητικά σημειώνει ότι στο ζήτημα του στρατιωτικού εξοπλισμού της Ουκρανίας ή της εισόδου της στο ΝΑΤΟ, η Ρωσία δεν πρόκειται να υποχωρήσει γιατί κάτι τέτοιο συνιστά για την ίδια υπαρξιακή απειλή.

Δεν είμαστε στο τέλος του Ψυχρού Πολέμου, είμαστε στην αρχή ενός νέου. Ο πόλεμος, για πρώτη φορά στη ζωή μου από την κρίση των πυραύλων της Κούβας το 1962, ο πόλεμος με τη Ρωσία είναι μεν όχι πιθανός, αλλά δυστυχώς είναι συζητήσιμος.
Η ηγεσία του ΝΑΤΟ ανακοίνωσε μια μεγάλη κλιμάκωση των δυνάμεων του ΝΑΤΟ. Ζητούμε στη Γενεύη από τη Ρωσία να αποκλιμακώσει, αλλά εμείς κλιμακώνουμε.
Μπορεί να με πουν απολογητή του Πούτιν, αλλά σε ότι αφορά τις διαπραγματεύσεις, οι προτάσεις που έκανε η Ρωσία πριν ένα μήνα ήταν ένα καλό σημείο εκκίνησης για να λυθεί η σύγκρουση.
Υπάρχει στις ΗΠΑ μια ρητορική για την κρίση στην Ουκρανία που είναι απολύτως εσφαλμένη. Πρέπει να πάμε στον Νοέμβριο του 2013 όταν η ΕΕ στέλνει τελεσίγραφο στον εκλεγμένο πρόεδρο της Ουκρανίας Γιανουκόβιτς ότι τυχόν συμφωνία με την ΕΕ δεν μπορεί να υπάρξει ταυτόχρονα με τυχόν συμφωνία με τη Ρωσία. Γιατί δίνεις τελεσίγραφο σε μια χώρα που είναι διαιρεμένη επί αιώνες και σίγουρα είναι διαιρεμένη και σήμερα, ώστε να πρέπει να διαλέξει ανάμεσα σε δύο πλευρές, επιτείνοντας τη διαίρεση;
Φταίει ο Πούτιν για την κλιμάκωση; Όχι φταίει η Ε.Ε.
Σε ότι αφορά την επέκταση του ΝΑΤΟ, όταν μπήκαν οι χώρες της Ανατολικής Ευρώπης ήταν καθαρό ότι δεν θα εγκαθιστούσαμε στρατεύματα εκεί. Εγκαταστάσεις, βάσεις, ναι, αλλά όχι στρατεύματα.
Η Ρωσία είναι ήδη περικυκλωμένη από το ΝΑΤΟ στα σύνορά της με τις βαλτικές χώρες. Η μετακίνηση των στρατευμάτων θα κλιμακώσει την ένταση και θα στρατιωτικοποιήσει περαιτέρω την κατάσταση, φέρνοντας τον κίνδυνο του πολέμου ένα βήμα πιο κοντά.
Και λυπάμαι που το λέω, αλλά τότε η Ρωσία δεν θα υποχωρήσει. Είναι υπαρξιακό ζήτημα για αυτή. Έχουν γίνει ήδη πάρα πολλά και ο Πούτιν και η πολιτική τάξη που τον στηρίζει θα μπορούσαν να συμβιβαστούν στο επίπεδο της διαπραγμάτευσης, αλλά δεν θα υποχωρήσουν ποτέ στο ζήτημα της στρατιωτικοποίησης της Ουκρανίας. [ix]

Ο Βλάντιμιρ Πότζνερ είναι Αμερικανορώσος συγγραφέας και δημοσιογράφος, ίσως ο πιο γνωστός τηλεοπτικός σχολιαστής των σχέσεων ΗΠΑ – ΕΣΣΔ κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου. Δίνει ένα παραστατικό παράδειγμα του πώς αντιλαμβάνεται την κρίση στην Ουκρανία.

Αν η Ουκρανία μπει στο ΝΑΤΟ, το ΝΑΤΟ θα βρίσκεται στα νοτιοδυτικά σύνορα της Ρωσίας. Η Ρωσία λέει ότι κάτι τέτοιο δεν μπορεί να το επιτρέψει.
Συμφωνεί μια τέτοια απαίτηση με το Διεθνές Δίκαιο; Όχι.
Αλλά όταν αντιμετωπίζεις μια υπαρξιακή απειλή, λες «δεν με ενδιαφέρει το διεθνές δίκαιο», όπως άλλωστε και εμείς το είπαμε στην Κρίση των Πυραύλων της Κούβας.
Είναι πεποίθησή μου ότι αν λέγαμε ότι η Ουκρανία δεν θα γίνει μέλος του ΝΑΤΟ για τα επόμενα 50 χρόνια, δεν θα υπήρχε ουκρανική κρίση τώρα.
Ας δούμε ένα παράδειγμα. Το Μεξικό έχει εκτεταμένα σύνορα με τις ΗΠΑ. Φανταστείτε ότι γίνεται μια επανάσταση στο Μεξικό (πράγμα όχι δύσκολο να το φανταστούμε) και φανταστείτε ότι προκύπτει μια κυβέρνηση που δεν είναι υποστηρικτής των ΗΠΑ (ούτε αυτό είναι δύσκολο να το φανταστούμε).
Επειδή όμως μια τέτοια κυβέρνηση ίσως φοβόταν τον ισχυρό της γείτονα, ας υποθέσουμε ότι ζητά από τους Ρώσους να στείλουν 3 – 4 μεραρχίες στα σύνορα ΗΠΑ – Μεξικού.
Πιστεύετε ότι οι ΗΠΑ θα το δέχονταν;
Γιατί τότε οι Ρώσοι να αποδεχτούν αυτό που γίνεται τώρα;
Πρέπει να υπάρξει συμβιβασμός; Κατά τη γνώμη μου ναι. Και ο συμβιβασμός πρέπει να είναι ότι η Ουκρανία -εγγυημένα- δεν θα γίνει μέλος στο ΝΑΤΟ. [x]

Ο Τζέφρι Σακς, διάσημος οικονομολόγος, καθηγητής στο Κολούμπια, γράφει στους Financial Times προειδοποιώντας για τους κινδύνους της διεύρυνσης του ΝΑΤΟ. Θέτει κι αυτός με τη σειρά του την ανάγκη ενός συμβιβασμού που θα περιλαμβάνει την ουδετερότητα της Ουκρανίας και τη μη ένταξή της στο ΝΑΤΟ.

Πολλοί επιμένουν ότι η διεύρυνση του ΝΑΤΟ δεν είναι το πραγματικό πρόβλημα για τον Πούτιν και ότι θέλει να αναδημιουργήσει τη ρωσική αυτοκρατορία.
Είναι εντελώς ψευδές. Η Ρωσία αντιτίθεται κατηγορηματικά στην επέκταση του ΝΑΤΟ προς τα ανατολικά… Είναι εύκολο να καταλάβουμε γιατί.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα ήταν πολύ χαρούμενες εάν το Μεξικό προσχωρούσε σε μια στρατιωτική συμμαχία με επικεφαλής την Κίνα, ούτε ήταν ευτυχείς όταν η Κούβα του Φιντέλ Κάστρο ευθυγραμμίστηκε με την ΕΣΣΔ πριν από 60 χρόνια.
Ούτε οι Ηνωμένες Πολιτείες ούτε η Ρωσία θέλουν τον στρατό του άλλου στο κατώφλι τους. Η υπόσχεση να μην επεκταθεί το ΝΑΤΟ δεν είναι κατευνασμός. Δεν εκχωρεί ουκρανικό έδαφος. Δεν επηρεάζει την κυριαρχία της Ουκρανίας. Πραγματικά θα βοηθούσε στην ασφάλειά της.
…Ο Μπάιντεν και το κατεστημένο της εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ έχουν μέχρι στιγμής αρνηθεί να επανεξετάσουν την επέκταση του ΝΑΤΟ για τρεις λόγους. Πρώτον, φοβούνται την κατηγορία του κατευνασμού. Δεύτερον, οι Ηνωμένες Πολιτείες θέλουν να διατηρούν για τον εαυτό τους το αποκλειστικό προνόμιο να στέλνουν στρατό οπουδήποτε, έστω κι αν αυτό αγνοεί τις νόμιμες ανησυχίες για την ασφάλεια των γειτονικών κρατών. Τρίτον, το κατεστημένο της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής έχει αποτύχει εδώ και καιρό να αναγνωρίσει τις έγκυρες ανησυχίες για την ασφάλεια της Ρωσίας…
Εάν ξεσπάσει πόλεμος, ο Πούτιν θα άξιζε φυσικά την παγκόσμια κατακραυγή. Οι απειλές της Ρωσίας είναι βάναυσες και επικίνδυνες. Ωστόσο, όσο άστοχες κι αν είναι οι ρωσικές ενέργειες, η αμερικανική αδιαλλαξία για την επέκταση του ΝΑΤΟ είναι επίσης εντελώς άστοχη και επικίνδυνη.
Οι αληθινοί φίλοι της Ουκρανίας και η παγκόσμια ειρήνη θα πρέπει να ζητήσουν συμβιβασμό των ΗΠΑ-ΝΑΤΟ με τη Ρωσία – ένας συμβιβασμός που σέβεται τα νόμιμα συμφέροντα ασφαλείας της Ρωσίας ενώ υποστηρίζει πλήρως την ουκρανική κυριαρχία.[xi]

Ο Ιταλός Τζουζέπε Αρλάτσι, πρώην βοηθός Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών, είναι επίσης κατηγορηματικός για τις ευθύνες της ουκρανικής κρίσης.

Η πρωταρχική αιτία είναι η δίχως σταματημό επέκταση του ΝΑΤΟ. Αυτή έκανε τη Ρωσία να αντιδράσει. Το πρόβλημα υπάρχει εδώ και τριάντα χρόνια. Η Σοβιετική Ένωση πήρε διαβεβαιώσεις ότι το ΝΑΤΟ δεν θα επεκτείνονταν, αλλά η επέκταση συνεχίστηκε.
Νέες χώρες – μέλη του ΝΑΤΟ ήδη μοιράζονται σύνορα με τη Ρωσία. Και αυτό η Ρωσία έχει δηλώσει ότι δεν θα επιτρέψει να συνεχιστεί.
Η λύση βρίσκεται στην Ευρώπη. Οι ευρωπαϊκές χώρες πρέπει να δηλώσουν ότι το ΝΑΤΟ δεν θα δεχτεί την Ουκρανία και να υπογράψουν διεθνή συμφωνία για αυτό.  [xii]

Ο ίδιος ο διευθυντής της CIA από τον Μάρτιο του 2021, Γουίλιαμ Μπερνς, δύο χρόνια νωρίτερα, το 2019, στο βιβλίο του “The Back Channel” όπου έγραφε τα απομνημονεύματα της πολιτικής και διπλωματικής του καριέρας (πρέσβης στη Ρωσία, υφυπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ κλπ) και προτού αναλάβει διευθυντής των Μυστικών Υπηρεσιών των ΗΠΑ, παραδεχόταν ότι η ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ είναι η απόλυτη κόκκινη γραμμή που κανείς Ρώσος αξιωματούχος δεν πρόκειται να δεχθεί. Ο δημοσιογράφος του CNN, Peter Beinart παραθέτει τι γράφει ο Μπερνς στο βιβλίο του.

Ο Μπερνς αντικρούει ευθέως, στο βιβλίο που ο ίδιος έγραψε, το επιχείρημα που προβάλλει η διοίκηση που τώρα υπηρετεί. Στο βιβλίο του, ο Μπερνς λέει ξανά και ξανά ότι οι Ρώσοι όλων των ιδεολογικών αποχρώσεων -όχι μόνο ο Πούτιν- φοβούνταν την επέκταση του ΝΑΤΟ. Παραθέτει ένα σημείωμα που έγραψε ενώ υπηρετούσε ως σύμβουλος για πολιτικές υποθέσεις στην πρεσβεία των ΗΠΑ στη Μόσχα το 1995. «Η εχθρότητα στην πρώιμη επέκταση του ΝΑΤΟ», δηλώνει, «είναι σχεδόν καθολικά αισθητή σε όλο το εγχώριο πολιτικό φάσμα εδώ».
Όσον αφορά το ζήτημα της επέκτασης της ένταξης στο ΝΑΤΟ στην Ουκρανία, οι προειδοποιήσεις του Μπερνς για το εύρος της ρωσικής αντίθεσης είναι ακόμη πιο εμφατικές. «Η είσοδος της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ είναι η πιο ισχυρή από όλες τις κόκκινες γραμμές για τη ρωσική ελίτ (όχι μόνο τον Πούτιν)», έγραψε σε ένα σημείωμα του 2008 στην τότε Υπουργό Εξωτερικών Κοντολίζα Ράις.
Ενώ η κυβέρνηση Μπάιντεν ισχυρίζεται ότι ο Πούτιν φέρει όλη την ευθύνη για την τρέχουσα κρίση στην Ουκρανία, ο Μπερνς ξεκαθαρίζει ότι οι ΗΠΑ βοήθησαν να τεθούν τα θεμέλιά της.
…Ο Μπερνς αποκαλεί την απόφαση της κυβέρνησης Κλίντον να επεκτείνει το ΝΑΤΟ ώστε να συμπεριλάβει την Πολωνία, την Ουγγαρία και την Τσεχική Δημοκρατία «πρόωρη στην καλύτερη περίπτωση και άσκοπα προκλητική στη χειρότερη». [xiii]

Η παράθεση και άλλων αξιωματούχων, διπλωματών, ακαδημαϊκών κοκ της Δύσης, και ειδικά των ΗΠΑ, που ευθέως αναγνωρίζουν ότι η αιτία της ουκρανικής κρίσης είναι η επέκταση του ΝΑΤΟ, θα μπορούσε να συνεχίζεται σχεδόν επ’ άπειρον. Μια τέτοια λίστα μπορείτε να βρείτε εδώ.

Όλοι, μα όλοι, θεωρούν ότι η επιθετική κίνηση των ΗΠΑ να επιμείνει τόσο στην απόσπαση της Ουκρανίας στο στρατόπεδο της Δύσης, όσο και κυρίως, στην ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ, αποτελεί τη γενεσιουργό αιτία του πολέμου. Και όλοι παραδέχονται ότι αν η Δύση ήθελε την ειρηνική επίλυση της κρίσης, θα έκανε το βήμα να υποχωρήσει στην επέκταση του ΝΑΤΟ και την περικύκλωση της Ρωσίας, που άλλωστε είναι η πρωταρχική επιθετική κίνηση σε αυτή τη διελκυστίνδα. Το γεγονός ότι ο ίδιος ο σημερινός διευθυντής της CIA, πριν δύο χρόνια παραδεχόταν ότι η ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ είναι το μεγαλύτερο casus beli για τη Ρωσία, θα έκανε κάθε συζήτηση να σταματήσει εδώ.

Το ενδιαφέρον είναι ότι σχεδόν ολοι από όσους παρατέθηκαν παραπάνω, μιλούν από τη σκοπιά των αμερικανικών συμφερόντων ή έστω από τη σκοπιά του πώς νομίζουν ότι αυτά μπορούν να υπηρετηθούν καλύτερα. Δεν υπηρετούν μια γενική αίσθηση του δικαίου, ούτε κάποιο κίνημα εθνικής ή κοινωνικής απελευθέρωσης, και ορισμένοι από αυτούς είτε καθοδήγησαν, είτε συμμετείχαν, είτε χειροκρότησαν μια σειρά από επεμβάσεις των ΗΠΑ από άκρη σε άκρη του πλανήτη κατά τις προηγούμενες δεκαετίες.

Δύσκολα μπορούν να χαρακτηριστούν δηλαδή ως Πουτινικοί, αντιδυτικοί, σοβιετόφιλοι, ρωσόφιλοι, αντιαμερικάνοι κοκ.

Και αυτό έχει μεγαλύτερη αξία γιατί επιβεβαιώνει ότι υποκινητής του πολέμου και εμπρηστής της περιοχής είναι ο συνήθης ύποπτος των τελευταίων 70 χρόνων: το ΝΑΤΟ και οι ΗΠΑ.

 

[i] Foreign Affairs; Now a Word From X

[ii] Για τη διευθέτηση της κρίσης της Ουκρανίας, ας ξεκινήσουμε από το τέλος

[iii] Putin’s three choices on Ukraine

[iv] The West Should Arm Ukraine

[v] Why the Ukraine Crisis Is the West’s Fault

[vi] Ήμουν εκεί: το ΝΑΤΟ και η προέλευση της κρίσης στην Ουκρανία

[vii] Russian hostility ‘partly caused by west’, claims former US defence head

[viii] US Approach to Ukraine and Russia Has “Left the Domain of Rational Discourse”

[ix] We are Well Into a Cold War

[x] How the United States Created Vladimir Putin

[xi] The US should compromise on Nato to save Ukraine

[xii] NATO is Root Cause of Ukraine Crisis

[xiii] Biden’s CIA Director Doesn’t Believe Biden’s Story about Ukraine

Για τη διευθέτηση της κρίσης της Ουκρανίας, ας ξεκινήσουμε από το τέλος

Το antapocrisis δημοσιεύει για ενημερωτικούς λόγους την προφητική παρέμβαση του Χένρι Κίσινγκερ για την Ουκρανία τον Μάρτιο του 2014, λίγες μέρες μετά την ανατροπή Γιανουκόβιτς και την αναρρίχηση στην εξουσία των φιλοδυτικών δυνάμεων του Μεϊντάν. Ο κορυφαίος διπλωμάτης των ΗΠΑ, από τη σκοπιά πάντα των αμερικανικών συμφερόντων, προτείνει ένα πλαίσιο διευθέτησης της ουκρανικής κρίσης. Ανάμεσα σε άλλα, προτείνει τη διασφάλιση μιας Ουκρανίας που θα χωρά και το δυτικό αλλά και το ανατολικό τμήμα της, την είσοδό της πιθανά στην ΕΕ, αλλά επ’ ουδενί την είσοδό της στο ΝΑΤΟ, την ουδετερότητα και όχι την εχθρότητα έναντι της Ρωσίας, τη διασφάλιση των ρωσικών ανησυχιών ασφαλείας κοκ. Δημοσιεύουμε αυτή την παρέμβαση γιατί σήμερα ξεχνιέται εύκολα η προϊστορία της σύγκρουσης, το λάδι που διαρκώς έπεφτε στη φωτιά, η επιθετική αντιρωσική ρητορική του Κιέβου που έφτασε να μιλά μέχρι και για πυρηνικό επανεξοπλισμό, και φυσικά η πρόθεση εισόδου της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ που προκάλεσε έμμεσα ή άμεσα τη ρωσική επίθεση.
Το τι τελικά έγινε από το 2014 μέχρι και το 2021, ήταν στον αντίποδα από το πλαίσιο που έθετε ο Κίσινγκερ, αλλά και άλλες ισχυρές φωνές του αμερικανικού κατεστημένου, οι οποίες σήμερα, στο φόντο της αντιρωσικής υστερίας και της διαγραφής της πρόσφατης ουκρανικής ιστορίας, θα κατηγορούνταν μάλλον για …Πουτινισμό.

Η δημόσια συζήτηση για την Ουκρανία περιστρέφεται γύρω από την αντιπαράθεση. Ξέρουμε όμως πού πάμε; Στη ζωή μου, έχω δει τέσσερις πολέμους να ξεκινούν με μεγάλο ενθουσιασμό και λαϊκή στήριξη. Και στους τέσσερις από αυτούς δεν ξέραμε πώς να τελειώσουμε τον πόλεμο, ενώ από τους τρεις αποχωρήσαμε μονομερώς. Το κριτήριο της πολιτικής είναι πώς τελειώνει κάτι, και όχι πώς ξεκινά.

Πολύ συχνά το ουκρανικό ζήτημα τίθεται απλώς ως αναμέτρηση: είτε η Ουκρανία θα ενταχθεί στην Ανατολή, είτε στη Δύση. Αλλά αν η Ουκρανία θέλει να επιβιώσει και να ευδοκιμήσει, δεν πρέπει να είναι το φυλάκιο καμίας πλευράς ενάντια στην άλλη — θα πρέπει να λειτουργεί ως γέφυρα μεταξύ τους.

Η Ρωσία πρέπει να αποδεχθεί ότι η προσπάθεια να εξαναγκάσει την Ουκρανία σε καθεστώς δορυφόρου, και να μετακινήσει με αυτόν τον τρόπο ξανά τα σύνορα της Ρωσίας, θα καταδίκαζε τη Μόσχα να επαναλάβει την αυτοεκπληρούμενη ιστορία των κύκλων αμοιβαίας πίεσης με την Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η Δύση πρέπει να καταλάβει ότι, για τη Ρωσία, η Ουκρανία δεν μπορεί ποτέ να είναι απλώς μια ξένη χώρα. Η ρωσική ιστορία ξεκίνησε σε αυτό που ονομαζόταν Κιέβο-Ρως. Η ρωσική θρησκεία διαδόθηκε από εκεί. Η Ουκρανία ήταν μέρος της Ρωσίας για αιώνες και οι ιστορίες τους ήταν αλληλένδετες από ακόμα νωρίτερα. Μερικές από τις πιο σημαντικές μάχες για τη ρωσική ελευθερία, ξεκινώντας με τη Μάχη της Πολτάβα το 1709, έγιναν σε ουκρανικό έδαφος. Ο στόλος της Μαύρης Θάλασσας – το μέσο προβολής ισχύος της Ρωσίας στη Μεσόγειο – έχει βάση με μακροχρόνια μίσθωση στη Σεβαστούπολη, στην Κριμαία. Ακόμη και διάσημοι αντιφρονούντες όπως ο Αλεξάντερ Σολζενίτσιν και ο Τζόζεφ Μπρόντσκι, επέμειναν ότι η Ουκρανία ήταν αναπόσπαστο μέρος της ρωσικής ιστορίας και, μάλιστα, της ίδιας της Ρωσίας.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να αναγνωρίσει ότι η γραφειοκρατική της διόγκωση και η υποταγή της στρατηγικής σε ζητήματα εσωτερικής πολιτικής, σε ότι αφορά τη διαπραγμάτευση της σχέσης της Ουκρανίας με την Ευρώπη, συνέβαλαν στη μετατροπή της διαπραγμάτευσης σε κρίση. Η εξωτερική πολιτική είναι η τέχνη του καθορισμού προτεραιοτήτων.

Οι Ουκρανοί είναι το καθοριστικό στοιχείο. Ζουν σε μια χώρα με ιστορία πολύπλοκη και σύνθεση πολύγλωσση. Το δυτικό τμήμα ενσωματώθηκε στη Σοβιετική Ένωση το 1939, όταν ο Στάλιν και ο Χίτλερ μοίρασαν τα λάφυρα. Η Κριμαία, το 60 τοις εκατό του πληθυσμού της οποίας είναι Ρώσοι, έγινε μέρος της Ουκρανίας μόλις το 1954, όταν ο Νικίτα Χρουστσόφ, Ουκρανός στην καταγωγή, την έδωσε στην Ουκρανία ως τμήμα του εορτασμού 300 χρόνων από τη ρωσική συμφωνία με τους Κοζάκους. Η Δύση είναι σε μεγάλο βαθμό καθολική. Η Ανατολή είναι σε μεγάλο βαθμό Ρώσοι Ορθόδοξοι. Η Δύση μιλάει Ουκρανικά. Η Ανατολή μιλάει κυρίως Ρωσικά. Οποιαδήποτε προσπάθεια από τη μία πτέρυγα της Ουκρανίας να κυριαρχήσει στην άλλη — όπως ήταν η αρχική σκέψη — θα οδηγούσε τελικά σε εμφύλιο πόλεμο ή σε διάλυση. Το να αντιμετωπίζεται η Ουκρανία ως μέρος μιας αντιπαράθεσης Ανατολής-Δύσης θα εξάλειφε για δεκαετίες κάθε προοπτική να φέρει τη Ρωσία και τη Δύση —ιδιαίτερα τη Ρωσία και την Ευρώπη— σε ένα διεθνές σύστημα συνεργασίας.

Η Ουκρανία είναι ανεξάρτητη μόλις για 23 χρόνια. Προηγουμένως βρισκόταν υπό κάποιο είδος ξένης κυριαρχίας από τον 14ο αιώνα. Δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι οι ηγέτες της δεν έχουν μάθει την τέχνη του συμβιβασμού, ακόμη λιγότερο την ιστορική προοπτική. Η πολιτική της Ουκρανίας μετά την ανεξαρτησία δείχνει ξεκάθαρα ότι η ρίζα του προβλήματος βρίσκεται στις προσπάθειες των Ουκρανών πολιτικών να επιβάλουν τη βούλησή τους σε απείθαρχα μέρη της χώρας, πρώτα από τη μία φατρία και μετά από την άλλη. Αυτή είναι η ουσία της σύγκρουσης μεταξύ του Βίκτορ Γιανουκόβιτς και της κύριας πολιτικής αντιπάλου του, Γιούλια Τιμοσένκο. Εκπροσωπούν τις δύο πτέρυγες της Ουκρανίας και δεν ήταν πρόθυμοι να μοιραστούν την εξουσία. Μια σοφή πολιτική των ΗΠΑ έναντι της Ουκρανίας θα αναζητούσε έναν τρόπο ώστε τα δύο μέρη της χώρας να συνεργαστούν μεταξύ τους. Πρέπει να επιδιώξουμε τη συμφιλίωση, όχι την κυριαρχία της μιας παράταξης.

Η Ρωσία και η Δύση, και λιγότερο από όλες οι διάφορες φατρίες στην Ουκρανία, δεν έχουν ενεργήσει βάσει αυτής της αρχής. Ο καθένας έχει κάνει την κατάσταση χειρότερη. Η Ρωσία δεν θα ήταν σε θέση να επιβάλει μια στρατιωτική λύση, χωρίς να απομονωθεί σε μια εποχή που πολλά από τα σύνορά της είναι ήδη επισφαλή. Για τη Δύση, η δαιμονοποίηση του Βλαντιμίρ Πούτιν δεν είναι πολιτική. Είναι άλλοθι για την απουσία της πολιτικής της.

Ο Πούτιν θα πρέπει να συνειδητοποιήσει ότι, όποια και αν είναι τα παράπονά του, μια πολιτική στρατιωτικών επιβολών θα προκαλούσε έναν άλλο Ψυχρό Πόλεμο. Από την πλευρά τους, οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει να αποφύγουν να αντιμετωπίζουν τη Ρωσία ως παρεκκλίνουσα δύναμη η οποία πρέπει να διδαχθεί υπομονετικά κανόνες συμπεριφοράς που θεσπίστηκαν από την Ουάσιγκτον. Ο Πούτιν είναι ένας σοβαρός στρατηγικός νους — στα πλαίσια πάντα της ρωσικής ιστορίας. Η κατανόηση των αξιών και της ψυχολογίας των ΗΠΑ δεν είναι τα δυνατά του στοιχεία. Ούτε η κατανόηση της ρωσικής ιστορίας και ψυχολογίας ήταν ένα ισχυρό σημείο των υπευθύνων χάραξης πολιτικής των ΗΠΑ.

Οι ηγέτες όλων των πλευρών θα πρέπει να επικεντρωθούν στο να εξετάσουν τα αποτελέσματα, όχι να ανταγωνίζονται σε πόζες. Η ιδέα μου για ένα αποτέλεσμα συμβατό με τις αξίες και τα συμφέροντα ασφάλειας όλων των πλευρών είναι η παρακάτω:

  1. Η Ουκρανία πρέπει να έχει το δικαίωμα να επιλέγει ελεύθερα τις οικονομικές και πολιτικές ενώσεις της, συμπεριλαμβανομένης της Ευρώπης.
  2. Η Ουκρανία δεν πρέπει να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ, μια θέση που πήρα πριν από επτά χρόνια, όταν εμφανίστηκε το ζήτημα για τελευταία φορά.
  3. Η Ουκρανία θα πρέπει να είναι ελεύθερη να δημιουργήσει οποιαδήποτε κυβέρνηση συμβατή με την εκφρασμένη βούληση του λαού της. Οι σοφοί Ουκρανοί ηγέτες θα επέλεγαν τότε μια πολιτική συμφιλίωσης μεταξύ των διαφόρων περιοχών της χώρας τους. Σε διεθνές επίπεδο, θα πρέπει να ακολουθήσουν μια στάση παρόμοια με αυτή της Φινλανδίας. Αυτό το έθνος δεν αφήνει καμία αμφιβολία για την ισχυρή ανεξαρτησία του και συνεργάζεται με τη Δύση στους περισσότερους τομείς, αλλά αποφεύγει προσεκτικά να δημιουργήσει θεσμική εχθρότητα προς τη Ρωσία.
  4. Είναι ασυμβίβαστο με τους κανόνες της υπάρχουσας παγκόσμιας τάξης η Ρωσία να προσαρτήσει την Κριμαία. Ωστόσο, θα πρέπει να είναι δυνατό να τεθεί η σχέση της Κριμαίας με την Ουκρανία σε λιγότερο δύσκολη βάση. Για τον σκοπό αυτό, η Ρωσία θα πρέπει να αναγνωρίσει την κυριαρχία της Ουκρανίας στην Κριμαία. Η Ουκρανία θα πρέπει να ενισχύσει την αυτονομία της Κριμαίας στις εκλογές που θα πραγματοποιηθούν παρουσία διεθνών παρατηρητών. Η διαδικασία θα περιλαμβάνει την άρση τυχόν ασαφειών σχετικά με το καθεστώς του στόλου της Μαύρης Θάλασσας στη Σεβαστούπολη.

Αυτά βέβαια είναι αρχές, όχι συνταγές. Οι άνθρωποι που είναι εξοικειωμένοι με την περιοχή, γνωρίζουν ότι δεν θα είναι όλοι ευχαριστημένοι με όλα. Κριτήριο δεν είναι η απόλυτη ικανοποίηση, αλλά η ισορροπημένη δυσαρέσκεια. Εάν δεν επιτευχθεί κάποια λύση που βασίζεται σε αυτές ή σε παρόμοιες αρχές, η στροφή προς την αντιπαράθεση θα επιταχυνθεί.

Η ώρα για αυτό θα έρθει αρκετά σύντομα.

Πηγή: The Washington Post

Μετάφραση: antapocrisis

Ήμουν εκεί: το ΝΑΤΟ και η προέλευση της κρίσης στην Ουκρανία

Το antapocrisis αναδημοσιεύει για λόγους πληροφόρησης την παρέμβαση του Jack F. Matlock, τελευταίου πρεσβευτή των ΗΠΑ στη Σοβιετική Ένωση, πριν τη διάλυσή της. Ο Αμερικανός διπλωμάτης, επιβεβαιώνει ότι η κρίση στην Ουκρανία προκλήθηκε από την αθέτηση των υποσχέσεων των ΗΠΑ και την απροθυμία τους να εγγυηθούν την ασφάλεια της Ρωσίας, επιδιώκοντας μια χωρίς όρια επιθετική επέκταση του ΝΑΤΟ στα σύνορα με τη Ρωσία. Η παρέμβαση αυτή του Αμερικανού διπλωμάτη έχει σημασία για δύο λόγους: Ο πρώτος είναι ότι αποδομεί όλη τη σημερινή ρητορεία της Δύσης για μια ρωσική επίθεση αψυχολόγητη, επιθετική, ακραία πράξη παραφροσύνης. Αντίθετα, ισχυρίζεται ότι αυτός που έφερε τα πράγματα στα άκρα είναι το ΝΑΤΟ. Ο δεύτερος λόγος είναι ότι θυμίζει πως η πτώση της Σοβιετικής Ένωσης δεν έγινε υπό ένα καθεστώς σύγκρουσης Ανατολής – Δύσης, αλλά μάλλον συναίνεσης και αποδοχής κοινών καπιταλιστικών αξιών. Η παρέμβαση του J. Matlock έγινε λίγες μέρες πριν τη ρωσική επίθεση αλλά αυτό δεν αλλάζει σε κάτι την ουσία των λεγομένων του.

Μετά την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης, είπα στη Γερουσία ότι η επέκταση του ΝΑΤΟ θα μας οδηγήσει εδώ που είμαστε σήμερα.

Σήμερα αντιμετωπίζουμε μια κρίση που μπορούσε να αποφευχθεί μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ρωσίας, η οποία ήταν προβλέψιμη, επιταχύνθηκε εκούσια, αλλά μπορεί εύκολα να επιλυθεί με την εφαρμογή της κοινής λογικής.

Πώς φτάσαμε όμως σε αυτό το σημείο;

Επιτρέψτε μου, ως κάποιος που συμμετείχε στις διαπραγματεύσεις που τερμάτισαν τον Ψυχρό Πόλεμο, να θυμίσω λίγο την ιστορία στην τρέχουσα κρίση.

Καθημερινά μας λένε ότι ο πόλεμος επίκειται στην Ουκρανία. Τα ρωσικά στρατεύματα, μας λένε, συγκεντρώνονται στα σύνορα της Ουκρανίας και θα μπορούσαν να επιτεθούν ανά πάσα στιγμή. Συνιστάται στους Αμερικανούς πολίτες να εγκαταλείψουν την Ουκρανία και οι οικογένειες των μελών του προσωπικού της αμερικανικής πρεσβείας απομακρύνονται. Εν τω μεταξύ, ο Ουκρανός πρόεδρος συμβουλεύει να μην πανικοβαλλόμαστε και κατέστησε σαφές ότι δεν θεωρεί ότι επίκειται ρωσική εισβολή. Ο Βλαντιμίρ Πούτιν αρνήθηκε ότι έχει πρόθεση να εισβάλει στην Ουκρανία. Το αίτημά του είναι να σταματήσει η διαδικασία προσθήκης νέων μελών στο ΝΑΤΟ και η Ρωσία να λάβει τη διαβεβαίωση ότι η Ουκρανία και η Γεωργία δεν θα γίνουν ποτέ μέλη.

Ο Πρόεδρος Μπάιντεν αρνήθηκε να δώσει τέτοια διαβεβαίωση, αλλά κατέστησε σαφή την προθυμία του να συνεχίσει να συζητά τα ζητήματα στρατηγικής σταθερότητας στην Ευρώπη. Εν τω μεταξύ, η ουκρανική κυβέρνηση κατέστησε σαφές ότι δεν έχει καμία πρόθεση να εφαρμόσει τη συμφωνία που επιτεύχθηκε το 2015 για την επανένωση των επαρχιών του Ντονμπάς στην Ουκρανία διατηρώντας μεγάλο βαθμό τοπικής αυτονομίας – μια συμφωνία με τη Ρωσία, τη Γαλλία και τη Γερμανία την οποία ενέκριναν οι Ηνωμένες Πολιτείες.

Θα μπορούσε η κρίση να αποφευχθεί;

Εν ολίγοις, ναι. Το 1991, όταν κατέρρευσε η Σοβιετική Ένωση, πολλοί παρατηρητές πίστεψαν λανθασμένα ότι έβλεπαν το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, ενώ στην πραγματικότητα είχε τελειώσει τουλάχιστον δύο χρόνια νωρίτερα, με διαπραγματεύσεις, και προς το συμφέρον όλων των μερών. Ο πρόεδρος Μπους ήλπιζε ότι ο Γκορμπατσόφ θα κατάφερνε να κρατήσει τις περισσότερες από τις 12 μη Βαλτικές δημοκρατίες σε μια εθελοντική ομοσπονδία.

Παρά την επικρατούσα πεποίθηση τόσο του κατεστημένου εξωτερικής πολιτικής της Ουάσιγκτον όσο και του μεγαλύτερου μέρους της ρωσικής κοινής γνώμης, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν υποστήριξαν, πόσο μάλλον δεν προκάλεσαν τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης. Υποστηρίξαμε την ανεξαρτησία της Εσθονίας, της Λετονίας και της Λιθουανίας, και μία από τις τελευταίες πράξεις του σοβιετικού κοινοβουλίου ήταν να νομιμοποιήσει την αξίωση για ανεξαρτησία. Και – παρά τους συχνά εκφραζόμενους φόβους – ο Βλαντιμίρ Πούτιν δεν απείλησε ποτέ ότι θα απορροφήσει τις χώρες της Βαλτικής ή ότι θα διεκδικήσει κάποια από τα εδάφη τους, αν και επέκρινε ορισμένες χώρες που αρνήθηκαν στους Ρώσους πολίτες τους τα πλήρη δικαιώματα της ιθαγένειας, μια αρχή την οποία η Ευρωπαϊκή Ένωση δεσμεύεται να εφαρμόζει.

Εφόσον η κύρια απαίτηση του Πούτιν είναι η διαβεβαίωση ότι το ΝΑΤΟ δεν θα διευρυνθεί με άλλα μέλη, και συγκεκριμένα την Ουκρανία ή τη Γεωργία, προφανώς δεν θα υπήρχε βάση για την παρούσα κρίση, αν δεν υπήρχε επέκταση της Συμμαχίας μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, ή αν η επέκταση είχε συμβεί παράλληλα με την οικοδόμηση μιας δομής ασφαλείας στην Ευρώπη που περιλάμβανε τη Ρωσία.

Ήταν προβλέψιμη αυτή η κρίση;

Απολύτως. Η επέκταση του ΝΑΤΟ ήταν η πιο βαθιά στρατηγική γκάφα που έγινε από το τέλος του Ψυχρού Πολέμου. Το 1997, όταν προέκυψε το ζήτημα της προσθήκης περισσότερων μελών του ΝΑΤΟ, μου ζητήθηκε να καταθέσω ενώπιον της Επιτροπής Εξωτερικών Σχέσεων της Γερουσίας. Στην εισαγωγική μου επισήμανση, έκανα την ακόλουθη δήλωση:

«Θεωρώ άστοχη τη σύσταση της κυβέρνησης να μπουν νέα μέλη στο ΝΑΤΟ αυτή τη στιγμή. Εάν εγκριθεί από τη Γερουσία των Ηνωμένων Πολιτειών, μπορεί κάλλιστα να μείνει στην ιστορία ως η πιο βαθιά στρατηγική γκάφα που έγινε από το τέλος του Ψυχρού Πολέμου. Μακριά από το να βελτιώσει την ασφάλεια των Ηνωμένων Πολιτειών, των Συμμάχων τους και των εθνών που επιθυμούν να εισέλθουν στη Συμμαχία, θα μπορούσε κάλλιστα να πυροδοτήσει μια αλυσίδα γεγονότων που θα μπορούσαν να δημιουργήσουν την πιο σοβαρή απειλή ασφαλείας για αυτό το έθνος από την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης». Πράγματι, τα πυρηνικά μας οπλοστάσια ήταν ικανά να τερματίσουν τον ανθρώπινο πολιτισμό.

Αλλά αυτός δεν ήταν ο μόνος λόγος που ανέφερα για την ενσωμάτωση και όχι τον αποκλεισμό της Ρωσίας από την ευρωπαϊκή ασφάλεια. Όπως εξήγησα στο SFRC: «Το σχέδιο αύξησης των μελών του ΝΑΤΟ αποτυγχάνει να λάβει υπόψη την πραγματική διεθνή κατάσταση μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου και προχωρά σύμφωνα με μια λογική που είχε νόημα μόνο κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου. Η διχοτόμηση της Ευρώπης έληξε προτού υπάρξει οποιαδήποτε σκέψη για την είσοδο νέων μελών στο ΝΑΤΟ. Κανείς δεν απειλεί να ξαναδιχάσει την Ευρώπη. Ως εκ τούτου, είναι παράλογο να ισχυριζόμαστε, όπως κάνουν ορισμένοι, ότι είναι απαραίτητο να μπουν νέα μέλη στο ΝΑΤΟ για να αποφευχθεί μια μελλοντική διαίρεση της Ευρώπης. Εάν το ΝΑΤΟ πρόκειται να είναι το κύριο όργανο για την ενοποίηση της ηπείρου, τότε λογικά ο μόνος τρόπος για να το κάνει είναι να επεκταθεί ώστε να συμπεριλάβει όλες τις ευρωπαϊκές χώρες. Αλλά αυτός δεν φαίνεται να είναι ο στόχος της διοίκησης, και ακόμα κι αν είναι, ο τρόπος για να τον φτάσει δεν είναι με την αποσπασματική εισδοχή νέων μελών».

Η απόφαση για αποσπασματική επέκταση του ΝΑΤΟ ήταν μια ανατροπή των αμερικανικών πολιτικών που οδήγησαν στο τέλος του Ψυχρού Πολέμου. Ο πρόεδρος Μπους είχε διακηρύξει έναν στόχο για μια «Ευρώπη ενιαία και ελεύθερη». Ο Γκορμπατσόφ είχε μιλήσει για «το κοινό μας ευρωπαϊκό σπίτι», είχε καλωσορίσει εκπροσώπους των κυβερνήσεων της Ανατολικής Ευρώπης που έριξαν τους κομμουνιστές ηγέτες τους και είχε διατάξει ριζικές μειώσεις των σοβιετικών στρατιωτικών δυνάμεων εξηγώντας ότι για να είναι μια χώρα ασφαλής, πρέπει να υπάρχει ασφάλεια για όλους.

Ο πρόεδρος Μπους διαβεβαίωσε επίσης τον Γκορμπατσόφ κατά τη συνάντησή τους στη Μάλτα τον Δεκέμβριο του 1989, ότι εάν επιτραπεί στις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης να επιλέξουν τον μελλοντικό τους προσανατολισμό μέσω δημοκρατικών διαδικασιών, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα «εκμεταλλευτούν» αυτή τη διαδικασία. (Προφανώς, η ένταξη χωρών στο ΝΑΤΟ που ήταν τότε στο Σύμφωνο της Βαρσοβίας θα ήταν «εκμετάλλευση».) Το επόμενο έτος, ο Γκορμπατσόφ πήρε τη διαβεβαίωση, αν και όχι σε επίσημη συνθήκη, ότι εάν επιτρεπόταν σε μια ενωμένη Γερμανία να παραμείνει στο ΝΑΤΟ, δεν θα υπήρχε καμία κίνηση του ΝΑΤΟ προς τα ανατολικά, «ούτε μια ίντσα».

Αυτές οι δηλώσεις έγιναν στον Γκορμπατσόφ πριν από τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης. Μόλις διαλύθηκε, η Ρωσική Ομοσπονδία είχε λιγότερο από τον μισό πληθυσμό της Σοβιετικής Ένωσης και ένα στρατιωτικό μηχανισμό αποκαρδιωμένο και σε πλήρη αταξία. Ενώ δεν υπήρχε λόγος να διευρυνθεί το ΝΑΤΟ, αφού η Σοβιετική Ένωση αναγνώρισε και σεβάστηκε την ανεξαρτησία των χωρών της Ανατολικής Ευρώπης, υπήρχαν πλέον ακόμη λιγότεροι λόγοι να φοβόμαστε τη Ρωσική Ομοσπονδία ως απειλή.

Προκλήθηκε εσκεμμένα αυτή η κρίση;

Δυστυχώς, οι πολιτικές που ακολούθησαν οι πρόεδροι Τζορτζ Μπους, Μπαράκ Ομπάμα, Ντόναλντ Τραμπ και Τζο Μπάιντεν συνέβαλαν στο να μας φέρουν σε αυτό το σημείο.

Η προσθήκη χωρών της Ανατολικής Ευρώπης στο ΝΑΤΟ έγινε κατά τη διάρκεια της κυβέρνησης του Τζορτζ Μπους, αλλά αυτό δεν ήταν το μόνο πράγμα που προκάλεσε τη ρωσική αντίρρηση. Ταυτόχρονα, οι Ηνωμένες Πολιτείες άρχισαν να αποχωρούν από τις συνθήκες ελέγχου των όπλων που είχαν περιορίσει, για κάποιο διάστημα, μια παράλογη και επικίνδυνη κούρσα εξοπλισμών, και ήταν οι θεμελιώδεις συμφωνίες για τον τερματισμό του Ψυχρού Πολέμου. Η πιο σημαντική ήταν η απόφαση αποχώρησης από τη Συνθήκη κατά των βαλλιστικών πυραύλων, η οποία ήταν ο ακρογωνιαίος λίθος της συμφωνίας για μια σειρά συνθηκών που σταμάτησαν για ένα διάστημα τον αγώνα πυρηνικών εξοπλισμών. Μετά την 11η Σεπτεμβρίου, ο Πούτιν ήταν ο πρώτος ξένος ηγέτης που τηλεφώνησε στον Πρόεδρο Μπους και προσέφερε υποστήριξη. Κράτησε το λόγο του διευκολύνοντας την αμερικανική επίθεση στο καθεστώς των Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν. Ήταν ξεκάθαρο εκείνη την εποχή ότι ο Πούτιν φιλοδοξούσε σε μια εταιρική σχέση ασφαλείας με τις Ηνωμένες Πολιτείες καθώς οι τζιχαντιστές τρομοκράτες που στόχευαν τις Ηνωμένες Πολιτείες στόχευαν και τη Ρωσία. Ωστόσο, η Ουάσιγκτον συνέχισε την πορεία της αγνοώντας τα ρωσικά (αλλά και συμμαχικά) συμφέροντα, εισβάλλοντας στο Ιράκ, μια επιθετική πράξη στην οποία όχι μόνο η Ρωσία αντιτάχθηκε, αλλά και η Γαλλία και η Γερμανία.

Αν και ο Πρόεδρος Ομπάμα αρχικά υποσχέθηκε βελτιωμένες σχέσεις μέσω της πολιτικής της «επαναφοράς», η πραγματικότητα ήταν ότι η κυβέρνησή του συνέχισε να αγνοεί τις πιο σοβαρές ανησυχίες της Ρωσίας και διπλασίασε τις προηγούμενες αμερικανικές προσπάθειες να αποσπάσει τις πρώην σοβιετικές δημοκρατίες από τη ρωσική επιρροή και, μάλιστα, να ενθαρρύνει την «αλλαγή καθεστώτος» στην ίδια τη Ρωσία. Οι αμερικανικές ενέργειες στη Συρία και στην Ουκρανία θεωρήθηκαν από τον Ρώσο πρόεδρο και τους περισσότερους Ρώσους ως έμμεσες επιθέσεις εναντίον τους.

Και όσον αφορά την Ουκρανία, η εισβολή των ΗΠΑ στην εσωτερική της πολιτική ήταν βαθιά, υποστηρίζοντας ενεργά την επανάσταση του 2014 και την ανατροπή της εκλεγμένης ουκρανικής κυβέρνησης το 2014.

Οι σχέσεις επιδεινώθηκαν περαιτέρω κατά τη διάρκεια της δεύτερης θητείας του Προέδρου Ομπάμα μετά τη ρωσική προσάρτηση της Κριμαίας. Στη συνέχεια, τα πράγματα χειροτέρεψαν κατά τα τέσσερα χρόνια της θητείας του Ντόναλντ Τραμπ. Κατηγορούμενος ότι ήταν πιόνι των Ρώσων, ο Τραμπ πέρασε κάθε αντιρωσικό μέτρο που προέκυπτε, ενώ ταυτόχρονα κολάκευε τον Πούτιν ως μεγάλο ηγέτη.

Μπορεί η κρίση να λυθεί με την εφαρμογή της κοινής λογικής;

Ναι, τελικά, αυτό που απαιτεί ο Πούτιν είναι κατεξοχήν λογικό. Δεν απαιτεί την αποχώρηση κανενός μέλους του ΝΑΤΟ και δεν απειλεί κανέναν. Σύμφωνα με οποιοδήποτε μέτρο κοινής λογικής, είναι προς το συμφέρον των Ηνωμένων Πολιτειών να προωθήσουν την ειρήνη και όχι τη σύγκρουση. Το να προσπαθήσουμε να αποσπάσουμε την Ουκρανία από τη ρωσική επιρροή –ο ομολογημένος στόχος όσων κεντρίζουν τις «έγχρωμες επαναστάσεις»– ήταν μια ανόητη και επικίνδυνη υπόθεση. Ξεχάσαμε τόσο σύντομα το μάθημα της κουβανικής κρίσης πυραύλων;

Τώρα, το να πούμε ότι η αποδοχή των απαιτήσεων του Πούτιν είναι προς το αντικειμενικό συμφέρον των Ηνωμένων Πολιτειών, δεν σημαίνει ότι θα είναι εύκολο να γίνει. Οι ηγέτες τόσο του Δημοκρατικού όσο και του Ρεπουμπλικανικού κόμματος έχουν αναπτύξει μια τόσο ρωσοφοβική στάση που θα χρειαστεί μεγάλη πολιτική δεξιότητα για να πλοηγηθούμε σε πολιτικά νερά με υφάλους και να επιτευχθεί ένα ορθολογικό αποτέλεσμα.

Ο πρόεδρος Μπάιντεν έχει καταστήσει σαφές ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα επέμβουν με δικά τους στρατεύματα εάν η Ρωσία εισβάλει στην Ουκρανία. Γιατί λοιπόν να τα μεταφέρουμε στην Ανατολική Ευρώπη; Απλώς για να δείξει στα γεράκια στο Κογκρέσο ότι στέκει αγέρωχος;

Ίσως οι επακόλουθες διαπραγματεύσεις μεταξύ Ουάσιγκτον και Κρεμλίνου να βρουν έναν τρόπο να κατευνάσουν τις ανησυχίες της Ρωσίας και να εκτονώσουν την κρίση. Και ίσως τότε το Κογκρέσο αρχίσει να ασχολείται με τα αυξανόμενα προβλήματα που έχουμε στο σπίτι αντί να τα επιδεινώνει.

Ή αυτό θα μπορούσε κανείς να ελπίζει.

Μετάφραση: antapocrisis

Πηγή: Responsible Statecraft