Άρθρα

Η δική μας απάντηση στο θέμα της Γλώσσας των πανελληνίων

Κι δάσκαλοι της νεολαίας οι γδαρτάδες

κόβουν στα μέτρα τους τούς μαθητάδες

να είναι στο μυαλό νωθροί μα υπακοή νάχουν περισσή…

Όλο και πιο απροκάλυπτα, οι υποψήφιοι των πανελλαδικών εξετάζονται στο μάθημα της Γλώσσας βάσει κειμένων που εξυμνούν και προωθούν νεοφιλελεύθερες και εντελώς αντιδραστικές ιδέες. Δεν θα σταθούμε εδώ στο ότι το εκπαιδευτικό σύστημα προωθεί με κάθε τρόπο την κυρίαρχη ιδεολογία, ούτε στο πώς λοβοτομείται το μυαλό και η σκέψη των νέων, ούτε πώς η γλώσσα και η λογοτεχνία «στεγνώνει» από τον πλούτο και την ομορφιά της και καταντάει κουτάκια και σχήματα.

Θα μείνουμε στο φετινό θέμα των πανελληνίων και θα δώσουμε μια δική μας απάντηση (στην προβλεπόμενη από τους εξεταστές έκταση).

Οι φετινοί υποψήφιοι καλούνται να εκθέσουν τη γνώμη τους για τα εφόδια που χρειάζονται για να αντιμετωπίσουν τον κόσμο και τις δράσεις που πρέπει να γίνονται για να τον βελτιώσουν ώστε «το αύριο» να μην «είναι πια αδιαπέραστο πέπλο».

Για να εξασφαλίσει λοιπόν, έναν καλό βαθμό ο υποψήφιος θα πρέπει να γράψει ότι για να αντιμετωπίσουν τον κόσμο οι νέοι θα πρέπει να κάνουν τη σωστή επιλογή επαγγέλματος, να έχουν επαγγελματική προσαρμοστικότητα και να εξειδικεύονται διαρκώς, να αποβάλουν την εργασιακή ανασφάλεια, να εξοικειώνονται με την τεχνολογία κλπ. Και για να βελτιώσουν τον κόσμο θα πρέπει να συμμετέχουν σε εθελοντικές ομάδες, να ενισχύουν ΜΚΟ και διεθνείς οργανισμούς, να συμμετέχουν σε δεντροφυτεύσεις, να κάνουν ειρηνικές διαμαρτυρίες επιδιώκοντας τον διάλογο με τους αρμόδιους φορείς.

Σε αντίθεση όμως με αυτό που «περιμένουν» να γράψουμε, εμείς ισχυριζόμαστε ότι το μεγαλύτερο εφόδιο είναι καταρχήν η γνώση ότι ζούμε σ’ έναν κόσμο αδικίας και καταπίεσης.

Σ’ έναν κόσμο με μόνη «αξία» του το κέρδος των λίγων που πηγάζει από την εκμετάλλευση των πολλών.

Σ’ έναν κόσμο με φτώχεια, πείνα, πολέμους, καταστροφές.

Σ’ έναν κόσμο όπου η νέα γενιά είναι αναλώσιμη, όπου δεν της παρέχεται κανένα «εφόδιο» για το παρόν και το μέλλον. Όπου η «σωστή επιλογή επαγγέλματος» είναι χλευασμός, όταν πολλοί από εμάς δεν θα μπορέσουν να σπουδάσουν, και οι περισσότεροι από όσους τα καταφέρουν, θα πάρουν ένα χαρτί χωρίς αντίκρισμα.

Και με το φάσμα της ανεργίας πάνω απ’ το κεφάλι μας, θα θεωρείται και «τυχερός» όποιος βρίσκει την οποιαδήποτε δουλειά κι ας είναι και κακοπληρωμένη και ανασφάλιστη κι ας «πληρώνεται» και με ρεπό.

Κι αυτό το καθημερινό μεροδούλι-μεροφάι στεγνώνει τη ζωντάνια και τη δημιουργικότητα της ηλικίας, δεν αφήνει χώρο και χρόνο για προσωπική ζωή, για ψυχαγωγία, για δημιουργία, για όνειρα και σχέδια για το μέλλον.

Και θέλουν να μας πείσουν ότι γι’ αυτά δεν φταίει το κοινωνικό σύστημα που ζούμε, δεν φταίνε οι πολιτικές που εφαρμόζονται, αλλά φταίει ο καθένας από εμάς που δεν επιλέγει το κατάλληλο επάγγελμα. Γι’ αυτό και θα ενισχύσουν τον σχολικό επαγγελματικό προσανατολισμό, κι έτσι το μέλλον μας θα είναι ελπιδοφόρο και «διαπερατό».

Βασικά μας εφόδια για το μέλλον είναι η συλλογικότητα και η αλληλεγγύη. Η ενότητα και η οργάνωση. Η αντίσταση σε ό,τι χαντακώνει τις ζωές μας. Η διεκδίκηση και η υπεράσπιση των δικαιωμάτων μας. Ο αγώνας για έναν καλύτερο κόσμο χωρίς καταπίεση και εκμετάλλευση.

Γιατί ένας άλλος κόσμος είναι εφικτός – και η νέα γενιά πρέπει να παλέψει γι’ αυτόν.

Για το θέμα της Έκθεσης: Οι ιδεολογίες πέθαναν, ζήτω οι ιδεολογίες!

Δεν είμαι φιλόλογος και είναι αυτονόητο πως δεν θα μπορούσα σε καμία περίπτωση να κρίνω το γραπτό ενός μαθητή στο μάθημα της Έκθεσης. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει πως δεν δικαιούμαι, όπως και όλοι μας άλλωστε, να ασκήσω (ασκήσουμε) κριτική στο θέμα που επιλέχθηκε για τις Πανελλαδικές.

Πρόκειται για ένα θέμα με σκληρό ιδεολογικό πυρήνα που έχει τις βάσεις του στο μεταμοντέρνο κύμα και τον Φουκουγιάμα. Οι μεν πρώτοι μίλησαν για την κατάρρευση των μεγάλων αφηγήσεων προάγοντας τον αγνωστικισμό και μία ιδεολογική κουρελού, ο μεν δεύτερος βιάστηκε να αναγγείλει το τέλος της ιστορίας με το «περίφημο» πόνημά του «Το Τέλος της Ιστορίας και ο Τελευταίος Άνθρωπος» που πολυδιαφημίστηκε, περίπου τρεις δεκαετίες πριν, με τον πιο εντατικό τρόπο που θα μπορούσε αυτό να γίνει.

Κατά πρώτο, υποτίθεται πως τόσο ένα θέμα που επιλέγεται για τις πανελλαδικές εξετάσεις όσο και αυτά που γράφει ένας μαθητής δεν πρέπει να είναι ιδεολογικά χρωματισμένα, αλλά στη συγκεκριμένη περίπτωση μόνο αυτό δεν συνέβη.

Κατά δεύτερο, το κείμενο έχει μία σοβαρότατη ιστορική ανακρίβεια με βάση την οποία «Προβλέψεις που αναστάτωσαν γενιές δεν επαληθεύτηκαν ποτέ». Το ερώτημα που αναφύεται είναι απολύτως νόμιμο: Για ποιες προβλέψεις μιλάμε; Γιατί πρόβλεψη υποτίθεται ότι κάνει και η αστρολογία, προβλέψεις κάνουν και οι κοινωνικές επιστήμες και είναι σαφές πως αυτοί που επέλεξαν το εν λόγω θέμα δεν είχαν στο μυαλό τους τα ζώδια.

Επιπλέον, οι ιδέες όταν μετασχηματίστηκαν σε υλική δύναμη, άλλαξαν τον κόσμο και αυτό δεν επιδέχεται καμία απολύτως αμφισβήτησης. Διαφορετικά θα είχαμε μείνει στο δουλοκτητικό σύστημα ή στον Μεσαίωνα. Δεν θα είχε προκύψει η Αναγέννηση, ο Διαφωτισμός, η γαλλική επανάσταση, η ρωσική επανάσταση, η επανάσταση του 1821, η αμερικανική επανάσταση και πολλά ακόμη ιστορικά γεγονότα που έκαναν πραγματικότητα την έννοια της προόδου. Διαφορετικά, δεν θα είχαμε κοινωνική ασφάλιση, συντάξεις και μισθούς, συλλογικές συμβάσεις, οκτάωρο, δίκαιο που τιμωρεί κοινωνικές αδικίες (όσο αυτό συμβαίνει), χώρες που έφυγαν από το ελεεινό καθεστώς της αποικιοκρατίας. Βεβαίως, σήμερα που μιλάμε έχουμε ένα τεράστιο ιστορικό πισωγύρισμα, μόνο που αυτό το επιβάλλουν ακριβώς αυτοί οι κύριοι που μιλάνε για το τέλος των μεγάλων αφηγήσεων.

Κατά τρίτο, θα πρέπει όσοι επέλεξαν το συγκεκριμένο θέμα να έχουν υπόψη τους πως ο Φουκουγιάμα έχει πλέον αναθεωρήσει τον ίδιο του τον εαυτό και μάλιστα λέει πως προβλέπει την επιστροφή του σοσιαλισμού! Ναι ο Φουκουγιάμα το λέει αυτό, όχι κάποιος «κολλημένος» μαρξιστής.

Οι κύριοι που επέλεξαν, λοιπόν, το φετινό θέμα της Έκθεσης είχαν σαφέστατη ιδεολογική στόχευση. Είναι εναρμονισμένοι με τα κυρίαρχα ιδεολογικά και πολιτικά προτάγματα και ως εκ τούτου είναι ασυνεπείς και υποκριτές. Γιατί το υποτιθέμενο τέλος των μεγάλων αφηγήσεων, υποστηρίζεται μέσω μίας αφήγησης: αυτή που μας λέει ότι δεν υπάρχουν αφηγήσεις!

Εν τέλει, τι μας δείχνουν όλα αυτά; Ότι παρόλη την υποχώρηση των κοινωνικών οραμάτων, παρόλο το ιστορικό πισωγύρισμα που βιώνουμε εδώ και ορισμένες δεκαετίες, παρόλη την κατίσχυση του θατσερικού δόγματος «δεν υπάρχει κοινωνία, μόνο άτομα», κάποιοι φοβούνται γιατί γνωρίζουν πολύ καλά πως η ιστορία έχει νομοτέλειες όσο κι αν σχίζουν τα ιμάτιά τους για το αντίθετο. Και φοβούνται πως όταν ο καιρός θα έχει γυρίσματα, τότε θα αναζητούν εναγωνίως κρυψώνες, ευνόητο για ποιους λόγους…

Υ.Γ.: Τι έκπληξη στα αλήθεια το κείμενο να έχει επιλεγεί από την “Καθημερινή”!