Άρθρα

Η Ευρώπη παρέδωσε στη Ρωσία ένα υπερόπλο κατά του εαυτού της

Το antapocrisis αναδημοσιεύει το άρθρο του σχολιαστή του RIA Novosti Sergey Savchuk σχετικά με την ενεργειακή κρίση την οποία η ίδια η ΕΕ προκάλεσε στις χώρες – μέλη της. Το άρθρο προφανώς απηχεί την οπτική της κυβέρνησης της Μόσχας, ωστόσο αποτυπώνει πλήρως την θλιβερή πραγματικότητα για την ηγεσία της Ευρώπης. Η αντιρωσική υστερία των ευρωπαϊκών ηγεσιών είναι απολύτως αυτοκαταστροφική για τις ευρωπαϊκές κοινωνίες και οικονομίες στο βαθμό που δεν μπορεί να βρεθεί άμεσα υποκατάστατο των ρωσικών ροών ενέργειας.

Η ευρωπαϊκή φρενίτιδα για το φυσικό αέριο που παρακολουθούμε τους τελευταίους μήνες μπορεί δικαίως να θεωρηθεί το υπ’ αριθμόν ένα από τα ενεργειακά θέματα. Με δεδομένη την ένταση της ενημερωτικής και πολιτικής υστερίας που συνοδεύει τις προσπάθειες εγκατάλειψης του ρωσικού φυσικού αερίου ή τουλάχιστον μείωσης της εξάρτησης από αυτό, τώρα, ακόμα και αν μια αντιπροσωπεία εξωγήινων προσγειωνόταν στο Ανόβερο, κανείς δεν θα τους έδινε ιδιαίτερη σημασία.

Ωστόσο, αυτό είναι απολύτως κατανοητό.

Η χθεσινή ημέρα ξεκίνησε από τα 2.100 δολάρια, όσο ακριβώς κοστίζουν χίλια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου στο ευρωπαϊκό χρηματιστήριο φυσικού αερίου TTF. Το ποσό αυτό καθαυτό, αν και εξαιρετικά επώδυνο για κάθε κρατικό προϋπολογισμό, δεν αποτελούσε ρεκόρ. Ωστόσο κανείς δεν μπορούσε να φανταστεί ότι με τη δύση του ηλίου η ίδια ποσότητα καυσίμου θα κόστιζε ήδη 2.500 δολάρια.

Η τιμή εκτοξεύθηκε σαν αστραπή μετά τη δήλωση της Gazprom ότι η άντληση αερίου μέσω του Nord Stream είχε μειωθεί στο 20% της σχεδιαστικής ικανότητας του αγωγού φυσικού αερίου. Ο δυτικός Τύπος, σε πλήρη κατάσταση παραφροσύνης, επιτέθηκε και πάλι στη Ρωσία με κατηγορίες ότι χρησιμοποιεί τους ενεργειακούς μεταφορείς ως υβριδικό όπλο, μοχλό για να προωθήσει τα συμφέροντα της εξωτερικής της πολιτικής και λοστό για να διασπάσει την ευρωπαϊκή ενότητα.

Οι δηλώσεις αυτές είναι τόσο συνηθισμένες όσο και ψευδείς.

Η άντληση φυσικού αερίου μέσω του κεντρικού αγωγού στον πυθμένα της Βαλτικής Θάλασσας μειώθηκε όχι ως μέρος του ύπουλου σχεδίου του ρωσικού Γενικού Επιτελείου, αλλά επειδή μια άλλη μονάδα άντλησης φυσικού αερίου βγήκε εκτός λειτουργίας για προγραμματισμένη συντήρηση. Λαμβάνοντας υπόψη ότι δεν υπάρχουν πια ενδιάμεσοι σταθμοί συμπίεσης σε όλη τη διαδρομή προς τις ακτές της Γερμανίας, είναι καθαρά θέμα Φυσικής ότι η άντληση από τα συνήθη 164 εκατομμύρια κυβικά μέτρα την ημέρα θα πέσει το πολύ στα 30.

Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι αυτό είναι το δεύτερο επεισόδιο στη σειρά μιας τραγικοκωμωδίας που εκτυλίσσεται δυτικά του Σμολένσκ .

Τον τελευταίο μήνα, όλη η Ευρώπη παρακολουθεί από κοντά τις περιπέτειες της πρώτης τουρμπίνας, την οποία η Siemens Energy (μετά από σύσταση της Rostekhnadzor, με την οποία συμφώνησε πλήρως) απενεργοποίησε, αποσυναρμολόγησε και έστειλε για επισκευή στον Καναδά. Η Οτάβα , κατόπιν αιτήματος της Ουάσιγκτον, κατακράτησε τη μονάδα, επικαλούμενη την αντιρωσική πολιτική κυρώσεων, και αρνήθηκε να την επιστρέψει μέχρις ότου η κατάσταση στην αγορά φυσικού αερίου, στη Γερμανία ειδικότερα και στην Ευρώπη συνολικά, να καταρρεύσει έως τον πάτο της απελπισίας. Το Βερολίνο, μετά από πολυάριθμες και μακροχρόνιες διαπραγματεύσεις, κατάφερε να ξαναγυρίσει την περιουσία του πίσω και μπορεί κανείς να μαντέψει σε τι ταπεινώσεις έπρεπε να υποβληθούν οι Γερμανοί.

Ωστόσο, η άτυχη τουρμπίνα δεν έφτασε ποτέ στο σταθμό συμπίεσης φυσικού αερίου Portovaya, κολλημένη σε ένα πλέγμα πολιτικών ίντριγκας και διπροσωπίας. Η Γερμανία κατηγόρησε για άλλη μια φορά τη Ρωσία ότι δεν θέλει να πάρει την τουρμπίνα και, για το λόγο αυτό, καθυστερεί την εκτέλεση των τελωνειακών εγγράφων. Απαντώντας, η Gazprom, πολύ λογικά, εξήγησε ότι δεν έχει επεξηγηθεί η τρέχουσα κατάσταση της [θεωρητικά επισκευασμένης] μονάδας ούτε οι πιθανοί περαιτέρω περιορισμοί που μπορεί να προκύψουν κατά τη διάρκεια της λειτουργίας του αγωγού φυσικού αερίου και της συντήρησης της υποδομής του.

Με απλά λόγια, πώς θα συμπεριφερθεί η [υποτίθεται] φιλική δυτική ομάδα.

Για παράδειγμα, είναι ακόμη εντελώς ασαφές αν ο Καναδάς θα επιτρέψει την εισαγωγή, επισκευή και επιστροφή των υπόλοιπων στροβίλων της Siemens χωρίς εμπόδια ή αν κάθε μονάδα θα πρέπει να επιστραφεί σχεδόν δίνοντας μάχη και με απροσδιόριστη χρονική καθυστέρηση. Επιπλέον, σύμφωνα με τις απαιτήσεις του τεχνικού εμπειρογνώμονα που αναγνωρίζει η γερμανική πλευρά, τους επόμενους μήνες θα πρέπει να επισκευαστούν οι υπόλοιπες μονάδες συμπιεστών αερίου. Τα ερωτήματα της Gazprom είναι απολύτως λογικά: η εταιρεία πρέπει να πληροφορηθεί τον ορίζοντα παραγωγής και άντλησης, διότι το φυσικό αέριο δεν είναι άνθρακας, δεν μπορεί να στοιβάζεται στο λιμάνι αναχώρησης και να περιμένει την άδεια εξαγωγής. Παράγεται και μεταφέρεται αυστηρά σε συμβατικές ποσότητες, γνωστές από πολύ νωρίτερα.

Όλο αυτό το γαϊτανάκι των τουρμπινών λαμβάνει χώρα με φόντο τα απελπισμένα καραγκιοζιλίκια της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που προσπαθεί να ξεπεράσει τους νόμους του σύμπαντος.

Όλος ο προηγούμενος μήνας πέρασε υπό το σήμα των τελεσίδικων απαιτήσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής , η οποία ουσιαστικά εκβίαζε τις χώρες μέλη της συμμαχίας να μειώσουν την κατανάλωση φυσικού αερίου κατά 15%. Με δεδομένο ότι ολόκληρη η ευρωζώνη καταναλώνει 396,6 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα μπλε καυσίμου ετησίως, οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι πρέπει να βρουν τρόπο να αφαιρέσουν σχεδόν 60 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα από την κατανάλωση χωρίς να σκοτώσουν τη βιομηχανία της κάθε χώρας ξεχωριστά. Για λόγους κατανόησης, ας προσθέσουμε ότι αυτό είναι μόνο λίγο λιγότερο από ό,τι καταναλώνει ολόκληρη η βιομηχανία και ο πληθυσμός της Γερμανίας μαζί.

Για να καταλάβουμε πόσο κρίσιμη είναι η σημερινή κατάσταση, αρκεί να πούμε ότι το σχέδιο τορπιλίστηκε σχεδόν αμέσως από μια σειρά χωρών, οι κυβερνήσεις των οποίων δεν μπορούσαν να βρουν μια αποδεκτή απάντηση στα νέα ενεργειακά μαθηματικά. Αυτή τη φορά, δεν ήταν η Ουγγαρία, αυτή η αιώνια υπονομεύτρια της Ευρώπης, που αντιτάχθηκε στην απαίτηση ως σαμποτέρ, αλλά η Ισπανία, η Πορτογαλία, η Ιταλία και η Ελλάδα, οι οποίες πάντα ενεργούσαν ως ενιαίο μέτωπο συναίνεσης . Οι ντόπιοι πιστωτές και οι μηχανικοί ενέργειας δεν έχουν βρει πώς να περάσουν το χειμώνα χωρίς ρωσικό αέριο, αν είναι να μη παγώσουν μέρος του πληθυσμού και να μη διαλύσουν μέρος των επιχειρήσεών τους στην πορεία. Οι διαμάχες διήρκεσαν τόσο πολύ και χωρίς επιτυχία που, ως αποτέλεσμα, το Συμβούλιο απέφυγε να επικυρώσει το σχέδιο και αποφάσισε ότι οι χώρες θα πρέπει να αναλάβουν τέτοιες υποχρεώσεις μεμονωμένα και όχι με απόφαση της πλειοψηφίας των Βρυξελλών. Στην πραγματικότητα, τώρα γινόμαστε μάρτυρες της κατάρρευσης της περιβόητης ευρωπαϊκής ενότητας, που σκίστηκε στις ραφές στην πρώτη απειλή για τα επιμέρους εθνικά συμφέροντα.

Η Ευρώπη είναι όμηρος της δικής της εντελώς υποτελούς πολιτικής απέναντι στις ΗΠΑ . Από τη μία πλευρά, τα μέλη της δυτικής συμμαχίας θέλουν πραγματικά να τιμωρήσουν τους πεισματάρηδες και ανυποχώρητους Ρώσους. Από την άλλη πλευρά, η κατάσταση επιδεινώνεται τόσο ραγδαία που αν, ας πούμε, η Αυστρία επιδείκνυε αύριο ανεξαρτησία και προσπαθούσε να διαπραγματευτεί ξεχωριστά με τη Μόσχα για τον ενεργειακό εφοδιασμό, θα ανακηρυσσόταν αμέσως προδότης, θα στιγματιζόταν για ατιμία και θα έσπευδε αμέσως να ευθυγραμμιστεί. Φαίνεται ότι, έτσι που γίνεται τώρα, δεν είναι και τόσο ντροπιαστικό.

Η έλλειψη φυσικού αερίου, σαν σκουριασμένος λεκές στην επιφάνεια μετάλλου, εξαπλώνεται πέρα από την ευρωζώνη. Μόλις τις προάλλες υπήρξαν εκκλήσεις από το Κίεβο προς την Αμερική να οργανώσει ένα είδος “δανεισμού φυσικού αερίου” (lend and lease) για τη νεαρή δημοκρατία. Σύμφωνα με υπολογισμούς ντόπιων ειδικών, η Ουκρανία χρειάζεται αμερικανικό υγροποιημένο φυσικό αέριο αξίας δέκα δισεκατομμυρίων δολαρίων για να επιβιώσει και να περάσει την περίοδο φθινόπωρου-χειμώνα. Με όλους τους τερματικούς σταθμούς υγροποιημένου φυσικού αερίου στις ΗΠΑ να λειτουργούν στα όριά τους και τα περιθώρια οικονομικής βοήθειας προς την Ουκρανία να περιορίζονται επίμονα, η επιθυμία του Κιέβου, το οποίο δεν διαθέτει ούτε έναν τερματικό σταθμό επαναεριοποίησης, είναι συγκρίσιμη με το όνειρο να περπατήσει κανείς στην επιφάνεια του Άρη χωρίς διαστημική στολή. [ΣΗΜ. Έχει αποκαλυφθεί όμως από την πρώην πρωθυπουργό της Ουκρανίας, Γιούλια Τιμοσένκο, ότι η Ουκρανία στην πραγματικότητα είναι αυτάρκης και ότι η όλη προσπάθεια αποτελεί ένα ακόμη κόλπο της Ουκρανικής ελίτ για να αποσπάσει χρήματα—μάλιστα αποκαλεί το σχέδιο αυτό ως τη «μεγαλύτερη απάτη του αιώνα».]

Η ευκολότερη λύση θα ήταν η εκκίνηση του Nord Stream 2, του οποίου η χωρητικότητα των 55 δισ. κυβικών μέτρων, αν δεν λύσει όλα τα προβλήματα, θα μείωνε σημαντικά την κρίση, αλλά ακόμη και εδώ το πρώτο βιολί δεν είναι η λογική, αλλά η πολιτική. Τις προάλλες στις Βρυξέλλες, ο Robert Habek, αντικαγκελάριος της Γερμανίας και υπουργός Οικονομικών Υποθέσεων και Προστασίας του Κλίματος, δήλωσε ότι η ενεργοποίηση του δεύτερου αγωγού θα αποτελέσει συνθηκολόγηση της Ευρώπης και κατάρρευση της πολιτικής των κυρώσεων. Ακούστηκε πολύ ωραίο, αν και οι ενδιαφερόμενοι δεν πληροφορήθηκαν ποτέ τη συνταγή με την οποία θα αντικατασταθεί η ρωσική παροχή καυσίμων.

Είμαστε μάρτυρες ενός μοναδικού ιστορικού θεάματος. Αυτό που βλέπουμε είναι μια φάρσα σε πλήρη ανάπτυξη, στην οποία ρωσόφοβοι πολιτικοί απαιτούν από τους ίδιους τους πολίτες τους να πλένονται λιγότερο, να κλείνουν τα κλιματιστικά στο αποκορύφωμα του καύσωνα του Ιουλίου, να επιλέγουν τη μετακίνηση με ποδήλατα αντί για αυτοκίνητα και, τέλος πάντων, να βλάπτουν με κάθε τρόπο τη Ρωσία. Η ανεπίλυτη αντίφαση μεταξύ ευσεβών πόθων και πραγματικότητας βρίσκεται στο γεγονός ότι δεν υπάρχει υποκατάστατο της ρωσικής ενέργειας. Καμία περιοχή ή χώρα δεν συμφώνησε ποτέ να αντικαταστήσει έστω και το ήμισυ των ρωσικών εξαγωγών και χώρες όπως η Σαουδική Αραβία έφτασαν ακόμη και να προτείνουν στους πετρελαιοπαραγωγούς μας να συντονίσουν τις προσπάθειες και τον όγκο παραγωγής τους. Η Ευρώπη, ευσεβώς πεπεισμένη ότι είναι μια υπερεθνική οντότητα ικανή να υπαγορεύει τη θέλησή της σε χώρες και ολόκληρες ηπείρους, σπαρταρά, καταπίνει τις τελευταίες γουλιές αερίου σωτηρίας – και αυτό δεν είναι βέβαια οξυγόνο.

Η χώρα μας κατηγορείται επί τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα ότι χρησιμοποιεί το φυσικό αέριο ως όπλο, ώστε αυτός ο υποβόσκων φόβος έχει πάρει πραγματικές διαστάσεις. Το αστείο είναι ότι η Ρωσία δεν έχει κάνει απολύτως τίποτα γι’ αυτό.

Πηγή: RIA Novosti

Μετάφραση: Κωστής Μηλολιδάκης

Σύντομα οικονομικά σχόλια πάνω σε ειδήσεις με …σημασία

Ο ΜΠΑΪΝΤΕΝ ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΕΙ ΓΙΑ ΝΕΟ ΚΥΜΑ ΤΗΣ ΠΑΝΔΗΜΙΑΣ, ΑΛΛΑ ΤΟ ΖΟΥΜΙ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ ΑΛΛΟΥ

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Τζο Μπάιντεν, μιλώντας την Τρίτη 21 Ιουνίου σε συνέντευξη τύπου αυτοεπαινέθηκε για τις προσπάθειες της κυβέρνησής του να επεκτείνει τους εμβολιασμούς κατά της COVID-19 σε νήπια κάτω των πέντε ετών. Ως εδώ, θάλεγε κάποιος, οι σκοποί του ήταν ευγενικοί. Όμως, το παρασύνθημα βρίσκεται κρυμμένο στο εξής απόσπασμα: «Χρειαζόμαστε περισσότερα χρήματα για να καταστρώσουμε τα σχέδιά μας για τη δεύτερη πανδημία. Θα υπάρξει άλλη μια πανδημία», προειδοποίησε ο πρόεδρος, χωρίς να υπεισέλθει σε λεπτομέρειες σχετικά με το τι μπορεί να συνεπάγεται αυτό το νέο κύμα. Άρα, ουσιαστικά, ο Μπάιντεν με αφορμή την πανδημία, ζητά «χρήματα». Το ζήτημα έχει πονηρές πλευρές και αξίζει να το δούμε προσεκτικότερα.

Η μεγάλη άνοδος των τιμών παγκοσμίως είχε ξεκινήσει αρκετά πριν τον Φεβρουάριο φέτος, με κύρια αιτία την εκτύπωση χρήματος από τις ΗΠΑ και την ΕΕ προκειμένου να αποτρέψουν τυχόν ύφεση σαν αποτέλεσμα του ξεσπάσματος της COVID-19. Οι καραντίνες και οι περιορισμοί που αναγκαστικά επιβλήθηκαν είχαν οδηγήσει σε έκρυθμες καταστάσεις όσο αφορά τις παραγωγικές διαδικασίες παγκοσμίως με κίνδυνο να επακολουθήσει μια σοβαρή διεθνής ύφεση και οικονομική κρίση. Οι κεντρικές τράπεζες αντιμετώπισαν τον κίνδυνο με τον συνήθη τρόπο: πλημυρίζοντας με φρεσκοτυπωμένο χρήμα την αγορά. Μπορεί η ύφεση να αποφεύχθηκε, αλλά επακολούθησε ο πληθωρισμός, ο οποίος βεβαίως εντάθηκε μετά και τις περιβόητες κυρώσεις που οδήγησαν σε περιστολή των προμηθειών σε πρώτες ύλες και επομένως στη μεγάλη αύξηση των τιμών τους που επηρεάζει ολόκληρη την αλυσίδα παραγωγής αγαθών.

Η προσπάθεια του Μπάιντεν να αποδώσει τον πληθωρισμό στον Πούτιν με την παροιμιώδη έκφραση «οι αυξήσεις τιμών του Πούτιν» προκάλεσε υπομειδιάματα στους ειδικούς, αλλά το βασικότερο είναι ότι απορρίπτεται από το συντριπτικό ποσοστό των Αμερικανών ψηφοφόρων, το 52% των οποίο θεωρεί ως υπεύθυνο τον ίδιο τον Μπάιντεν με τον Πούτιν να ψηφίζεται μόνο από το 11%.

Τον προηγούμενο μήνα, ο Διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας των ΗΠΑ (US Federal Reserve), ανακοίνωσε ως κεντρικό καθήκον της τράπεζας τον πόλεμο κατά του πληθωρισμού, που πλέον τρέχει στις ΗΠΑ με ρυθμό 8.6% σε ετήσια βάση, τον υψηλότερο από τον Δεκέμβριο του 1981. Το έργο μας θα είναι δύσκολο, είπε ο πρόεδρος της Fed, Jerome Powell, και δεν αποκλείεται να μην αποφύγουμε την ύφεση με τη χρήση των εργαλείων που διαθέτουμε.

Έτσι ξεκίνησε ο νέος κύκλος αύξησης των επιτοκίων που προκαλεί πτώση των τιμών των ομολόγων και ανατριχίλα στις χρηματαγορές παντού στον κόσμο. Εδώ και σαράντα χρόνια έχουν δημιουργηθεί τεράστια χρηματικά αποθέματα τα οποία μη βρίσκοντας διέξοδο σε παραγωγικές επενδύσεις, ακολουθούν κύκλους διείσδυσης σε διάφορους τομείς της χρηματο-οικονομικής σφαίρας (αγορά γης, χρηματιστήρια, hedge funds κ.α.) προκαλώντας φούσκες διαρκώς, οι οποίες κάθε τόσο θέτουν σε κίνδυνο την ευστάθεια της παγκόσμιας οικονομίας όπως απέδειξε η κρίση του 2008.

Η αύξηση των επιτοκίων με στόχο το χτύπημα του πληθωρισμού έμοιαζε αρχικά να είχε την ευλογία του Μπάιντεν. Όμως, αναλυτές με αριστερό προσανατολισμό και παράδοση σε ακριβείς προβλέψεις, προειδοποίησαν ότι ο Μπάιντεν θα ανακρούσει πολύ σύντομα πρύμναν, επειδή με την αύξηση των επιτοκίων θα θιγούν οι κάτοχοι αξιών (μετοχές, ομόλογα).

Και ιδού, πριν αλέκτορα φωνήσαι τρις, ο Μπάιντεν ζητά και άλλα χρήματα, υποτίθεται για να προετοιμαστεί για το δεύτερο μεγάλο κύμα της πανδημίας. Αλλά πού θα βρεθούν τα χρήματα; Προφανώς με τον παλιό, δοκιμασμένο μηχανισμό της εκτύπωσής τους που δεν κοστίζει και πολύ.

Η συνέχεια, εφόσον ικανοποιηθεί (και θα ικανοποιηθεί) το αίτημα του Μπάιντεν θα είναι να δούμε διψήφια νούμερα πληθωρισμού στις ΗΠΑ. Τα λιμνάζοντα κεφάλαια, που εδώ και χρόνια λιγουρεύονται την «κατάληψη» της Ρωσίας με τα τεράστια αποθέματα σε πρώτες ύλες, θα ωθήσουν σε ακόμη επιθετικότερες συμπεριφορές τις ΗΠΑ, προκειμένου να επιτύχουν τη διέξοδο που ονειρεύονται προς Ανατολάς. Οι επενδύσεις σε μη παραγωγικούς τομείς (βιομηχανία όπλων) θα ενταθούν και ενδεχομένως να δούμε νέες περιπέτειες των Δυτικών πολέμαρχων με την Κίνα.

Επίσης το δολάριο και το ευρώ θα χάσουν και άλλο από την αξία της ισοτιμίας τους εντείνοντας τις αυξητικές τάσεις στις τιμές των εμπορευμάτων. Τα νομίσματα χωρών που διαθέτουν «σκληρές» πρώτες ύλες ή έχουν στενή συσχέτιση με τον χρυσό θα συνεχίσουν να ανατιμώνται, επειδή οι πρώτες ύλες συμπεριφέρονται πολύ καλά σε πληθωριστικό περιβάλλον. Δεν είναι τυχαία η επανεκκίνηση των αγορών Ρωσικού χρυσού από την κεντρική τράπεζα της Ελβετίας τις τελευταίες μέρες ούτε οι μελέτες που επίμονα εμφανίζονται για το ενδεχόμενο σύνδεσης του Ρωσικού ρουβλιού με τον χρυσό.

Και όλα αυτά για να γλυτώσουμε από το νέο κύμα της …πανδημίας. Ευτυχώς για τις κυρίαρχες ελίτ της Δύσης, οι λαοί τους ακόμη δεν έχουν ξεσηκωθεί, αλλά κάτι μοιάζει επιτέλους να κινείται τελευταία.

ΕΝΤΕΙΝΟΝΤΑΙ ΟΙ ΦΟΒΟΙ ΓΙΑ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΕΠΕΝΔΥΤΩΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΗΠΑ ΚΑΙ ΓΙΑΤΙ ΑΥΤΟ ΕΧΕΙ ΣΗΜΑΣΙΑ

Ο δισεκατομμυριούχος Ray Dalio, ιδρυτής και συν-διαχειριστής του μεγαλύτερου παγκοσμίως Hedge Fund (δηλαδή αμοιβαίο κεφάλαιο αντιστάθμισης κινδύνου, όπως ευφημιστικά αποκαλούνται τα κεφάλαια διακινδύνευσης), Bridgewater Associates, σε συνέντευξή του στη γερμανική εφημερίδα Der Spiegel στις 10 Ιουνίου εξέφρασε, μεταξύ άλλων, την ανησυχία του για τις επιπτώσεις που θα έχει η πολιτική των κυρώσεων κατά της Ρωσίας όσο αφορά τον δανεισμό του Αμερικανικού Δημοσίου.

Ο Dalio, ο οποίος αυτή την περίοδο έχει προxωρήσει σε τεράστιες ανοιχτές πωλήσεις (short selling) σε Ευρωπαϊκές μετοχές, προβλέπει «σκοτεινούς καιρούς» για τη Δύση. Κατά τη γνώμη του, οι ΗΠΑ όχι μόνο έχουν περάσει την κορύφωση της εποχής τους ως κυρίαρχη οικονομική δύναμη, αλλά επιπλέον βρίσκονται στο χείλος του πολέμου με την Κίνα και τη Ρωσία. Επίσης, εκτιμά ότι ο στασιμοπληθωρισμός, δηλαδή ο πληθωρισμός που συνοδεύεται από ύφεση και γι΄αυτό είναι εξαιρετικά δύσκολη η αντιμετώπισή τους με τα κλασικά εργαλεία, δεν μπορεί πλέον να αποφευχθεί.

Κατά τον Dalio, οι κυρώσεις της Δύσης αποτυγχάνουν μεν, αλλά δεν υπάρχουν άλλες επιλογές στη διάθεση της Ουάσιγκτον. «Οι κυρώσεις είναι το μόνο όπλο που μπορούν να χρησιμοποιήσουν οι ΗΠΑ. Μέχρι στιγμής, η μείωση του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος της Ρωσίας ήταν περίπου 15% [ΣΗΜ. ο αριθμός αυτός δεν είναι ακριβής. Οι τελευταίες εκτιμήσεις έχουν διορθωθεί από την Κεντρική Τράπεζα της Ρωσίας στο 7.8% με προειδοποίηση πιθανότητας περαιτέρω μείωσης]. Αυτό είναι υποφερτό για τον πληθυσμό. Ο Πούτιν θα έχει πρόβλημα να παραμείνει στην εξουσία μόνο εάν η οικονομία καταρρεύσει περισσότερο, ας πούμε έως και 40%,», είπε.

Ταυτόχρονα ο Dalio υποστήριξε ότι, ενώ αποτυγχάνουν στον άμεσο στόχο τους, δηλαδή να περιορίσουν την ικανότητα της Ρωσίας να πολεμήσει στην Ουκρανία, οι κυρώσεις βλάπτουν επίσης τις ΗΠΑ. «Μπορώ ήδη να σας πω με βεβαιότητα ότι και η Δύση υποφέρει από τις κυρώσεις. Άλλες χώρες [εννοεί κυρίως την Κίνα, αλλά και την Ινδία] απορρίπτουν όλο και περισσότερο τα αμερικανικά κρατικά ομόλογα επειδή φοβούνται ότι θα μπορούσαν να καταλήξουν σαν τη Ρωσία [δηλαδή, απλούστατα, το Αμερικανικό Δημόσιο να μην εκπληρώσει την υποχρέωση εξόφλησής τους επικαλούμενο “κυρώσεις”]. Αυτό αλλάζει την ισορροπία δυνάμεων σε όλο τον κόσμο» είπε.

Ο Dalio αναμένει ότι η σύγκρουση Ρωσίας-Ουκρανίας θα επιφέρει δραματικές αλλαγές για ολόκληρο τον κόσμο. «Το όλο θέμα θυμίζει τα έτη 1938 και 1939, όταν ο κόσμος ήταν στα πρόθυρα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου: δύο παγκόσμιες δυνάμεις βρίσκονται αντιμέτωπες και υποστηρίζονται από διαφορετικούς συμμάχους. Το πώς θα συμπεριφερθεί η Ινδία θα είναι καθοριστικό. Η χώρα ενδεχομένως να σταθεί στο πλευρό της ρωσικής οικονομίας εάν η Δύση μποϊκοτάρει τη Μόσχα. Σε κάθε περίπτωση, οι εποχές ενός παγκοσμιοποιημένου κόσμου με ελάχιστους εμπορικούς φραγμούς και ελεύθερη ροή κεφαλαίων έχουν τελειώσει», είπε.

Στο παρελθόν, με αφορμή κάποιες δηλώσεις του πρώην προέδρου της Ρωσίας, Μεντβέντεφ, είχα σχολιάσει αυτό το ζήτημα: O μεγαλύτερος αγοραστής ομολόγων του Federal Reserve των ΗΠΑ, η Κίνα, βλέποντας την τύχη που επιφυλάχτηκε στα αποθεματικά διαθέσιμα της Ρωσίας, δηλαδή την κατακράτησή τους από τις ΗΠΑ και τους συμμάχους, είναι απολύτως λογικό να σκεφτεί να επαναπροσανατολίσει τα κεφάλαιά της αλλού. Με δεδομένες τις τεράστιες ευκαιρίες που ανοίγονται στη Ρωσία, ιδιαίτερα μετά την αποχώρηση των Δυτικών εταιριών, είναι φυσικό η Κίνα στο εξής, αντί να τοποθετεί τα διαθέσιμά της σε “χαρτιά” των ΗΠΑ να τα διοχετεύει προς επενδύσεις στη Ρωσία.

Μια τέτοια μεταβολή της χρήσης των τεράστιων Κινεζικών αποθεματικών θα αποτελέσει βαρύ χτύπημα για τον δανεισμό του Αμερικανικού δημοσίου, πάνω στον οποίο στηρίζουν την παγκόσμια ισχύ τους οι ΗΠΑ εδώ και χρόνια.

Αν και η Κεντρική Τράπεζα των ΗΠΑ έχει το δικαίωμα να αποδεχτεί ως εγγυήσεις ακόμη και πέτρες προκειμένου να τυπώσει δολάρια, είναι σαφές ότι μια τέτοια ανοιχτά υπερπληθωριστική ενέργεια θα καταρράκωνε την αξία του δολαρίου. Τα τελευταία τριάντα χρόνια είχε εφευρεθεί το «αεικίνητο» με το λεγόμενο πάντρεμα (coupling) της Κινεζικής με την Αμερικανική οικονομία ως μηχανισμός τυπώματος δολαρίων με ταυτόχρονη συγκράτηση του πληθωρισμού στις τιμές καταναλωτή λόγω των φτηνών εισαγωγών μέσω των φρεσκοτυπωμένων δολαρίων. Όπως έγραφα προ τριών μηνών:

«Κατά τη δική μου γνώμη, η αναφορές [του Μεντβέντεφ] αποτελούν υπενθύμιση προς την Κίνα ότι το τεράστιο απόθεμα ομολόγων του Αμερικανικού Δημοσίου τα οποία διαθέτει μπορεί να μετατραπεί σε σκέτα χαρτιά. Οι εκτεταμένες αγορές αμερικανικών ομολόγων από την Κίνα αποτελούν βασικό μηχανισμό για το τύπωμα δολαρίων από την FRB [Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ], τα οποία εν μέρει χρησιμοποιούνται για την αγορά φτηνών Κινεζικών προϊόντων από τις ΗΠΑ.

Αυτό το ζευγάρωμα των δύο οικονομιών, αμερικανικής και Κινεζικής, χαρακτηρίζει την παγκόσμια οικονομία κατά τα 30 προηγούμενα χρόνια και δεν γνωρίζω πόσο εύκολα θα απεξαρτηθεί από αυτό η Κίνα–αλλά οπωσδήποτε, αν κάτι προμηνύουν οι εξελίξεις στο Ουκρανικό, είναι τα σοβαρά βήματα που θα κάνει η Κίνα για την απεξάρτησή της από τα αμερικανικά “χαρτιά”.

Για να δούμε αν στο μέλλον η Ρωσία (και τρίτες χώρες) θα μπορέσει να αντικαταστήσει τις ΗΠΑ ως η κύρια αγορά των Κινεζικών προϊόντων μέσω της προμήθειας πρώτων υλών στην Κινεζική βιομηχανία. Αν επιτύχει αυτό το νέο ζευγάρωμα, οι ΗΠΑ θα βρεθούν σε δύσκολη θέση, επειδή τότε είναι που θα σπάσει το δολαριο-κεντρικό σύστημα που μας κληροδότησε ο 20ος αιώνας.»

Για όσους δεν καταλαβαίνουν τι συμβαίνει

Το antapocrisis αναδημοσιεύει για λόγους ενημέρωσης μια παρέμβαση του Sergey Glazyev που έκανε ιδιαίτερη εντύπωση εντός και εκτός Ρωσίας. Ο Glazyev είναι μια ιδιαίτερα επιδραστική προσωπικότητα στα πολιτικά και κοινωνικά πράγματα της Ρωσίας, θεωρούμενος από αρκετούς ως ένας από τους πιθανούς διαδόχους του Πούτιν στην εξουσία, τοποθετούμενος στο πλέον αντι-δυτικό τμήμα του πολιτικού της προσωπικού. Ο Glazyev επιχειρηματολογεί εδώ και χρόνια για την πτωτική πορεία της Αμερικανικής ηγεμονίας, για την αναπόφευκτη ανάδυση της Κίνας ως οικονομικής υπερδύναμης και για την ανάγκη ανάκτησης της οικονομικής και νομισματικής κυριαρχίας της Ρωσίας, η οποία μπορεί να επιτευχθεί στο πλαίσιο της τάσης της αποπαγκοσμιοποίησης. Ο Glazyev υποστήριξε την υιοθέτηση του κανόνα του χρυσού (κατά παράβαση της απαίτησης του ΔΝΤ), πρόταση η οποία προς το παρόν απορρίφθηκε από την επικεφαλής της Τράπεζας της Ρωσίας, Elvira Nabiullina, αν και ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου παραδέχτηκε ότι είναι προς συζήτηση. Ο Glazyev θεωρεί ότι ένα τέτοιο σχίσμα στην παγκόσμια νομισματική τάξη πραγμάτων (με δεδομένο ότι η Ρωσία έχει αυξήσει κατακόρυφα τα συναλλαγματικά της αποθέματα σε χρυσό τα τελευταία χρόνια), θα ήταν σημαντικό πλήγμα στα «χάρτινα νομίσματα» της Δύσης που αντλούν το κύρος τους από το χρέος και την εμπιστοσύνη που δείχνουν (κυρίως στο δολάριο) οι δανειστές τους.

Το άρθρο του Glazyev είναι σημαντικό γιατί αναδεικνύει και μια σημαντική εσωτερική αντιπαράθεση που φαίνεται να διεξάγεται στη Ρωσία, ανάμεσα σε δυνάμεις που στηρίζουν την πορεία της Ρωσίας μέχρι το τέλος της σύγκρουσης με τη Δύση, και δυνάμεις που επιλέγουν κάποιου είδους συμβιβασμό. Εξαπολύει ευθύ κατηγορώ σε τμήμα της ολιγαρχίας που έχει συμφέροντα στο εξωτερικό, υπό τη δικαιοδοσία των ΗΠΑ και της Ευρώπης, και επιθυμεί την υποχώρηση, απεργάζεται πολιτική ανατροπή και πολύχρωμες επαναστάσεις. Ο Glazyev αντιπαρατίθεται με αμφιταλαντευόμενους ηγετικούς κύκλους της Ρωσίας, θεωρώντας ότι η πλήρης κυριαρχία επί των φιλοατλαντικών δυνάμεων μέσα στη Ρωσία, πρέπει να φτάσει στη λογική της ολοκλήρωση. Ισχυρίζεται ότι μόνο η αποφασιστική και μέχρι τέλους αντιπαράθεση της Ρωσίας με τις ΗΠΑ, μπορεί να απομακρύνει τον κίνδυνο της διάλυσής της και του διχασμού της σε ένα φιλοδυτικό και ένα φιλοκινεζικό κομμάτι.

Θα προσπαθήσω να εξηγήσω εν συντομία και να αιτιολογήσω τα απαραίτητα μέτρα για την επίτευξη της Νίκης.

Η Ειδική Στρατιωτική Επιχείρηση (SVO) αποκάλυψε ένα σχέδιο που είχε προετοιμαστεί εκ των προτέρων από την αμερικανική εξουσία και την οικονομική ελίτ για την κατάληψη της εξουσίας στη Ρωσία. Περιλαμβάνει τα ακόλουθα στοιχεία και βήματα.

1. Να φθείρουν τις ρωσικές ένοπλες δυνάμεις στον πόλεμο με τις Ένοπλες Δυνάμεις της Ουκρανίας, καλά εκπαιδευμένες και ελεγχόμενες απευθείας από το Πεντάγωνο, και οι οποίες συγκροτήθηκαν από τη ναζιστική τάξη των αξιωματικών που διορίστηκαν από τις αμερικανικές και βρετανικές μυστικές υπηρεσίες. Να μετατρέψουν τον πληθυσμό της Ουκρανίας σε ζόμπι μολυσμένα με ρωσοφοβία. Παράλληλα, να στρέψουν την παγκόσμια κοινότητα εναντίον της Ρωσίας, προσάπτοντας κατηγορίες προς την ηγεσία της για εγκλήματα πολέμου και γενοκτονία. Σε αυτή τη βάση, να κατασχεθούν τα συναλλαγματικά περιουσιακά στοιχεία της Ρωσίας και να επιβληθούν εφόλης της ύλης κυρώσεις εναντίον της, προκαλώντας τη μέγιστη δυνατή ζημία. Το στάδιο αυτό έχει στην πραγματικότητα ολοκληρωθεί.

2. Να τρομοκρατηθεί ο ρωσικός πληθυσμός με βομβαρδισμούς οικισμών και εγκαταστάσεων στρατιωτικής υποδομής κοντά στα σύνορα, σαμποτάζ στις μεταφορές, κυβερνοεπιθέσεις. Να βομβαρδιστεί ο κοινός νους με έναν κατακλυσμό αρνητικών ψευδών ειδήσεων και αντικυβερνητικής προπαγάνδας μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Να επιβληθεί μέσω των παραγόντων επιρροής τους στις χρηματοπιστωτικές και οικονομικές αρχές της χώρας η εφαρμογή μιας οικονομικής πολιτικής που θα εμποδίζει την κινητοποίηση όλων των πόρων. Αυτή η πολιτική περιλαμβάνει την άνοδο των επιτοκίων, τη συνέχιση της εξαγωγής κεφαλαίων, την ενθάρρυνση της νομισματικής και χρηματοπιστωτικής κερδοσκοπίας, τη χειραγώγηση της συναλλαγματικής ισοτιμίας του ρουβλίου και την αύξηση των τιμών. Έτσι, επιδεινώνονται περαιτέρω οι επιπτώσεις των κυρώσεων και προκαλείται κατακόρυφη πτώση της παραγωγής και μείωση του βιοτικού επιπέδου. Η φάση αυτή βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη.

3. Να προκληθούν εκδηλώσεις διαμαρτυρίας και καταστροφικές κοινωνικοπολιτικές δράσεις με στόχο την ανατροπή της νόμιμης εξουσίας, στο φόντο της πτώσης του βιοτικού επιπέδου. Να χρησιμοποιηθεί όλο το οπλοστάσιο και όλες οι μέθοδοι για την οργάνωση “έγχρωμων επαναστάσεων” χρηματοδοτημένες από την κομπραδόρικη ολιγαρχία, υπό την υπόσχεση ότι θα ξεπαγώσουν τα περιουσιακά της στοιχεία που βρίσκονται στην αμερικανοευρωπαϊκή δικαιοδοσία και έχουν κατασχεθεί. Παράλληλα, να προετοιμαστούν οργανωτικά και ιδεολογικά οι βάσεις για αυτονομιστικές δράσεις στην περιφέρεια. Το στάδιο αυτό βρίσκεται υπό ανάπτυξη.

Αυτό το σχέδιο προβλέπει επίσης τα παρακάτω:

  • Εδραίωση του ελέγχου και της κυριαρχίας των ΗΠΑ επί της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των χωρών του ΝΑΤΟ.
  • Τη χρήση των ενόπλων δυνάμεων της Πολωνίας, της Ρουμανίας και των κρατών της Βαλτικής, καθώς και μισθοφόρων από τις χώρες της Δύσης, της Εγγύς και της Μέσης Ανατολής σε στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά της Ρωσίας.
  • Την καταστροφή του ανδρικού πληθυσμού και την πραγματική σκλαβοποίηση των γυναικών και των παιδιών της Ουκρανίας που θα χρησιμεύσει στην επακόλουθη ανάπτυξη αυτής της επικράτειας προς το συμφέρον της εξουσιαστικής-χρηματοπιστωτικής ελίτ των Ηνωμένων Πολιτειών, της Βρετανίας και του Ισραήλ.

Η εφαρμογή αυτού του σχεδίου, στην πραγματικότητα, αποσκοπεί στην καταστροφή του ρωσικού κόσμου, ακολουθούμενη από τα σχέδια του αμερικανικού “βαθέως κράτους” για την καταστροφή του Ιράν και τον αποκλεισμό της Κίνας.

Λόγω των αντικειμενικών νόμων της παγκόσμιας οικονομικής ανάπτυξης, το σχέδιο αυτό είναι καταδικασμένο να αποτύχει. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα μπορέσουν να κερδίσουν τον παγκόσμιο υβριδικό πόλεμο που έχουν εξαπολύσει για να διατηρήσουν την παγκόσμια ηγεμονία τους. Την ηγεμονία την χάνουν αμετάκλητα από την Κίνα, η οποία πλέον ενισχύεται ραγδαία ως αποτέλεσμα των αντι-ρωσικών κυρώσεων.

Η Ουάσιγκτον, το Λονδίνο και οι Βρυξέλλες έπαιξαν όλα τα δυνατά χαρτιά τους σε μια προσπάθεια να προκαλέσουν τη μέγιστη δυνατή ζημιά στη Ρωσία: έθιξαν όμως έτσι το μονοπώλιο που είχαν στα παγκόσμια νομίσματα, ζημίωσαν την εικόνα ενός υποδειγματικού δημοκρατικού κράτους δικαίου, καθώς και την πίστη στο “ιερό” δικαίωμα της ατομικής ιδιοκτησίας. Έτσι, έθεσαν όλες τις ανεξάρτητες χώρες μπροστά στην ανάγκη να βρουν νέα παγκόσμια νομισματικά μέσα, νέους μηχανισμούς ασφάλισης κινδύνων, να αποκαταστήσουν τους κανόνες του διεθνούς δικαίου και να δημιουργήσουν τα δικά τους συστήματα οικονομικής ασφάλειας.

Οι αντι-ρωσικές κυρώσεις δεν ενίσχυσαν, αλλά, αντίθετα, υπονόμευσαν την παγκόσμια κυριαρχία των ΗΠΑ και της ΕΕ, τις οποίες ο υπόλοιπος κόσμος άρχισε να αντιμετωπίζει με δυσπιστία και ανησυχία. Επιτάχυναν δραματικά τη μετάβαση σε μια νέα παγκόσμια οικονομική τάξη και τη μετατόπιση του κέντρου της παγκόσμιας οικονομίας στη Νοτιοανατολική Ασία. Η Ρωσία πρέπει να αντέξει στην αντιπαράθεση με τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ, οδηγώντας τη στο λογικό της τέλος, ώστε να μην διχοτομηθεί η ίδια μεταξύ των ΗΠΑ και της Κίνας, η οποία γίνεται αμετάκλητα ο ηγέτης της παγκόσμιας οικονομίας.

Πηγή: glazev.ru

Μετάφραση: antapocrisis

Ουκρανία: Η ευρύτερη γεωπολιτική σύγκρουση με τη ματιά των κινημάτων της Τριηπειρωτικής

Το antapocrisis αναδημοσιεύει το newsletter του Vijay Prashad, διευθυντή του περιοδικού Tricontinental. Το περιοδικό ιδρύθηκε μετά την Τριηπειρωτική Διάσκεψη των επαναστατικών κινημάτων που φιλοξενήθηκε στην Κούβα το 1966 συσπειρώνοντας δυνάμεις από τη Λατινική Αμερική, την Αφρική και την Ασία. Το κείμενο τοποθετείται για τη σύγκρουση στην Ουκρανία από τη σκοπιά των επαναστατικών κινημάτων του Τρίτου Κόσμου και ειδικά της Αβάνας. Αυτή η σκοπιά απέχει παρασάγγας από την οπτική της “ενδοϊμπεριαλιστικής αντίθεσης” και των ίσων αποστάσεων ανάμεσα σε εξίσου ένοχες δυνάμεις καθώς ιεραρχεί την επιθετικότητα, τον επεκτατισμό και τη μονοπολική στρατηγική των ΗΠΑ ως βασική αιτία της σύγκρουσης.

Είναι δύσκολο να κατανοήσουμε το βάθος της εποχής μας, τους τρομερούς πολέμους και τη σύγχυση των πληροφοριών που περνούν από μπροστά μας χωρίς να αφιερώσουμε σκεψη και να δείξουμε σοφία.

Οι βεβαιότητες που κατακλύζουν τα ραδιοκύματα και το διαδίκτυο είναι εύκολο να γεννηθούν. Προέρχονται όμως από μια ειλικρινή αξιολόγηση του πολέμου στην Ουκρανία και των κυρώσεων εναντίον των ρωσικών τραπεζών (μέρος μιας ευρύτερης πολιτικής κυρώσεων των Ηνωμένων Πολιτειών που πλήττει πλέον περίπου τριάντα χώρες);

Αναγνωρίζουν τη φρικτή πραγματικότητα της πείνας που έχει αυξηθεί λόγω του πολέμου και των κυρώσεων που ακολούθησαν;

Φαίνεται ότι πολλές από τις “βεβαιότητες” είναι παγιδευμένες στη νοοτροπία του Ψυχρού Πολέμου, η οποία θεωρεί την ανθρωπότητα ως αμετάκλητα διαιρεμένη σε δύο αντίθετα στρατόπεδα. Ωστόσο, αυτό δεν ισχύει- οι περισσότερες χώρες αγωνίζονται να διαμορφώσουν μια αδέσμευτη προσέγγιση στον “νέο Ψυχρό Πόλεμο” που επιβάλλουν οι ΗΠΑ. Η σύγκρουση της Ρωσίας με την Ουκρανία αποτελεί σύμπτωμα ευρύτερων γεωπολιτικών αντιπαραθέσεων που διεξάγονται εδώ και δεκαετίες.

Στις 26 Μαρτίου, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν προσδιόρισε ορισμένες βεβαιότητες από τη δική του οπτική γωνία, στο Βασιλικό Κάστρο της Βαρσοβίας, αποκαλώντας τον πόλεμο στην Ουκρανία “μια μάχη μεταξύ δημοκρατίας και απολυταρχίας, μεταξύ ελευθερίας και καταστολής, μεταξύ μιας τάξης που βασίζεται σε κανόνες και μιας που διέπεται από ωμή βία”.

Αυτά τα δυαδικά σχήματα είναι εξ ολοκλήρου μια φαντασίωση του Λευκού Οίκου, του οποίου η στάση όσον αφορά την “τάξη που βασίζεται σε κανόνες” δεν έχει τις ρίζες της στον Χάρτη του ΟΗΕ, αλλά σε “κανόνες” που εκφέρουν οι ΗΠΑ. Οι αντινομίες του Μπάιντεν κορυφώθηκαν σε έναν πολιτικό στόχο: “Για όνομα του Θεού, αυτός ο άνθρωπος δεν μπορεί να παραμείνει στην εξουσία”, είπε, εννοώντας τον πρόεδρο της Ρωσίας Βλαντιμίρ Πούτιν.

Η προσέγγιση του Μπάιντεν για τη σύγκρουση στην Ουκρανία οδήγησε σε δημόσια έκκληση για αλλαγή καθεστώτος στη Ρωσία, μια χώρα 146 εκατομμυρίων ανθρώπων, η κυβέρνηση της οποίας διαθέτει 6.255 πυρηνικές κεφαλές. Με το ιστορικό βίας των ΗΠΑ ως προς το να ελέγχει την ηγεσία σε διάφορες χώρες, οι απερίσκεπτες δηλώσεις περί αλλαγής καθεστώτος δεν μπορούν να παραμείνουν αναπάντητες. Πρέπει να αμφισβητηθούν εφόλης της ύλης.

Ο κύριος άξονας του πολέμου της Ρωσίας δεν είναι στην πραγματικότητα η Ουκρανία, αν και σήμερα φέρει το κύριο βάρος του. Το μεγάλο ερώτημα είναι αν μπορεί να επιτραπεί στην Ευρώπη να σφυρηλατήσει σχέδια ανεξάρτητα από τις ΗΠΑ και τη βορειοατλαντική ατζέντα τους.

Μεταξύ της πτώσης της ΕΣΣΔ (1991) και της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης (2007-08), η Ρωσία, οι νέες μετασοβιετικές δημοκρατίες (συμπεριλαμβανομένης της Ουκρανίας) και άλλα κράτη της Ανατολικής Ευρώπης προσπάθησαν να ενταχθούν στο ευρωπαϊκό σύστημα ασφάλειας, που συμπεριλαμβάνει τον Οργανισμό Βορειοατλαντικού Συμφώνου (ΝΑΤΟ).

Η Ρωσία προσχώρησε στη διαδικασία “Εταιρική Σχέση για την Ειρήνη” του ΝΑΤΟ το 1994 και επτά χώρες της Ανατολικής Ευρώπης (συμπεριλαμβανομένης της Εσθονίας, της Λιθουανίας και της Λετονίας που συνορεύουν με τη Ρωσία) προσχώρησαν στο ΝΑΤΟ το 2004. Κατά τη διάρκεια της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης, κατέστη προφανές ότι η ένταξη στο ευρωπαϊκό σχέδιο δεν θα ήταν πλήρως δυνατή λόγω των τρωτών σημείων της Ευρώπης.

Στη Διάσκεψη του Μονάχου για την Ασφάλεια τον Φεβρουάριο του 2007, ο Πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν αμφισβήτησε την προσπάθεια των ΗΠΑ να δημιουργήσουν έναν μονοπολικό κόσμο. “Τι είναι ένας μονοπολικός κόσμος;” ρώτησε ο Πούτιν. “Ανεξάρτητα από το πώς ωραιοποιούμε αυτόν τον όρο, σημαίνει ένα ενιαίο κέντρο εξουσίας, ένα ενιαίο κέντρο δύναμης και ένα ενιαίο αφεντικό”.

Αναφερόμενος στην απόσυρση των ΗΠΑ από τη Συνθήκη κατά των Βαλλιστικών Πυραύλων το 2002, (την οποία είχε επικρίνει τότε), και στον παράνομο πόλεμο των ΗΠΑ στο Ιράκ το 2003, ο Πούτιν είπε: “Κανείς δεν αισθάνεται πλέον ασφαλής, επειδή κανείς δεν μπορεί να κρυφτεί πίσω από το διεθνές δίκαιο”.

Αργότερα, στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ το 2008 στο Βουκουρέστι της Ρουμανίας, ο Πούτιν προειδοποίησε για τους κινδύνους της επέκτασης του ΝΑΤΟ προς τα ανατολικά, πιέζοντας κατά της εισόδου της Γεωργίας και της Ουκρανίας στη στρατιωτική συμμαχία. Την επόμενη χρονιά, η Ρωσία συνεργάστηκε με τη Βραζιλία, την Κίνα, την Ινδία και τη Νότια Αφρική για να σχηματίσουν το μπλοκ BRICS ως εναλλακτική λύση στη δυτικοκίνητη παγκοσμιοποίηση.

Για πολλές γενιές, η Ευρώπη βασιζόταν στις εισαγωγές φυσικού αερίου και αργού πετρελαίου, πρώτα από την ΕΣΣΔ, και στη συνέχεια από τη Ρωσία. Αυτή η εξάρτηση από τη Ρωσία έχει αυξηθεί, καθώς οι ευρωπαϊκές χώρες επιδιώκουν να τερματίσουν τη χρήση άνθρακα και πυρηνικής ενέργειας. Ταυτόχρονα, η Πολωνία (2015) και η Ιταλία (2019) υπέγραψαν την -υπό κινεζική ηγεσία- πρωτοβουλία Belt and Road Initiative (BRI).

Μεταξύ 2012 και 2019, η κινεζική κυβέρνηση διαμόρφωσε επίσης την πρωτοβουλία 17+1, συνδέοντας 17 χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης στο σχέδιο BRI. Η ενσωμάτωση της Ευρώπης στην Ευρασία, άνοιγε την πόρτα για την ανεξαρτησία της εξωτερικής της πολιτικής. Αλλά αυτό δεν επιτρεπόταν. Ολόκληρη η φενάκη του “παγκόσμιου ΝΑΤΟ” – που διατυπώθηκε το 2008 από τον Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ Jaap de Hoop Scheffer – ήταν τμήμα της αποτροπής αυτής της εξέλιξης.

Φοβούμενες τις μεγάλες αλλαγές που συνέβαιναν στην Ευρασία, οι ΗΠΑ έδρασαν σε εμπορικό, διπλωματικό και στρατιωτικό επίπεδο. Εμπορικά, οι ΗΠΑ προσπάθησαν να υποκαταστήσουν την ευρωπαϊκή εξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο υποσχόμενες να προμηθεύσουν την Ευρώπη με υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG), τόσο από τους προμηθευτές των ΗΠΑ, όσο και από τα αραβικά κράτη του Κόλπου.

Δεδομένου ότι το υγροποιημένο φυσικό αέριο είναι πολύ πιο ακριβό από το διοχετευόμενο αέριο, αυτή δεν ήταν μια δελεαστική εμπορική συμφωνία. Οι προκλήσεις που έφερε η  κινεζική πρόοδος σε προϊόντα υψηλής τεχνολογίας -ιδιαίτερα στις τηλεπικοινωνίες, τη ρομποτική και την πράσινη ενέργεια- δεν μπορούσαν να απαντηθούν από τις εταιρείες της Silicon Valley, οπότε οι ΗΠΑ κλιμάκωσαν με δύο άλλα μέσα ισχύος: πρώτον, τη ρητορική του πολέμου κατά της τρομοκρατίας για την απαγόρευση κινεζικών εταιρειών (επικαλούμενες λόγους ασφαλείας και προστασίας της ιδιωτικής ζωής), και δεύτερον, διπλωματικούς και στρατιωτικούς ελιγμούς για να αμφισβητήσουν την αίσθηση σταθερότητας της Ρωσίας.

Η στρατηγική των ΗΠΑ δεν ήταν απολύτως επιτυχής. Οι ευρωπαϊκές χώρες μπορούσαν να δουν ότι δεν υπήρχε αποτελεσματικό υποκατάστατο, τόσο της ρωσικής ενέργειας, όσο και των κινεζικών επενδύσεων. Η απαγόρευση των τηλεπικοινωνιακών εργαλείων της Huawei και η παρεμπόδιση της πιστοποίησης του NordStream 2, θα έβλαπτε μόνο τους ευρωπαϊκούς λαούς. Αυτό ήταν σαφές.

Αυτό όμως που δεν ήταν τόσο ξεκάθαρο, ήταν ότι οι ΗΠΑ άρχισαν ταυτόχρονα να διαλύουν την αρχιτεκτονική που βασιζόταν στην εμπιστοσύνη ότι καμία χώρα δεν θα ξεκινούσε πυρηνικό πόλεμο. Το 2002, οι ΗΠΑ εγκατέλειψαν μονομερώς τη Συνθήκη κατά των Βαλλιστικών Πυραύλων, και το 2018-19, αποχώρησαν από τη Συνθήκη Πυρηνικών Δυνάμεων Μέσου Βεληνεκούς (INF).

Οι ευρωπαϊκές χώρες διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο στην καθιέρωση της Συνθήκης INF το 1987, εν μέσω του κινήματος για το “πάγωμα των πυρηνικών”. Ωστόσο, η εγκατάλειψη της Συνθήκης από τις ΗΠΑ το 2018-19, αντιμετωπίστηκε με σχετική σιωπή από τους Ευρωπαίους.

Το 2018, η Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ μετατοπίστηκε από την εστίασή της στον “Παγκόσμιο Πόλεμο κατά της Τρομοκρατίας”, στην πρόληψη της “Επανεμφάνισης Μακροπρόθεσμου, Στρατηγικού Ανταγωνισμού”, από “σχεδόν ισότιμους αντιπάλους”, όπως η Κίνα και η Ρωσία. Ταυτόχρονα, οι ευρωπαϊκές χώρες άρχισαν να πραγματοποιούν ασκήσεις “ελευθερίας της ναυσιπλοΐας” μέσω του ΝΑΤΟ στη Βαλτική Θάλασσα, την Αρκτική Θάλασσα και τη Θάλασσα της Νότιας Κίνας, στέλνοντας απειλητικά μηνύματα στην Κίνα και τη Ρωσία. Αυτές οι κινήσεις έφεραν ουσιαστικά την Κίνα και τη Ρωσία πολύ κοντά.

Η Ρωσία ανέφερε επανειλημμένα ότι γνώριζε αυτές τις τακτικές και ότι θα υπερασπιστεί τα σύνορά της και την περιοχή της αποφασιστικά. Όταν οι ΗΠΑ επενέβησαν στη Συρία το 2012 και στην Ουκρανία το 2014, οι κινήσεις αυτές απείλησαν τη Ρωσία με την απώλεια των δύο κύριων λιμανιών στα νότια ύδατά της (στη Λατάκια της Συρίας και στη Σεβαστούπολη της Κριμαίας), γι’ αυτό και η Ρωσία προσάρτησε την Κριμαία το 2014 και επενέβη στρατιωτικά στη Συρία το 2015. Οι ενέργειες αυτές υποδηλώνουν ότι η Ρωσία θα συνεχίσει να χρησιμοποιεί τον στρατό της για να προστατεύσει αυτό που θεωρεί ως εθνικά της συμφέροντα.

Στη συνέχεια, η Ουκρανία έκλεισε τη διώρυγα της Βόρειας Κριμαίας που έφερνε στη χερσόνησο το 85% του νερού της, αναγκάζοντας τη Ρωσία να τροφοδοτεί την περιοχή με νερό μέσω της γέφυρας του στενού του Κερτς, η οποία κατασκευάστηκε με τεράστιο κόστος μεταξύ 2016 και 2019. Η Ρωσία δεν χρειαζόταν “εγγυήσεις ασφαλείας” από την Ουκρανία, ούτε καν από το ΝΑΤΟ, αλλά τις ζητούσε από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η Μόσχα φοβόταν ότι οι ΗΠΑ θα τοποθετούσαν πυρηνικούς πυραύλους μεσαίου βεληνεκούς γύρω από τη Ρωσία.

Υπό το πρίσμα αυτής της πρόσφατης ιστορίας, οι αντιφάσεις προκαλούν αντιδράσεις στις απαντήσεις της Γερμανίας, της Ιαπωνίας και της Ινδίας, μεταξύ άλλων. Κάθε μία από αυτές τις χώρες χρειάζεται ρωσικό φυσικό αέριο και αργό πετρέλαιο. Τόσο η Γερμανία όσο και η Ιαπωνία έχουν επιβάλει κυρώσεις στις ρωσικές τράπεζες, αλλά ούτε ο Γερμανός καγκελάριος Όλαφ Σολτς ούτε ο Ιάπωνας πρωθυπουργός Φούμιο Κισίντα μπορούν να μειώσουν τις εισαγωγές ενέργειας.

Η Ινδία, παρά το γεγονός ότι συμμετέχει στην Τετραμερή που υποστηρίζεται από τις ΗΠΑ, μαζί με την Ιαπωνία (στμ. Η τετραμερής διαδικασία για την ασφάλεια περιλαμβάνει τις ΗΠΑ, την Αυστραλία, την Ιαπωνία και την Ινδία), αρνήθηκε να συμμετάσχει στην καταδίκη της Ρωσίας και στις κυρώσεις στον τραπεζικό της τομέα και στο εμπόριο. Οι χώρες αυτές πρέπει να διαχειριστούν τις αντιφάσεις της εποχής μας και να σταθμίσουν τις αβεβαιότητες. Κανένα κράτος δεν πρέπει να αποδέχεται τις λεγόμενες βεβαιότητες που ενισχύουν τη δυναμική του Ψυχρού Πολέμου, ούτε να παραμελεί τα επικίνδυνα αποτελέσματα της έξωθεν ανατροπής καθεστώτων και του χάους που επιφέρει.

Είναι πάντα μια καλή ιδέα να σκεφτεί κανείς την ήρεμη γοητεία των ποιημάτων του Toge Sankichi, ο οποίος είδε την ατομική βόμβα να πέφτει στη γενέτειρά του Χιροσίμα το 1945 και αργότερα εντάχθηκε στο Ιαπωνικό Κομμουνιστικό Κόμμα για να αγωνιστεί για την ειρήνη. Στο “κάλεσμά του για δράση”, ο Sankichi έγραψε:

τέντωσε αυτά τα αλλόκοτα χέρια

με τους πολλούς παρόμοιους βραχίονες

και, αν φαίνεται ότι η λάμψη μπορεί να χαθεί,

κρατήστε ψηλά τον καταραμένο ήλιο:

ακόμη και τώρα δεν είναι πολύ αργά.

Πηγή: Tricontinental

Μετάφραση: antapocrisis

Η εκδίκηση της πρώτης ύλης

Επιστρέφουμε με ιλιγγιώδη ταχύτητα στα βασικά. Στα στοιχειώδη της ανθρώπινης ύπαρξης. Πρέπει να αποκολλήσουμε τον Προμηθέα από τον Καύκασο, να τον απελευθερώσουμε απ’ το μαρτύριό του, να ξανακλέψει τη φωτιά από τους θεούς ή όποιους την έχουν απαλλοτριώσει και να την επιστρέψει στην ανθρωπότητα. Ξαναγινόμαστε πολιτισμός του άνθρακα και της καύσης. Λογικό από μιαν άποψη, η ζωή είναι προϊόν της χημείας του άνθρακα, της οργανικής που λέμε (εύκολη ήταν, εξ όσων θυμάμαι, πώς κατάφερα και έγραψα ένα ολοστρόγγυλο 5, χατιρικό κι αυτό, όπως μου εκμυστηρεύτηκε ο συμπαθέστατος καθηγητής, είναι απορίας άξιον). Ισως έχουν δίκιο αυτοί που συσχετίζουν την ετυμολογία των λέξεων «άνθρ-ωπος» και «άνθρ-αξ», με κοινό θέμα το «ανθρ-» εκ του «ανήρ»: άνθρωπος της μυκηναϊκής εποχής είναι ο σκουρόχρωμος, ο μελαψός σαν το κάρβουνο άνδρας. Ακούγεται υπερβολικό και too much ελληνοκεντρικό, αλλά του αξίζει μια διακριτική υποσημείωση στο μεγάλο βιβλίο του κόσμου. Ιδιαίτερα τώρα, που παρά την πράσινη μετάλλαξή μας εξαρτιόμαστε μέχρι θανάτου από το κάρβουνο και από όλες τις εκδοχές άνθρακα, υδρογονάνθρακα, αλλά και υδατάνθρακα, για να μην ξεχνάμε πως ο έρωτας, ο πόλεμος, η πολιτική, η διπλωματία και πολλά άλλα πράγματα περνάνε απ’ το στομάχι.

Ο κόσμος σπαράσσεται για τον άνθρακα και τις άπειρες ενώσεις και μετασχηματισμούς του. Διψά για υδρογονάνθρακες κάθε εκδοχής, στερεάς, υγρής και αέριας. Ο παγκόσμιος καπιταλισμός, ανεξάρτητα από την αυταρχική, ολιγαρχική ή φιλελεύθερη πολιτική ενδυμασία του, επιστρέφει στις ιδρυτικές αντιθέσεις του. Ξαναγίνεται «πολεμικός καπιταλισμός». Οχι μόνο με την έννοια του ανταγωνισμού των εξοπλισμών και των άμεσων ή έμμεσων στρατιωτικών συρράξεων, αλλά κυρίως από την άποψη ότι το παγκοσμιοποιημένο, αχαρτογράφητο και αγεωγράφητο κεφάλαιο ξαφνικά αποκτά ξανά «εθνικότητα», γεωγραφία και σύνορα που ταυτόχρονα ετοιμάζεται να τα σπάσει και να τα υπερβεί. Συντελείται μια αιματηρή, μοχθηρή επανεκκίνηση του ανταγωνισμού για τον έλεγχο των αγορών, αλλά κυρίως των πρώτων υλών. Ναι, των πρώτων υλών.

Κοίτα να δεις τι πάθαμε! Πάνω που είχαμε αρχίσει να συνηθίζουμε στην ιδέα ότι για να αυξάνεται η κερδοφορία των επιχειρήσεων δεν χρειάζεται να παράγουν απολύτως τίποτα, ότι για να αυξάνεται ο πλούτος ενός έθνους και η ευημερία μιας κοινωνίας δεν χρειάζεται να λερώνουν τα χέρια τους με βρομοδουλειές, αρκεί να έχουν τα ορυχεία τους στην Αφρική και τα εργοστάσιά τους στην Κίνα, έρχονται οι πρώτες ύλες και παίρνουν την εκδίκησή τους. Ο αποϋλοποιημένος καπιταλισμός και η υπεραξία χωρίς αξία δεν έχουν καμιά τύχη χωρίς κάρβουνο, αέριο, πετρέλαιο, νικέλιο, κοβάλτιο, σίδηρο, ξύλο, αλεύρι, καλαμπόκι, σόγια, λάδι, κρέας, λαχανικά. Οι πρώτες ύλες κυβερνάνε τον κόσμο, απλώς είχαν γίνει τόσο φθηνές, άφθονες και δεδομένες που το είχαμε ξεχάσει.

Δεν ξέρω αν θα χρειαστούν σταυροφορίες για να φέρουν πιπέρια και μπαχάρια από την Ανατολή, στάρια και έλαια από τον Βορρά, μεταλλεύματα από τον Νότο, ξυλεία από τη Δύση, δεν ξέρω αν θα στηθούν νέα σκλαβοπάζαρα για να εξασφαλίσουν την αδιάκοπη καλλιέργεια του μπαμπακιού και του καλαμποκιού, ή αν αρκούν τα τεράστια μεταναστευτικά ρεύματα από Νότο προς Βορρά και από Ανατολάς προς Δυσμάς για να εξασφαλίσουν επαρκές και πρόθυμο δυναμικό. Το σίγουρο είναι ότι ο πόλεμος για τον έλεγχο των πρώτων υλών είναι σε πλήρη εξέλιξη. Είτε με κανονική προσάρτηση εδαφών και ζώνες επιρροής, είτε με αγροϊμπεριαλισμό, είτε με προθεσμιακά συμβόλαια δέσμευσης του φυσικού πλούτου που κρύβεται στη γη ή κάτω από τον πυθμένα της θάλασσας.

Να δεις που στο τέλος θα μας κάνουν να νοσταλγήσουμε τον τουρμποκαπιταλισμό της δεκαετίας του 2000, με το υπερτροφικό χρηματοπιστωτικό σύστημα, που μας είχε πείσει ότι το χρήμα γεννάει χρήμα και η παραγωγική δραστηριότητα, η ρυπαρή βιομηχανία για παράδειγμα, είναι μια συμπληρωματική δραστηριότητα που δεν φέρνει πλούτο. Γι’ αυτό την εξορίσαμε στην περιφέρεια του πλανήτη. Ή την πολύ πιο πρόσφατη ρητορική ότι η ψηφιακή οικονομία και οι πολυεθνικές επικράτειες του διαδικτύου που αγνοούν σύνορα και φραγμούς του χωροχρόνου και αποδίδουν άφθονες υπεραξίες της πληροφορίας μάς αρκούν για να βουλιάξουμε στο χρήμα. Δυστυχώς γι’ αυτούς, ούτε ο Μπέζος ούτε ο Γκέιτς ούτε ο Μάσκ υπάρχουν χωρίς κάρβουνο.

Σκάστε και σκάβετε, τώρα.


ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΕΡΑΞΙΑ 

Οταν η μεγάλη επιχείρηση γίνεται γιγάντια και οργανώνει σχεδιασμένα, με βάση τον ακριβή υπολογισμό ενός πλούτου στοιχείων, την προμήθεια της αρχικής πρώτης ύλης σε διαστάσεις: 2/3 ή 3/4 της συνολικής ποσότητας που είναι απαραίτητη για δεκάδες εκατομμύρια πληθυσμού. Οταν οργανώνεται συστηματικά η μεταφορά αυτής της πρώτης ύλης στα πιο κατάλληλα για την παραγωγή σημεία, που κάποτε απέχουν το ένα από το άλλο εκατοντάδες και χιλιάδες χιλιόμετρα. Οταν από ένα κέντρο διευθύνονται όλα τα στάδια της διαδοχικής κατεργασίας της πρώτης ύλης ώς την παραγωγή μιας ολόκληρης σειράς ποικίλων έτοιμων προϊόντων. Οταν η διανομή αυτών των προϊόντων γίνεται με βάση ένα σχέδιο σε δεκάδες και εκατοντάδες εκατομμύρια καταναλωτές (πώληση του πετρελαίου και στην Αμερική και στη Γερμανία από το αμερικάνικο «Τραστ πετρελαίου»). Τότε γίνεται ολοφάνερο ότι έχουμε μπροστά μας μια κοινωνικοποίηση της παραγωγής, ότι οι σχέσεις της ατομικής οικονομίας και της ατομικής ιδιοκτησίας αποτελούν ένα περίβλημα που δεν ανταποκρίνεται πια στο περιεχόμενο, που αναπόφευκτα όμως θα παραμεριστεί.

Βλαντίμιρ Ιλίτς Λένιν, «Ιμπεριαλισμός, ανώτατο στάδιο του καπιταλισμού» 

Το Πακιστάν τα βάζει με την Αμερική

Το antapocrisis αναδημοσιεύει για ενημερωτικούς λόγους το παρακάτω άρθρο του Ejah Akram, Αμερικανο-Πακιστανού καθηγητή, σχετικά με την απόπειρα των ΗΠΑ να ανατρέψουν τον πρωθυπουργό του Πακιστάν Ίμραν Χαν. Η πακιστανική κυβέρνηση είδε την κοινοβουλευτική της πλειοψηφία να αμφισβητείται μετά την άρνησή της να συνταχθεί με τη γραμμή των ΗΠΑ στην Ουκρανία και την προθυμία της να συνεργαστεί με τον άξονα Ρωσίας – Κίνας. Βουλευτές που κατηγορήθηκαν για αποστασία και εξαγορά από τις ΗΠΑ, ήταν έτοιμοι να καταθέσουν πρόταση δυσπιστίας. Η κυβέρνηση του Πακιστάν ισχυρίζεται ότι η πρόταση δυσπιστίας της Κυριακής για την αποπομπή του πρωθυπουργού Ιμράν Χαν από την εξουσία σχεδιάστηκε στην Ουάσινγκτον. Το αμερικανικό σχέδιο περιελάμβανε την αποστασία βουλευτών και την ανατροπή της κυβέρνηση χωρίς προσφυγή στις κάλπες, ωστόσο η κυβέρνηση του Ίμραν Χαν διέλυσε τη Βουλή και προκήρυξε εκλογές σε 90 ημέρες, σε ένα κλίμα που προοιωνίζει την επανεκλογή του. Η προσφυγή στις κάλπες, με το λαό στους δρόμους να στηρίζει την εκλεγμένη του κυβέρνηση, θεωρήθηκε ως “πραξικόπημα” από τα ΜΜΕ της Δύσης, που περίμεναν την αναίμακτη ανατροπή του Χαν και την επαναφορά στην εξουσία των πολιτικών κομμάτων που θεωρούνται ότι είναι στο τσεπάκι της Ουάσινγκτον. 

Μετά από μια ταπεινωτική ήττα στο Αφγανιστάν και την απώλεια αξιοπιστίας τους στην Ουκρανία, η εποχή της μονοπολικότητας των ΗΠΑ φαίνεται να εισέρχεται στην τελική της φάση, η οποία χαρακτηρίζεται από άγριες επιθέσεις προς όλες τις κατευθύνσεις. Η πιο πρόσφατη από αυτές τις επιθέσεις σημειώθηκε την περασμένη εβδομάδα, όταν η κυβέρνηση του Πακιστάν ισχυρίστηκε ότι η Ουάσινγκτον προσπαθεί να οργανώσει αλλαγή καθεστώτος στο Ισλαμαμπάντ.

Αυτή τη φορά οι ΗΠΑ πιάστηκαν στα πράσα. Ο ισχυρισμός δεν έγινε μέσω διαρροής ή από κάποιον περιθωριακό παρατηρητή, αλλά από τον ίδιο τον πρωθυπουργό του Πακιστάν, τον Ίμραν Χαν. Ενώ το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών αρνήθηκε οποιαδήποτε ανάμειξη, το πολιτικό δράμα μόλις άρχισε.

Προερχόμενος από μια κρίσιμη συνάντηση μεταξύ των γειτονικών χωρών του Αφγανιστάν, ο κορυφαίος διπλωμάτης της Κίνας καταφέρθηκε δημόσια εναντίον της συμπεριφοράς της Ουάσινγκτον. Ο υπουργός Εξωτερικών Wang Yi δήλωσε ότι η Κίνα δεν θα επιτρέψει στις ΗΠΑ να παρασύρουν μικρότερα έθνη σε σύγκρουση και επέπληξε έντονα τη “νοοτροπία του ψυχρού πολέμου των ΗΠΑ”. Το Πεκίνο είναι αποφασισμένο να μην επιτρέψει στις ΗΠΑ να κλέψουν το Πακιστάν από τον εσωτερικό κύκλο των ζωτικών ασιατικών εταίρων του, που σήμερα περιλαμβάνουν τη Ρωσία, το Ιράν, το Αφγανιστάν και άλλους.

Την Τετάρτη, όταν ένας εταίρος συνασπισμού του κυβερνώντος κόμματος Pakistan Tehreek-e-Insaf (PTI) ανακοίνωσε ότι επτά μέλη του θα μεταπηδήσουν στην αντιπολίτευση, ο Χαν έχασε ουσιαστικά την πλειοψηφία του στην Εθνοσυνέλευση, που αποτελείται από 342 βουλευτές. Περισσότερα από δώδεκα μέλη του κόμματός του, απείλησαν επίσης να περάσουν πολιτικά απέναντι.

Όμως η πακιστανική αντιπολίτευση πίστευε λανθασμένα ότι μόλις εμφάνιζε την απαιτούμενη αριθμητική πλειοψηφία στο κοινοβούλιο, ο πρωθυπουργός είτε θα αποσύρονταν, είτε θα παραιτούνταν. Αλλά αυτό δεν φαίνεται να συμβαίνει.

Αντίθετα, μέσα στις επόμενες 24 ώρες θα αρχίσει η ψηφοφορία στο κοινοβούλιο για την καταμέτρηση των πραγματικών αριθμών. Πολλοί αναλυτές θεωρούν ότι αυτό είναι το τέλος της κυβέρνησης Χαν στο Πακιστάν- άλλοι πιστεύουν ότι η εξουσία του πρωθυπουργού θα εδραιωθεί και η αντιπολίτευση και οι ξένοι χρηματοδότες της θα υποστούν μόνιμο πλήγμα.

Εάν τα δικαστήρια δεχτούν το αίτημα της κυβέρνησης να εξετάσει τις υποθέσεις ξένης ανάμειξης και δωροδοκίας, τότε ο Χαν μπορεί να έχει περισσότερο χρόνο για να αναπτύξει μια πλήρη δικαστική διερεύνηση. Μέσα σε λίγες μόνο ημέρες, ο Χαν έχει ήδη κάνει μια μέτρια επίδειξη της δύναμής του στο δρόμο. Η διάθεση και το συναίσθημα σε όλο το φάσμα των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, από τώρα, είναι μονόπλευρα υπέρ του πρωθυπουργού. Μεγάλα τμήματα της κοινής γνώμης έχουν συσπειρωθεί δυνατά γύρω του, ως εκπρόσωπο των προσδοκιών τους, ενώ οι ηγέτες των κομμάτων της αντιπολίτευσης χαρακτηρίζονται ως διεφθαρμένα άτομα που θέλουν να ανατρέψουν μια εκλεγμένη κυβέρνηση.

Τα κύρια κόμματα της αντιπολίτευσης της χώρας είναι ο Μουσουλμανικός Σύνδεσμος του Πακιστάν (PML-N) και το Λαϊκό Κόμμα του Πακιστάν (PPP), και οι δύο είναι δυναστικές ομάδες που κυβέρνησαν για δεκαετίες μέχρι που εμφανίστηκε ο Χαν με τις προεκλογικές του υποσχέσεις να εξαλείψει την ανεξέλεγκτη διαφθορά και τις πελατειακές σχέσεις που μαστίζουν την πακιστανική πολιτική εδώ και χρόνια.

Η επιστολή

Εκατομμύρια Πακιστανοί ξεχύθηκαν για να παρακολουθήσουν την ομιλία του πρωθυπουργού Χαν στις 27 Μαρτίου, όταν ισχυρίστηκε ότι “ξένες δυνάμεις σχεδιάζουν αλλαγή καθεστώτος στο Πακιστάν”. Κραδαίνοντας μια επιστολή που έβγαλε από την τσέπη του παλτού του, ο Χαν απείλησε να αποκαλύψει άμεσες, γραπτές απειλές κατά του Πακιστάν και του ίδιου.

Τα κορυφαία μέλη του υπουργικού συμβουλίου, ο Υπουργός Σχεδιασμού, Ανάπτυξης, Μεταρρυθμίσεων και Ειδικών Πρωτοβουλιών Asad Umar και ο Υπουργός Πληροφοριών Fawad Chaudhry παραχώρησαν κοινή συνέντευξη Τύπου όπου αποκάλυψαν περαιτέρω λεπτομέρειες για την επίμαχη επιστολή. Στη συνέχεια, ο Χαν κάλεσε αρκετά μέλη του υπουργικού του συμβουλίου, τα μέσα ενημέρωσης και την πακιστανική κοινότητα ασφαλείας να δουν το έγγραφο από πρώτο χέρι.

Οι αντίπαλοι της κυβέρνησης απέρριψαν ευθέως τους ισχυρισμούς του Χαν, εν μέσω ύβρεων και αναταραχών που σύντομα θα ακολουθούσαν. Ο ηγέτης της πακιστανικής αντιπολίτευσης Shahbaz Sharif, (υποψήφιος για τη θέση του πρωθυπουργού), διακήρυξε ότι θα εγκαταλείψει το πλοίο και θα ενταχθεί στις δυνάμεις του Ίμραν Χαν αν η επιστολή είναι αληθινή και ο πρωθυπουργός μιλούσε ειλικρινά. Παρομοίως, ο γνωστός αντι-καθεστωτικός τηλεοπτικός παρουσιαστής Saleem Safi δήλωσε ότι αν η επιστολή ήταν αληθινή, θα αποσυρόταν από τη θέση του και θα εγκατέλειπε εντελώς τα μέσα ενημέρωσης.

Αλλά μέσα σε λίγες ώρες, μια μυστηριώδης αίτηση κατατέθηκε στο Ανώτατο Δικαστήριο του Ισλαμαμπάντ (IHC) με τον επικεφαλής δικαστή του Ισλαμαμπάντ Athar Minallah να εκδίδει νομική γνωμοδότηση ότι ο Ίμραν Χαν δεν μπορεί να μοιραστεί την επιστολή αυτή δημόσια, λόγω του όρκου μυστικότητας που έδωσε. Μια τόσο γρήγορη απόφαση δεν θα μπορούσε προφανώς να προέλθει από την ανώτατη δικαστική αρχή του Πακιστάν, στο βαθμό που πρόκειται για μια πλαστή επιστολή.

Την επόμενη ημέρα, η Επιτροπή Εθνικής Ασφάλειας (NSC) της χώρας συνήλθε σε συνεδρίαση. Παρόντες ήταν ο πρωθυπουργός του Πακιστάν, ο αρχηγός του στρατού, ο πρόεδρος του Γενικού Επιτελείου Στρατού, οι αρχηγοί της πακιστανικής αεροπορίας (PAF) και του ναυτικού, ο σύμβουλος εθνικής ασφάλειας (NSA) και αρκετοί άλλοι σημαντικοί αξιωματούχοι.

Τα μέλη της αντιπολίτευσης μποϊκοτάρισαν τη συνάντηση, αλλά οι συμμετέχοντες πήραν ομόφωνη απόφαση να επιπλήξουν τις Ηνωμένες Πολιτείες για τις ενέργειές τους και να διασφαλίσουν ότι το Πακιστάν δεν θα επιτρέψει στις αμερικανικές αρχές να ξεφύγουν τόσο εύκολα. Στη συνέχεια, το Υπουργείο Εξωτερικών κάλεσε τον εκτελούντα χρέη πρέσβη των ΗΠΑ και τον επέπληξε – τίποτα από αυτά δεν θα μπορούσε να γίνει με το πρόσχημα μιας ψευδούς επιστολής.

Τι περιέχει η επιστολή

Σύμφωνα με τις δηλώσεις που έκανε ο Χαν κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης του NSC, ανώτεροι αξιωματούχοι του αμερικανικού υπουργείου Εξωτερικών (πιστεύεται ότι πρόκειται για έναν υφυπουργό Εξωτερικών) απέστειλαν την επιστολή στις 7 Μαρτίου μέσω του Asad Majeed Khan, του πρεσβευτή του Πακιστάν στην Ουάσιγκτον.

Το έγγραφο φέρεται να αναφέρει ότι θα υπάρξει σύντομα πρόταση δυσπιστίας κατά του πρωθυπουργού, ότι ο Χαν θα πρέπει να γνωρίζει ότι αυτή πρόκειται να γίνει και ότι δεν θα πρέπει να αντισταθεί στην πρόταση δυσπιστίας αλλά να υποκύψει σε αυτή. Αν προσπαθήσει να αντισταθεί, συνεχίζει η επιστολή, ο Χαν και το Πακιστάν θα αντιμετωπίσουν τρομερές συνέπειες.

Η επιστολή αναφέρει την πρόταση δυσπιστίας περίπου οκτώ φορές. Την επόμενη ημέρα, στις 8 Μαρτίου, ανακοινώθηκε πράγματι η πρόταση δυσπιστίας. Σύμφωνα με τον Χαν, διαθέτει πληροφορίες της υπηρεσίας ασφαλείας σχετικά με το πώς γινόταν η παράνομη αγορά και πώληση ψήφων μεταξύ των βουλευτών του Πακιστάν κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Στη συνέχεια, στις 9 Μαρτίου, η στρατιωτική ηγεσία της χώρας δήλωσε “ουδέτερη” μεταξύ των κομμάτων της αντιπολίτευσης και του πρωθυπουργού.

Ο Χαν επέκρινε τον στρατό για την ουδέτερη στάση του, λέγοντας ότι ένας ζωτικός θεσμός του κράτους δεν πρέπει να δείχνει “ουδετερότητα” σε εκείνους που χρησιμοποιούνται ανοιχτά και εσκεμμένα ως εργαλεία αλλαγής καθεστώτος, ενορχηστρωμένα από τους αντιπάλους του Πακιστάν. Όμως, μετά την επιστροφή του υπουργού Εξωτερικών Σαχ Κουρέσι από το Πεκίνο, ο στρατός φαίνεται τώρα να ευνοεί τη θέση του Χαν. Φαίνεται ότι είτε τηλεφώνημα, είτε μήνυμα, πρέπει να ήρθε απευθείας από το Πεκίνο.

Συνέπειες της εμπλοκής των ΗΠΑ

Εάν η υπόθεση της ξένης ανάμειξης είναι a priori σχετική με την πρόταση δυσπιστίας, τότε είναι πιθανό ο Χαν να έχει νομικά δίκιο, και όσοι κατηγορούνται για συνεργασία, βοήθεια και συνδρομή σε μια εξωτερική συνωμοσία για αλλαγή καθεστώτος να παραπεμφθούν σε δίκη. Αυτό θα περιλάμβανε τα μέλη των πολιτικών κομμάτων της αντιπολίτευσης και τις προσωπικότητες των πακιστανικών μέσων ενημέρωσης που φέρονται να πήγαιναν και να έρχονταν από την πρεσβεία των ΗΠΑ τις ημέρες, τις εβδομάδες και τους μήνες που προηγήθηκαν της πρότασης – η οποία τώρα έχει οριστεί για μια ψηφοφορία που θα οδηγήσει σε απώλεια εδρών την Κυριακή. Αν αυτό αποδειχθεί στο δικαστήριο, πολλοί ηγέτες της αντιπολίτευσης μπορεί να καταλήξουν πίσω από τα κάγκελα.

Σύμφωνα με την ανώτατη υπηρεσία εθνικής ασφάλειας του Πακιστάν και κρίνοντας από την ανακοίνωση του Ανωτάτου Δικαστηρίου, φαίνεται ξεκάθαρα ότι η επιστολή ήταν γνήσια και ότι οι ΗΠΑ είναι ένοχες για ανάμιξη στις εσωτερικές υποθέσεις του Πακιστάν. Όμως δεν είμαστε στο 2001, όταν ο πρώην πρόεδρος του Πακιστάν, στρατηγός Περβέζ Μουσάραφ, συνθηκολόγησε με τους Αμερικανούς μετά από ένα και μόνο τηλεφώνημα. Το σημερινό Πακιστάν έχει ισχυρότερη αυτογνωσία μετά από δύο δεκαετίες εξαντλητικών και μη αναγνωρισμένων θυσιών για τον ανεπιτυχή πόλεμο της Ουάσιγκτον κατά της τρομοκρατίας. Επιπλέον, τώρα καταλαβαίνουν επίσης ότι οι ΗΠΑ είναι μια φθίνουσα δύναμη.

Οι περισσότεροι Πακιστανοί δεν ενδιαφέρονται πλέον για τις αμερικανικές κυρώσεις, ιδίως καθώς βλέπουν άλλα έθνη να τις παρακάμπτουν, διαμορφώνοντας νέες συμμαχίες. Η διάθεση και το συναίσθημα της κοινής γνώμης είναι να απορρίψει τις απειλές κυρώσεων, αναγνωρίζοντας ότι θα υπάρξουν συνέπειες για την πακιστανική πλευρά, οι οποίες θα μπορούσαν να οδηγήσουν στην αποβολή των αμερικανικών σχεδιασμών από την περιοχή Αφγανιστάν – Πακιστάν – Ιράν.

Κατά τη διάρκεια συνέντευξής του την 1η Απριλίου στην εθνική τηλεόραση, ο Ίμραν Χαν προέτρεψε το πακιστανικό έθνος να απορρίψει τη συμμαχία των διεφθαρμένων κομμάτων και των μέσων ενημέρωσης που υποστηρίζονται από τη Δύση. Πίστευε ότι το επόμενο βήμα της Δύσης θα ήταν να του αφαιρέσει τη ζωή. Ο υπουργός πληροφοριών του Πακιστάν είχε δηλώσει το ίδιο, μόλις μία ημέρα νωρίτερα.

Αν ο Χαν δεν είχε την ικανότητα να συσπειρώνει τον δρόμο, θα μπορούσαν να τον αγνοήσουν, αλλά η τρέχουσα δημοτικότητά του και η πεισματική του αντίσταση στις τακτικές εκφοβισμού των ΗΠΑ τον καθιστούν πρωταρχικό στόχο δολοφονίας. Οι περισσότεροι Πακιστανοί θεωρούν από καιρό ότι η δολοφονία ηγετών όπως ο Liaquat Ali Khan, ο Z.A. Bhutto, ο Zia al Haq και η Benazir Bhutto ήταν έργο των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών. Για τους πολίτες αυτούς, κάθε αισθητή απειλή για τη ζωή του πρωθυπουργού Ίμραν Χαν, αποτελεί πραγματικό και άμεσο κίνδυνο. Πολύ γρήγορα, η ασφάλεια γύρω του αναδιατάχθηκε και λήφθηκαν νέα μέτρα για να του παρασχεθεί πρόσθετη προστασία.

Η αφήγηση του Χαν για την ανάμειξη των ΗΠΑ έχει αποκτήσει μεγάλη δυναμική την τελευταία εβδομάδα. Η ιστορία είναι η ιστορία δύο πλευρών που συγκρούονται σε μια κρίσιμη καμπή της ιστορίας της χώρας: από τη μία πλευρά, η συμμαχία Ινδίας-ΗΠΑ, τα διεφθαρμένα κόμματα της πακιστανικής αντιπολίτευσης, τα εταιρικά μέσα ενημέρωσης της χώρας και μια χούφτα φιλελεύθερων δυτικού τύπου. Από την άλλη πλευρά, ένας νόμιμα εκλεγμένος, δημοφιλής και δυναμικός πρωθυπουργός, υποστηριζόμενος από τη ρωσοκινεζική συμμαχία και τη συντριπτική πλειοψηφία των Πακιστανών.

Με αυτές τις πιθανότητες, μπορεί να είναι πολιτικά και νομικά αδύνατο για το στρατό του Πακιστάν να διατηρήσει την φαινομενική στάση ουδετερότητας, όσο κι αν οι ΗΠΑ τον πιέζουν. Ο χρόνος μπορεί να είναι με το μέρος του Χαν.

Πηγή: The Cradle

Μετάφραση: antapocrisis

Ο Πούτιν με τα δικά του λόγια: Οι πληρωμές σε ρούβλι και η σημασία τους

Ο πόλεμος της Ουκρανίας λειτουργεί ως καταλύτης για τον οικονομικό πόλεμο που διεξάγεται, και εντελώς ανεξάρτητα από το πώς εξελίσσονται οι στρατιωτικές επιχειρήσεις, έχει επιταχύνει την πορεία διάσπασης του κόσμου σε Δύση – Ανατολή. Αυτό είναι το σημαντικότερο αποτέλεσμα του πολέμου, σημαντικότερο ίσως από τον ίδιο τον πόλεμο. 

Οι κυρώσεις εναντίον της Ρωσίας ξεκίνησαν σε μια φρενίτιδα δυτικού ενθουσιασμού ότι η Ρωσία θα τσακιστεί, η οικονομία της θα απομονωθεί και θα καταρρεύσει, οι Ρώσοι θα πεινάσουν και θα εξεγερθούν, η εξουσία του Πούτιν θα ανατραπεί. 

Η πορεία δεν επιβεβαίωσε την αισιοδοξία της Δύσης. Ανεξάρτητα με το πώς προχωρούν οι στρατιωτικές επιχειρήσεις της Ρωσίας, η ρωσική κυβέρνηση φάνηκε να έχει ετοιμάσει από πριν τα επόμενα βήματα της σύγκρουσης. Η συναίνεση της Κίνας και του Ιράν, και κυρίως, η άρνηση τόσο της Ινδίας όσο και του Πακιστάν να συναινέσουν στη σταυροφορία του ΝΑΤΟ και της ΕΕ εναντίον της Ρωσίας, έχει βαθύνει το ρήγμα ανάμεσα στη Δύση και στην Ανατολή.

Σε αυτή τη σύγκρουση η Δύση έχει σαφώς οικονομική και στρατιωτική υπεροπλία, αλλά τα απέναντι μεγέθη είναι κάθε άλλο παρά ευκαταφρόνητα. Οι ίδιες οι οικονομικές κυρώσεις απέναντι σε μια χώρα εξαγωγό ενέργειας και πρώτων υλών, απειλούν την κυριαρχία του δολαρίου, όχι φυσικά αύριο, αλλά σε βάθος χρόνου. Η χρήση άλλων, περιφερειακών νομισμάτων για τις διεθνείς συναλλαγές, είναι η σημαντικότερη ίσως πρώτη παράπλευρη απώλεια του πολέμου. Και θύμα δεν είναι το ρούβλι, το οποίο ανέκτησε την ισοτιμία που είχε έναντι το δολαρίου πριν την εισβολή, αλλά το δολάριο και κυρίως το ευρώ. 

Ο Μπάιντεν δήλωνε ότι θα κάνει το ρούβλι σκουπίδι (turn ruble into rubble), αλλά στην πράξη το ρούβλι μετά από τη βουτιά του Φεβρουαρίου, κατέγραψε κατακόρυφη άνοδο. Ρώσοι σχολιαστές, ειρωνευόμενοι το νομισματικό προνόμιο των ΗΠΑ, καλούν πλέον την Ουάσινγκτον να τυπώσει αέριο, πετρέλαιο, σιτάρι ή τιτάνιο, όπως ακριβώς τυπώνει πληθωριστικό νόμισμα. 

Αν και απέχουμε πολύ μακριά από μια παγκόσμια νομισματική ισορροπία που θα αποκαθηλώνει το δολάριο από τον απόλυτα κυριαρχικό ρόλο του στις διεθνείς συναλλαγές, (το ρούβλι άλλωστε δεν παίζει καθοριστικό ρόλο στις διεθνείς συναλλαγές), οι τροχοί έχουν μπει σε κίνηση. Δεν κινούνται βέβαια από ιδεολογικές και πολιτικές αρχές, αλλά έστω και μόνο η απαίτηση να μην χορεύει ο κόσμος στο ρυθμό που αποφασίζει η υπερδύναμη, ακούγεται λογική. 

Όπως λογικός ακούγεται και ο Ινδός υπουργός που δήλωσε ευθαρσώς ότι τα συμφέροντα της χώρας του υπαγορεύουν την αγορά ρωσικού πετρελαίου διότι είναι φθηνό. Μέρος μάλιστα της συναλλαγής θα γίνει σε ρούβλι και το υπόλοιπο σε ευρώ.

Παρακάτω παρατίθεται σε πρόχειρη μετάφραση ολόκληρη η τοποθέτηση του Ρώσου προέδρου για το εκτελεστικό διάταγμα που αφορά την αγορά φυσικού αερίου και την πληρωμή του σε ρούβλια. Σε αντίθεση με τις θεατρικές δηλώσεις και τα συναισθηματικά ξεσπάσματα των ηγετών της Δύσης (οι δηλώσεις Μπάιντεν είναι οι πιο χαρακτηριστικές, αλλά όχι οι μόνες), η τοποθέτηση Πούτιν μοιάζει εντελώς ψύχραιμη, υπολογισμένη, συντεταγμένη και σύμφωνη με τα συμφέροντα της Ρωσίας και της ιθύνουσας τάξης της. Μοιάζει να ακολυθεί ένα σχέδιο προετοιμασμένο από πριν με μακροπρόθεσμη στόχευση και επεξεργασμένες συμμαχίες. 

Το νόημα της ανακοίνωσης του Πούτιν συνοψίζεται στην παρακάτω φράση: “Εμείς προμηθεύσαμε τους Ευρωπαίους καταναλωτές με τους πόρους μας, στην προκειμένη περίπτωση με φυσικό αέριο, και αυτοί το έλαβαν, μας πλήρωσαν σε ευρώ, τα οποία ευρώ στη συνέχεια τα πάγωσαν. Από την άποψη αυτή, υπάρχει κάθε λόγος να πιστεύουμε ότι έχουμε προμηθεύσει μέρος του φυσικού αερίου που παρέχεται στην Ευρώπη, σχεδόν δωρεάν. Αυτό, φυσικά, δεν μπορεί να συνεχιστεί”.

Μπορεί η Ρωσία και η Ασία να μην πέρασαν διαφωτισμό, όπως η ευλογημένη Δύση, αλλά η τοποθέτηση Πούτιν δεν έχει τίποτα το καθυστερημένο ή το μεταφυσικό: Είναι μια τοποθέτηση απολύτως λογική, στα μέτρα του εκπροσώπου της καπιταλιστικής βεβαίως Ρωσίας, και θα όφειλε να είναι αναμενόμενη από την υπεροπτική Δύση.

Σήμερα υπέγραψα εκτελεστικό διάταγμα που καθορίζει τους κανόνες για το εμπόριο ρωσικού φυσικού αερίου με τα λεγόμενα μη φιλικά κράτη. Προσφέρουμε στους αντισυμβαλλομένους από τις χώρες αυτές ένα σαφές και διαφανές σύστημα. Για να αγοράσουν ρωσικό φυσικό αέριο, πρέπει να ανοίξουν λογαριασμούς σε ρούβλια σε ρωσικές τράπεζες. Από αυτούς τους λογαριασμούς θα γίνει η πληρωμή για το φυσικό αέριο που παραδίδεται από αύριο, από την 1η Απριλίου του τρέχοντος έτους. Εάν δεν γίνουν τέτοιες πληρωμές, θα θεωρήσουμε ότι πρόκειται για μη εκπλήρωση των υποχρεώσεων εκ μέρους των αγοραστών – με όλες τις επακόλουθες συνέπειες. Κανείς δεν μας πουλάει τίποτα δωρεάν, και ούτε και εμείς πρόκειται να κάνουμε φιλανθρωπίες. Δηλαδή, οι υφιστάμενες συμβάσεις θα σταματήσουν.

Θα ήθελα να τονίσω για άλλη μια φορά, ότι σε μια κατάσταση όπου το χρηματοπιστωτικό σύστημα των δυτικών χωρών χρησιμοποιείται ως όπλο, όταν εταιρείες από αυτά τα κράτη αρνούνται να εκπληρώσουν συμβάσεις με ρωσικές τράπεζες, επιχειρήσεις, ιδιώτες, όταν περιουσιακά στοιχεία σε δολάρια και ευρώ έχουν παγώσει, δεν έχει νόημα να χρησιμοποιούμε τα νομίσματα αυτών των χωρών.

Στην πραγματικότητα, δείτε τι συμβαίνει, τι έχει ήδη συμβεί: Εμείς προμηθεύσαμε τους Ευρωπαίους καταναλωτές με τους πόρους μας, στην προκειμένη περίπτωση με φυσικό αέριο, και αυτοί το έλαβαν, μας πλήρωσαν σε ευρώ, τα οποία ευρώ στη συνέχεια τα πάγωσαν οι ίδιοι. Από την άποψη αυτή, υπάρχει κάθε λόγος να πιστεύουμε ότι έχουμε προμηθεύσει μέρος του φυσικού αερίου που παρέχεται στην Ευρώπη, σχεδόν δωρεάν.

Αυτό, φυσικά, δεν μπορεί να συνεχιστεί. Επιπλέον, σε περίπτωση περαιτέρω προμηθειών φυσικού αερίου και πληρωμής τους βάσει του υφιστάμενου καθεστώτος, μπορούν επίσης να μπλοκαριστούν νέα οικονομικά έσοδα σε ευρώ ή δολάρια. Μια τέτοια εξέλιξη της κατάστασης, είναι αρκετά αναμενόμενη, ειδικά από τη στιγμή που ορισμένοι πολιτικοί στη Δύση μιλούν γι’ αυτό, μιλούν δημόσια. Επιπλέον, σε αυτό το πνεύμα μιλούν οι αρχηγοί κυβερνήσεων των χωρών της ΕΕ. Οι κίνδυνοι της σημερινής κατάστασης πραγμάτων είναι, φυσικά, απαράδεκτοι για εμάς.

Και αν εξετάσετε το ζήτημα συνολικά, η μεταφορά των πληρωμών για την προμήθεια ρωσικού φυσικού αερίου σε ρωσικά ρούβλια, αποτελεί σημαντικό βήμα προς την ενίσχυση της χρηματοπιστωτικής και οικονομικής μας κυριαρχίας. Θα συνεχίσουμε να κινούμαστε με συνέπεια και συστηματικότητα προς αυτή την κατεύθυνση στο πλαίσιο του μακροπρόθεσμου σχεδίου, ώστε να αυξήσουμε το μερίδιο των συναλλαγών μας στο εξωτερικό εμπόριο υπέρ του εθνικού μας νομίσματος και των νομισμάτων των χωρών που λειτουργούν ως αξιόπιστοι εταίροι.

Παρεμπιπτόντως, πιθανώς έχετε ακούσει ότι πολλοί παραδοσιακοί προμηθευτές ενεργειακών πόρων στην παγκόσμια αγορά, μιλούν επίσης για διαφοροποίηση των νομισμάτων διακανονισμού.

Επιτρέψτε μου να επαναλάβω για άλλη μια φορά: η Ρωσία αξιολογεί ως πολύ σημαντική την επιχειρηματική της φήμη. Συμμορφωνόμαστε, και θα συνεχίσουμε να συμμορφωνόμαστε με τις υποχρεώσεις μας βάσει όλων των συμβάσεων, συμπεριλαμβανομένων των συμβάσεων φυσικού αερίου, και θα συνεχίσουμε να προμηθεύουμε φυσικό αέριο στις καθιερωμένες ποσότητες, θέλω να το τονίσω αυτό, και στις τιμές που καθορίζονται στις υφιστάμενες μακροπρόθεσμες συμβάσεις.

Τονίζω ότι οι τιμές αυτές είναι αρκετές φορές χαμηλότερες από τις τρέχουσες τιμές στην αγορά spot (σ.μ. αγορά που αφορά άμεσες παραδόσεις). Τι σημαίνει αυτό; Με απλά λόγια, το ρωσικό φυσικό αέριο σημαίνει φθηνότερη ενέργεια, θέρμανση, φως στα σπίτια των Ευρωπαίων, προσιτό κόστος λιπασμάτων για τους Ευρωπαίους αγρότες και, επομένως, τρόφιμα σε προσιτή τιμή και επάρκεια στο τέλος. Όλα αυτά αφορούν την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων και, ως εκ τούτου, τους μισθούς των Ευρωπαίων, των πολιτών των ευρωπαϊκών χωρών.

Ωστόσο, αν κρίνουμε από τις δηλώσεις ορισμένων πολιτικών, φαίνονται έτοιμοι να παραμελήσουν τα συμφέροντα των πολιτών τους, μόνο και μόνο για να ικανοποιήσουν τον υπερατλαντικό αφέντη τους, τον επικυρίαρχο. Είναι κάποιο είδος λαϊκισμού από την ανάποδη: οι άνθρωποι ενθαρρύνονται να τρώνε λιγότερο, να ντύνονται πιο ζεστά για να κάνουν οικονομία στη θέρμανση, να αρνούνται να ταξιδέψουν – και όλα αυτά υποτίθεται προς όφελος εκείνων των ανθρώπων από τους οποίους ζητούνται αυτές οι εθελοντικές στερήσεις, για χάρη της αφηρημένης βορειοατλαντικής αλληλεγγύης.

Τέτοιες αμφίβολες προσεγγίσεις και ενέργειες στην οικονομική, ενεργειακή και επισιτιστική πολιτική εκ μέρους των δυτικών χωρών, παρατηρούνται εδώ και περισσότερο από ένα χρόνο.

Παρεμπιπτόντως, την επισιτιστική κρίση θα την ακολουθήσει ένα άλλο αναπόφευκτο γεγονός, ένα νέο κύμα μετανάστευσης, κυρίως προς τις ευρωπαϊκές χώρες.

Παρ’ όλα αυτά, βήμα προς βήμα, λαμβάνονται αποφάσεις που ωθούν την παγκόσμια οικονομία σε κρίση, οδηγούν στη διακοπή των αλυσίδων παραγωγής και εφοδιασμού, οδηγούν στην αύξηση του παγκόσμιου πληθωρισμού και στην αύξηση της ανισότητας, στη μείωση της ευημερίας εκατομμυρίων ανθρώπων και στις φτωχότερες χώρες -το έχω ήδη πει- στην τραγωδία της μαζικής πείνας.

Φυσικά, τίθεται το ερώτημα: ποιος είναι υπεύθυνος γι’ αυτό; Ποιος θα είναι υπεύθυνος γι’ αυτό;

Είναι σαφές ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα προσπαθήσουν και πάλι να λύσουν τα προβλήματά τους – δηλαδή τα δικά τους προβλήματα – εις βάρος κάποιου άλλου, συμπεριλαμβανομένης της εκτόξευσης ενός νέου κύματος δημοσιονομικών ελλειμμάτων. Έχει ήδη αυξηθεί υπερβολικά, και στις κορυφαίες ευρωπαϊκές οικονομίες το ρεκόρ καταρρίπτεται από τον πληθωρισμό, καθώς και στις Ηνωμένες Πολιτείες. Και την ίδια στιγμή, προσπαθούν να μας κατηγορήσουν για τα λάθη τους στην οικονομική πολιτική, πάντα ψάχνουν κάποιον να κατηγορήσουν. Είναι αρκετά προφανές, το βλέπουμε.

Θα ήθελα να προσθέσω ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα προσπαθήσουν να επωφεληθούν από τη σημερινή παγκόσμια αστάθεια, όπως έκαναν κατά τη διάρκεια του Πρώτου και του Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου, κατά τη διάρκεια των επιθέσεών τους κατά της Γιουγκοσλαβίας, του Ιράκ, της Συρίας κ.ο.κ. Οι παγκόσμιες αγορές πέφτουν και η αξία των μετοχών των εταιρειών του αμερικανικού στρατιωτικο-βιομηχανικού συμπλέγματος αυξάνεται. Το κεφάλαιο εισρέει στις ΗΠΑ, στερώντας άλλους αναπτυξιακούς πόρους από άλλες περιοχές του κόσμου.

Ως αποτέλεσμα, οι Ευρωπαίοι όχι μόνο αναγκάζονται να πληρώνουν, αλλά και, στην πραγματικότητα, με τα ίδια τους τα χέρια να υπονομεύουν την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων, να τις απομακρύνουν από την παγκόσμια αγορά. Για την Ευρώπη, αυτό σημαίνει μεγάλης κλίμακας αποβιομηχάνιση και απώλεια εκατομμυρίων θέσεων εργασίας, ενώ στο πλαίσιο της αύξησης των τιμών των τροφίμων, της βενζίνης, του ηλεκτρικού ρεύματος, της στέγασης και των υπηρεσιών κοινής ωφέλειας, παρατηρείται επίσης ριζική μείωση του βιοτικού επιπέδου των πολιτών.

Αυτό είναι το τίμημα που οι κυρίαρχες δυτικές ελίτ προσφέρουν να πληρώσουν στους ανθρώπους, όπως ήδη είπα, για τις φιλοδοξίες και τις κοντόφθαλμες ενέργειές τους τόσο στην πολιτική όσο και στην οικονομία, συμπεριλαμβανομένου του οικονομικού πολέμου που προσπαθούν να εξαπολύσουν εναντίον της Ρωσίας, ή, θα μπορούσαμε να πούμε, έχουν ήδη εξαπολύσει.

Δεν ξεκίνησε τώρα, δεν ξεκίνησε τον τελευταίο μήνα. Παράνομες κυρώσεις και περιορισμοί έχουν επιβληθεί κατά της χώρας μας συνεχώς, εδώ και πολλά χρόνια. Στόχος τους είναι να περιορίσουν την ανάπτυξη της Ρωσίας, να υπονομεύσουν την κυριαρχία μας και να αποδυναμώσουν τις δυνατότητές μας στην παραγωγή, στα οικονομικά και στην τεχνολογία.

Επιτρέψτε μου να επαναλάβω ότι όλες αυτές οι κυρώσεις είχαν προετοιμαστεί εκ των προτέρων, θα είχαν εισαχθεί σε κάθε περίπτωση, θέλω να το τονίσω αυτό. Στην πραγματικότητα, πρόκειται για κυρώσεις για το δικαίωμά μας στην ελευθερία, για το δικαίωμα να είμαστε ανεξάρτητοι, για το δικαίωμα να είμαστε Ρωσία. Για το γεγονός ότι δεν θέλουμε να χορέψουμε στο ρυθμό κάποιου άλλου, να θυσιάσουμε τα εθνικά μας συμφέροντα και τις παραδοσιακές μας αξίες.

Η συλλογική Δύση δεν πρόκειται να εγκαταλείψει την πολιτική της οικονομικής πίεσης προς τη Ρωσία. Επιπλέον, φυσικά, θα αναζητήσει νέους λόγους για κυρώσεις, δηλαδή προσχήματα. Επομένως, δεν αξίζει να υπολογίζουμε στην αλλαγή αυτών των προσεγγίσεων, τουλάχιστον στο εγγύς μέλλον.

Στο πλαίσιο αυτό, θα ήθελα να ζητήσω από την κυβέρνηση, την Τράπεζα της Ρωσίας και τις περιφέρειες να διασφαλίσουν ότι η πίεση των κυρώσεων στη χώρα μας, όπως συνέβαινε τις προηγούμενες δεκαετίες, θα συνυπάρχει με την οργάνωση συστηματικών εργασιών για την ανάπτυξη της οικονομίας και των επιμέρους τομέων της. Αυτή είναι η αντικειμενική πραγματικότητα.

Τι θεωρώ σημαντικό να σημειώσω εδώ και ζητώ να επιστήσω την προσοχή όλων των συναδέλφων σε αυτό. Λαμβάνοντας υπόψη την κατάσταση σε κάθε συγκεκριμένο κλάδο, είναι απαραίτητο να επικεντρωθούμε όχι μόνο στην αντιμετώπιση των προκλήσεων του τρέχοντος έτους, αλλά και στη δημιουργία μακροπρόθεσμων σχεδίων ανάπτυξης με βάση τις εσωτερικές δυνατότητες της οικονομίας μας, της ρωσικής επιστήμης και του εκπαιδευτικού συστήματος. Πρέπει να βασιστούμε κυρίως στην ιδιωτική επιχειρηματική πρωτοβουλία και τον υγιή ανταγωνισμό, να προσπαθήσουμε να μεγιστοποιήσουμε το φορτίο των επιχειρήσεών μας, να δημιουργήσουμε νέες ικανότητες και να αυξήσουμε την παγκόσμια ανταγωνιστικότητα της Ρωσίας στο σύνολό της.

Ταυτόχρονα, οι βασικοί δείκτες της αποτελεσματικότητας της οικονομικής πολιτικής για εμάς θα πρέπει να είναι η διατήρηση και η δημιουργία θέσεων εργασίας, η μείωση της φτώχειας και της ανισότητας, η βελτίωση της ποιότητας της ζωής των ανθρώπων, η διαθεσιμότητα αγαθών και υπηρεσιών. Με αυτές τις απαιτήσεις κατά νου συζητήσαμε την κατάσταση στον κατασκευαστικό και στεγαστικό τομέα την περασμένη εβδομάδα.

Μια «όχι τόσο μακρινή προοπτική»;

Ο αναπληρωτής πρόεδρος του Ρωσικού Συμβουλίου Ασφαλείας, Dmitry Medvedev[i], θεωρεί ότι ανακύπτει μια νέα παγκόσμια νομισματική τάξη, ανεξάρτητα από το πόσο είναι αρεστή σε οποιονδήποτε. “Στην περίπτωση αυτή”, είπε, “ο τελευταίος λόγος θα ανήκει σε εκείνες τις χώρες που έχουν ισχυρή και αναπτυγμένη οικονομία, καθαρή δημοσιονομική θέση και αξιόπιστο νομισματικό σύστημα, και όχι σε όσους αδιάκοπα μεγεθύνουν το δημόσιο χρέος τους τυπώνοντας συνεχώς χαρτιά που θέτουν σε κυκλοφορία, τα οποία δεν είναι εγγυημένα από τον εθνικό [τους] πλούτο, [και επίσης] αναλαμβάνουν φαντασιακές υποχρεώσεις, τις οποίες οι σαραβαλιασμένες γραφειοκρατίες [τους] μπορεί να αρνηθούν να πληρώσουν οποιαδήποτε στιγμή”.

Κατά τον ίδιο, “έρχεται η εποχή των περιφερειακών νομισμάτων. Ο κόσμος ξυπνάει και η εμπιστοσύνη στα [λεγόμενα] αποθεματικά νομίσματα διαλύεται σαν την πρωινή ομίχλη. Η εγκατάλειψη του δολαρίου και του ευρώ ως παγκόσμιων αποθεματικών νομισμάτων δεν μοιάζει σαν τόσο μακρινή προοπτική”.

Κατά τη δική μου γνώμη, η αναφορές αποτελούν υπενθύμιση προς την Κίνα ότι το τεράστιο απόθεμα ομολόγων του Αμερικανικού Δημοσίου τα οποία διαθέτει μπορεί να μετατραπεί σε σκέτα χαρτιά. Οι εκτεταμένες αγορές αμερικανικών ομολόγων από την Κίνα αποτελούν βασικό μηχανισμό για το τύπωμα δολαρίων από την FRB, τα οποία εν μέρει χρησιμοποιούνται για την αγορά φτηνών Κινεζικών προϊόντων από τις ΗΠΑ.

Αυτό το ζευγάρωμα των δύο οικονομιών, αμερικανικής και Κινεζικής, χαρακτηρίζει την παγκόσμια οικονομία κατά τα 30 προηγούμενα χρόνια και δεν γνωρίζω πόσο εύκολα θα απεξαρτηθεί από αυτό η Κίνα–αλλά οπωσδήποτε, αν κάτι προμηνύουν οι εξελίξεις στο Ουκρανικό, είναι τα σοβαρά βήματα που θα κάνει η Κίνα για την απεξάρτησή της από τα αμερικανικά “χαρτιά”.

Για να δούμε αν στο μέλλον η Ρωσία (και τρίτες χώρες) θα μπορέσει να αντικαταστήσει τις ΗΠΑ ως η κύρια αγορά των Κινεζικών προϊόντων μέσω της προμήθειας πρώτων υλών στην Κινεζική βιομηχανία. Αν επιτύχει αυτό το νέο ζευγάρωμα, οι ΗΠΑ θα βρεθούν σε δύσκολη θέση, επειδή τότε είναι που θα σπάσει το δολαριο-κεντρικό σύστημα που μας κληροδότησε ο 20ος αιώνας.

[i] https://tass.com/economy/1429841

Το τέλος της κυριαρχίας του δολαρίου;

Πέρυσι το καλοκαίρι, όταν οι ΗΠΑ εγκατέλειψαν το Αφγανιστάν, έκανα μια ανάρτηση για την ιστορία της κυριαρχίας του δολαρίου των ΗΠΑ. Υποστήριξα τότε, ότι το δολάριο των ΗΠΑ θα παραμείνει το κυρίαρχο παγκόσμιο νόμισμα για το ορατό μέλλον, αλλά ότι βρίσκεται σε σχετική πτώση σε σύγκριση με άλλα νομίσματα, ακριβώς επειδή ο αμερικανικός ιμπεριαλισμός βρίσκεται σε σχετική πτώση σε σύγκριση με άλλες ανταγωνιστικές οικονομίες από τα μέσα της δεκαετίας του 1970.

Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία έφερε αυτή τη συζήτηση ξανά στο προσκήνιο μεταξύ των οικονομολόγων του κυρίαρχου ρεύματος και των στρατηγικών αναλυτών της παγκόσμιας αγοράς. Οι συζητήσεις καταλήγουν στο ότι η κυριαρχία του δολαρίου των ΗΠΑ θα εξασθενίσει και ότι η παγκόσμια οικονομία πρόκειται να χωριστεί σε δύο μπλοκ: Δύση και Ανατολή – με τη Δύση να είναι οι ΗΠΑ, η Ευρώπη και η Ιαπωνία και την Ανατολή τα “αυταρχικά” καθεστώτα της Ρωσίας και της Κίνας, μαζί με την Ινδία. Είναι όμως πιθανή αυτή η αναδιαμόρφωση των νομισμάτων και των ροών κεφαλαίων;

Στην προηγούμενη ανάρτησή μου, ασχολήθηκα λεπτομερώς με την ιστορική μείωση της κυριαρχίας του δολαρίου ΗΠΑ στο εμπόριο, στις ροές κεφαλαίων και στη χρήση του ως αποθεματικό νόμισμα.  Δεν θα τα επαναλάβω ξανά.  Αντ’ αυτού, σε αυτό το κείμενο, θα προσπαθήσω να εξετάσω το μέλλον και τις συνέπειες των νέων εξελίξεων στον ανταγωνισμό μεταξύ των ιμπεριαλιστικών δυνάμεων, των “αναδυόμενων” οικονομιών που αντιστέκονται στη “δυτική” κυριαρχία και του ευρύτερου κόσμου των περιφερειακών και φτωχών χωρών.

Οι διεθνείς ανταγωνιστές του αμερικανικού ιμπεριαλισμού, όπως η Ρωσία και η Κίνα, έχουν ζητήσει συστηματικά μια νέα διεθνή οικονομική τάξη και έχουν εργαστεί για να εκτοπίσουν το δολάριο από την κορυφή του σημερινού παγκόσμιου νομισματικού καθεστώτος. Η προσθήκη του ρενμίνμπι (σ.μ. κινεζικού νομίσματος, διεθνώς γνωστό ως γουάν) το 2016 στο καλάθι των νομισμάτων που συνθέτουν τα ειδικά τραβηκτικά δικαιώματα του ΔΝΤ, αποτέλεσε μια σημαντική παγκόσμια αναγνώριση της αυξανόμενης διεθνούς χρήσης του κινεζικού νομίσματος.  Και τα επακόλουθα της σύγκρουσης στην Ουκρανία θα επιταχύνουν σαφώς αυτή την προσπάθεια της Ρωσίας και της Κίνας, καθώς αντιμετωπίζουν σοβαρές και μακροχρόνιες κυρώσεις στις αγορές εμπορίου και χρήματος που θα μειώσουν την πρόσβασή τους στο δολάριο και το ευρώ.

Ωστόσο, δεν υπάρχει ακόμη πραγματική εναλλακτική λύση στις διεθνείς αγορές για το δολάριο ΗΠΑ.  Πρώτον, δεν μπορεί να υπάρξει επιστροφή στον χρυσό ως διεθνές χρηματικό εμπόρευμα και ο ρόλος του διεθνούς χρήματος, όπως δημιουργήθηκε από το ΔΝΤ με τα Ειδικά Τραβηκτικά Δικαιώματα (SDR), είναι ελάχιστος, ενώ το μέλλον είναι ασταθές με άλλα δυνητικά νομισματικά περιουσιακά στοιχεία, όπως τα κρυπτονομίσματα.

Το ξένο συνάλλαγμα παραμένει η κύρια μορφή αποθεματικών

Το ξένο συνάλλαγμα παραμένει η κύρια μορφή αποθεματικών

Και το δολάριο των ΗΠΑ (και σε μικρότερο βαθμό το ευρώ) παραμένει κυρίαρχο στις διεθνείς πληρωμές.

Δολάριο και Ευρώ παραμένου κυρίαρχα στις διεθνείς συναλλαγές

Δολάριο και Ευρώ παραμένουν κυρίαρχα στις διεθνείς συναλλαγές

Ωστόσο, ένα πρόσφατο έγγραφο εργασίας του ΔΝΤ αποκαλύπτει μια σημαντική τάση. Το δολάριο ΗΠΑ δεν αντικαθίσταται σταδιακά από το ευρώ, το γεν ή ακόμη και το κινεζικό ρενμίνμπι, αλλά από μια σειρά μικρότερων νομισμάτων.  Σύμφωνα με το ΔΝΤ, το μερίδιο των αποθεματικών που κατέχουν οι κεντρικές τράπεζες σε δολάρια ΗΠΑ έχει μειωθεί κατά 12 ποσοστιαίες μονάδες από την αρχή του αιώνα, από 71% το 1999 σε 59% το 2021.  Ωστόσο, η πτώση αυτή συνοδεύτηκε από αύξηση του μεριδίου, αυτών που το ΔΝΤ αποκαλεί “μη παραδοσιακά αποθεματικά νομίσματα”, τα οποία ορίζονται ως νομίσματα εκτός των “τεσσάρων μεγάλων”, δηλαδή του δολαρίου ΗΠΑ, του ευρώ, του ιαπωνικού γιεν και της βρετανικής λίρας στερλίνας, δηλαδή του αυστραλιανού δολαρίου, του καναδικού δολαρίου, του κινεζικού ρενμίνμπι, του κορεατικού γουόν, του δολαρίου Σιγκαπούρης και της σουηδικής κορώνας.

Η πορεία των 4

Η πορεία των 4 “μεγάλων” νομισμάτων έναντι των “μη παραδοσιακών”

Το ΔΝΤ διαπίστωσε ότι αυτή η στροφή προς τα μη παραδοσιακά νομίσματα ήταν ευρείας βάσης: “εντοπίζουμε 46 ενεργούς διαφοροποιητές που έχουν μετατοπίσει τα χαρτοφυλάκιά τους προς αυτή την κατεύθυνση, έτσι ώστε να κατέχουν τώρα τουλάχιστον το 5% των αποθεματικών τους σε μη παραδοσιακά νομίσματα”. Οι χώρες που συσσωρεύουν αυτό που το ΔΝΤ αποκαλεί “πλεονάζοντα” συναλλαγματικά αποθέματα, δηλαδή συσσωρεύουν πέραν των αναγκαίων για την αντιμετώπιση οποιασδήποτε εμπορικής ή νομισματικής κρίσης, στρέφουν όλο και περισσότερο το πλεόνασμα αυτό, από τα “τέσσερα μεγάλα” νομίσματα, δηλαδή το δολάριο, το ευρώ, τη στερλίνα και το γεν, σε άλλα μικρότερα νομίσματα.  Το ΔΝΤ υπολογίζει ότι τα πλεονάζοντα συναλλαγματικά αποθέματα ανέρχονται σήμερα σε 1,5 τρισ. δολάρια (συμπεριλαμβανομένης της Κίνας), ή το 25-30% των συνολικών αποθεμάτων των μη ιμπεριαλιστικών οικονομιών.

Τα πλεονάζοντα συναλλαγματικά αποθέματα των αναδυόμενων οικονομιών

Τα πλεονάζοντα συναλλαγματικά αποθέματα των αναδυόμενων οικονομιών

Επιπλέον, υπάρχουν χώρες που δεν έχουν “πλεονάζοντα” συναλλαγματικά αποθέματα, αλλά, αντίθετα, έχουν ελάχιστα συναλλαγματικά αποθέματα σε δολάρια.  Ορισμένες από αυτές έχουν επίσης καταφύγει σε εναλλακτικά νομισματικά περιουσιακά στοιχεία όπως τα κρυπτονομίσματα (Ελ Σαλβαδόρ και Νιγηρία). Για παράδειγμα, πριν από ένα χρόνο, το Ελ Σαλβαδόρ υιοθέτησε το bitcoin ως νόμιμο χρήμα και τώρα ανακοίνωσε την έκδοση κρατικού ομολόγου που θα πληρώνεται σε bitcoin. Αυτά τα λεγόμενα “ηφαιστειακά” ομόλογα (το Ελ Σαλβαδόρ είναι ηφαιστειακό), έχουν σχεδιαστεί για να αντλήσουν κεφάλαια για την κυβέρνηση και τους επενδυτές, πουλώντας τελικά τα ομόλογα σε δολάρια σε πέντε χρόνια. Φυσικά, όλα εξαρτώνται από την αύξηση της αξίας του bitcoin σε δολάρια μέχρι τότε. Δείτε όμως τη μεταβλητότητα της ισοτιμίας του bitcoin σε δολάρια τον τελευταίο χρόνο.

Ισοτιμία bitcoin - δολαρίου

Ισοτιμία bitcoin – δολαρίου

Όλα αυτά δείχνουν ότι η μετατόπιση της ισχύος των διεθνών νομισμάτων μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία, δεν θα οδηγήσει σε κάποιο μπλοκ Δύσης-Ανατολής, όπως υποστηρίζουν οι περισσότεροι, αλλά αντίθετα σε έναν κατακερματισμό των νομισματικών αποθεμάτων. Για να αναφέρουμε τα λόγια του ΔΝΤ: “αν η κυριαρχία του δολαρίου φτάσει στο τέλος της (σενάριο, όχι πρόβλεψη), τότε το δολάριο θα μπορούσε να χτυπηθεί όχι από τους κύριους αντιπάλους του δολαρίου, αλλά από μια ευρεία ομάδα εναλλακτικών νομισμάτων”. Αυτό μπορεί να έχει ακόμη χειρότερες συνέπειες για την παγκόσμια ειρήνη και την ομαλή επέκταση της παγκόσμιας καπιταλιστικής οικονομίας από ό,τι ένας μεγάλος διχασμός μεταξύ Δύσης και Ανατολής.  Πράγματι, συνεπάγεται σχεδόν μια άναρχη νομισματική κατάσταση, όπου οι ιμπεριαλιστικές οικονομίες, ιδίως οι ΗΠΑ, θα μπορούσαν να χάσουν τον έλεγχο των παγκόσμιων αγορών συναλλάγματος.

Αυτό σημαίνει επίσης, ότι οι κεϋνσιανές ελπίδες για μια νέα συντονισμένη παγκόσμια τάξη πραγμάτων στο παγκόσμιο χρήμα, το εμπόριο και τη χρηματοδότηση, χάνονται. Οι Kevin Gallagher και Richard Kozul-Wright, αριστεροί οικονομολόγοι της UNCTAD (Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για το Εμπόριο και την Ανάπτυξη), σε ένα νέο βιβλίο, με τίτλο The Case for a New Bretton Woods, υποστηρίζουν ότι μετά τον COVID, οι κυβερνήσεις έχουν την ευκαιρία να εφαρμόσουν σαρωτικές μεταρρυθμίσεις για “να ξαναγράψουν (τολμηρά) τους κανόνες για την προώθηση μιας ευημερούσας, δίκαιης και βιώσιμης παγκόσμιας οικονομικής τάξης μετά τον COVID – ένα Μπρέτον Γουντς για τον 21ο αιώνα”, αλλιώς “κινδυνεύουμε να πνιγούμε από το κλιματικό χάος και την πολιτική δυσλειτουργία”.

Οι συγγραφείς μνημονεύουν τη συμφωνία του Μπρέτον Γουντς, η οποία εμπνεύστηκε από τον κεϋνσιανισμό και η οποία έθεσε διεθνείς κανόνες για συμφωνημένες εμπορικές και κεφαλαιακές ροές που θα ακολουθούσαν οι χώρες. Το Μπρέτον Γουντς ήταν προφανώς μια μεγάλη επιτυχία κατά τις δύο πρώτες δεκαετίες ευημερίας και ανάπτυξης μετά το 1945. Οι συγγραφείς εκτιμούν ότι το μεγάλο χρηματοπιστωτικό κεφάλαιο δεν συμμετείχε στη συμφωνία, η οποία αντίθετα ήταν μια διεθνής συνέχεια του πολύ επιτυχημένου προγράμματος New Deal για την απασχόληση και την ανάπτυξη που θέσπισε ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ρούσβελτ για να τερματίσει τη Μεγάλη Ύφεση της δεκαετίας του 1930 – όπως γράφουν ήταν “η προσπάθεια της Ουάσιγκτον να διεθνοποιήσει το New Deal”.  Οι Gallagher και Kozul-Wright σημειώνουν: “Το πρόγραμμα New Deal όχι μόνο εγκατέλειψε τον κανόνα του χρυσού, αλλά και ήρθε σε ρήξη με την ευρύτερη φιλελεύθερη διεθνή ατζέντα, βάζοντάς τα με την οικονομική ελίτ τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό και άνοιξε την πόρτα σε μια εναλλακτική αφήγηση για την υποστήριξη μιας ενεργούς ατζέντας δημόσιας πολιτικής”. Οι συγγραφείς υποστηρίζουν ότι αυτό είναι το μοντέλο στο οποίο πρέπει να επιστρέψουμε για να επιτύχουμε αρμονική και ομοιόμορφη επέκταση της παγκόσμιας οικονομίας από εδώ και στο εξής. “Παρέχει ένα σχέδιο αλλαγής το οποίο κάποιος που ενδιαφέρεται για το μέλλον του πλανήτη μας, δεν έχει την πολυτέλεια να χάσει”.

Δυστυχώς, αυτό το “σχέδιο” δεν πρόκειται να υπάρξει στον 21ο αιώνα – το αντίθετο μάλιστα. Η συμφωνία του Μπρέτον Γουντς ήταν δυνατή, μόνο επειδή το 1944 οι ΗΠΑ κυριαρχούσαν στον κόσμο και μπορούσαν να υπαγορεύουν τους όρους του διεθνούς εμπορίου, των πληρωμών και των νομισματικών ελέγχων. Και οι δύο πρώτες δεκαετίες μετά το 1944 ήταν μια περίοδος υψηλής κερδοφορίας του κεφαλαίου στις μεγάλες οικονομίες που επέτρεψε σε όλους τους συμμετέχοντες να κερδίσουν (αν και άνισα) από τα λάφυρα της φτηνής εργασίας σε παγκόσμιο επίπεδο (εις βάρος του λεγόμενου Τρίτου Κόσμου, ο οποίος δεν είχε λόγο στο Μπρέτον Γουντς), αλλά και από την εισαγωγή νέων τεχνολογιών που αναπτύχθηκαν κατά τη διάρκεια του πολέμου.

Όμως, όπως έχει αποδείξει η μαρξιστική θεωρία, αυτή η “χρυσή εποχή” δεν θα μπορούσε να διαρκέσει καθώς η κερδοφορία του κεφαλαίου άρχισε να μειώνεται και η κυριαρχία των ΗΠΑ στο εμπόριο και στις ροές κεφαλαίων άρχισε να φθίνει. Το τέλος του Μπρέτον Γουντς ήταν προϊόν των μεταβαλλόμενων συνθηκών για το παγκόσμιο κεφάλαιο. Δεν οφειλόταν στην αλλαγή της οικονομικής ιδεολογίας, από την κεϋνσιανή διεθνή μακροοικονομική διαχείριση, στις “νεοφιλελεύθερες” ελεύθερες αγορές νομισμάτων και εμπορίου. Ήταν η αλλαγή των οικονομικών συνθηκών που επέβαλε την αλλαγή της ιδεολογίας των οικονομολόγων και των πολιτικών προς τις “ελεύθερες αγορές”, τα κυμαινόμενα νομίσματα και την απορρύθμιση του εμπορίου και των ροών κεφαλαίων (παγκοσμιοποίηση).

Η αναβίωση ενός νέου “Μπρέτον Γουντς” δεν είναι δυνατή στον 21ο αιώνα.  Δεν υπάρχει όλο και περισσότερο καμία κυρίαρχη οικονομική δύναμη που να μπορεί να υπαγορεύει τους όρους της στους άλλους- και δεν διανύουμε μια “χρυσή εποχή” υψηλής κερδοφορίας, στην οποία όλες οι μεγάλες οικονομίες μπορούν να συμμετέχουν. Αντιθέτως, η κερδοφορία του κεφαλαίου στις μεγάλες οικονομίες βρίσκεται κοντά στα χαμηλά 50 ετών και η κυριαρχία των τεσσάρων μεγάλων νομισμάτων στις παγκόσμιες καπιταλιστικές αγορές κατακερματίζεται σε μια πληθώρα μικρών νομισματικών καθεστώτων (όπως διαπιστώνει το ΔΝΤ).

Μην με παρεξηγήσετε, το δολάριο εξακολουθεί να έχει τον πρώτο λόγο στις παγκόσμιες αγορές.  Πράγματι, σε παγκόσμιες υφέσεις και σε γεωπολιτικές κρίσεις, το δολάριο γίνεται το ισχυρότερο μεταξύ των εθνικών νομισμάτων, μαζί με τον χρυσό, ως το παγκόσμιο νόμισμα εμπορευμάτων. Και αυτό ισχύει ιδιαίτερα όταν τα επιτόκια φαίνεται ότι θα αυξηθούν περισσότερο στις ΗΠΑ, απ’ ό,τι σε άλλες μεγάλες οικονομίες.

Ο δείκτης Nominal Broad αποτιμά την αξία του δολαρίου συγκριτικά με άλλα νομίσματα που χρησιμοποιούνται στο διεθνές εμπόριο

Ο δείκτης Nominal Broad αποτιμά την αξία του δολαρίου συγκριτικά με άλλα νομίσματα που χρησιμοποιούνται στο διεθνές εμπόριο

Η διαφορά τώρα είναι ότι η αύξηση των επιτοκίων και το ισχυρό δολάριο δεν προμηνύουν μια πιο αρμονική παγκόσμια καπιταλιστική οικονομία, αλλά αντιθέτως την καταστροφή για τις πιο αδύναμες και φτωχές χώρες παγκοσμίως. Μια πρόσφατη μελέτη του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου, που βασίστηκε στη μέτρηση των δυναμικών επιπτώσεων του χαμένου εμπορίου και της διάχυσης της τεχνολογίας, διαπίστωσε ότι “μια πιθανή αποσύνδεση του παγκόσμιου εμπορικού συστήματος σε δύο μπλοκ – ένα μπλοκ με επίκεντρο τις ΗΠΑ και ένα μπλοκ με επίκεντρο την Κίνα – θα μείωνε την παγκόσμια ευημερία το 2040 σε σύγκριση με το βασικό επίπεδο κατά περίπου 5%. Οι απώλειες θα ήταν μεγαλύτερες (πάνω από 10%) στις περιοχές με χαμηλό εισόδημα που επωφελούνται περισσότερο από τις θετικές τεχνολογικές δευτερογενείς επιδράσεις του εμπορίου”.  Υποψιάζομαι ότι η ζημιά στις φτωχότερες οικονομίες θα ήταν ακόμη μεγαλύτερη σε έναν πιο κατακερματισμένο νομισματικό κόσμο.  Αυτό είναι κάτι με το οποίο θα ασχοληθώ στην επόμενη ανάρτησή μου.

Πηγή: The Next Recession

Μετάφραση: antapocrisis

«Το νέο μεγάλο άλμα προς τα εμπρός»: Η Κίνα είναι αυτή που κερδίζει στην Ουκρανία.

Ο εντεινόμενος ρωσο-ουκρανικός πόλεμος είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα τελειώσει άσχημα για την Ουκρανία. Υπήρξε μια τεράστια έξοδος Ουκρανών προς γειτονικές χώρες που θέλησαν να αποφύγουν τον πόλεμο (3 εκατομμύρια και η φυγή συνεχίζεται) και ό,τι έχει απομείνει από τη χώρα, είναι πιθανό να διαμελιστεί. Ο πόλεμος έχει επίσης προκαλέσει σημαντική οικονομική πίεση στη Ρωσία, καθώς οι ολοένα και πιο εκτεταμένες κυρώσεις της Δύσης έχουν αρχίσει να προκαλούν πληγές. Μέχρι στιγμής, οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι της Αμερικής έχουν αποφύγει να ακολουθήσουν τις ΗΠΑ στην πλήρη απαγόρευση των εισαγωγών ρωσικού πετρελαίου και φυσικού αερίου. Αυτό είναι κάτι που θα ακρωτηρίαζε την Ευρώπη και θα έστελνε περισσότερα ρωσικά προϊόντα περισσότερο προς την Ανατολή παρά τη Δύση: υπήρξε ένα ίχνος λογικής εν μέσω φρενίτιδας λανθασμένων εκτιμήσεων.

Αλλά ανεξάρτητα από το πώς θα εξελιχθούν τελικά τα γεγονότα στην Ουκρανία, η Κίνα είναι αυτή που πιθανότατα θα αναδειχθεί ο μακροπρόθεσμος νικητής. Παραδόξως, ή μάλλον απροσδόκητα, η ουκρανική σύγκρουση άνοιξε μια ευκαιρία για μια διπλωματική επανάσταση που θα μπορούσε να αναδείξει το Πεκίνο ως ειρηνοποιό –όχι μόνο στη γειτονιά του αλλά και στην Ευρώπη– με μια Pax Sinica, αν θέλετε. Όσο βαθιά κι αν είναι η εμπλοκή της Κίνας σε αυτό που σήμερα είναι κυρίως μια σλαβική διαμάχη, είναι σχεδόν βέβαιο ότι η κρίση θα λειτουργήσει ως καταλύτης για μια συνεχιζόμενη μετατόπιση της οικονομικής δύναμης, η οποία είναι πλέον εμφανής εδώ και κάποιο χρονικό διάστημα, από τις ΗΠΑ, προς μια κυριαρχούμενη από την Κίνα περιοχή της Ασίας και του Ειρηνικού.

Απαλά αλλά σταθερά, η Κίνα έχει αναλάβει έναν πιο κεντρικό ρόλο στην κρίση. Ενώ το Πεκίνο υποστήριξε την επέμβαση της Μόσχας στην Ουκρανία από την πρώτη στιγμή, έχει επίσης ξεκαθαρίσει από την πρώτη στιγμή, την επιθυμία του να δει μια διπλωματική λύση σε μια αντιπαράθεση που μετατράπηκε από ψυχρό σε θερμό πόλεμο στις 24 Φεβρουαρίου. Ο Πρόεδρος Σι έκτοτε το έχει πει με ευγενικούς αλλά ολοένα και πιο ξεκάθαρους όρους.

Η Κίνα πρέπει εδώ να κινηθεί με λεπτότητα: Νωρίτερα, αυτήν την εβδομάδα, ο σύμβουλος εθνικής ασφάλειας του Προέδρου Μπάιντεν, Τζέικ Σάλιβαν, απείλησε το Πεκίνο με «συνέπειες», σε τυχόν οποιαδήποτε μεγάλης κλίμακας αποφυγή των κυρώσεων των ΗΠΑ ή σε υποστήριξη προς τη Ρωσία για να τις ξεπεράσει. Σε απάντηση, ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών Ζάο Λιζιάν, διέψευσε επιθετικά τα υπονοούμενα του Σάλιβαν ότι το Πεκίνο εργαζόταν για να υπονομεύσει τις κυρώσεις και προέτρεψε τις ΗΠΑ «να αναλογιστούν βαθιά τον ρόλο που έπαιξαν στην ανάπτυξη και την εξέλιξη της ουκρανικής κρίσης», αντανακλώντας μια ευρέως διαδεδομένη άποψη, στην Κίνα (και σε άλλους), ότι η Ρωσία προκλήθηκε από την επέκταση του ΝΑΤΟ και τις απειλές για την ασφάλειά της. Οι δηλώσεις του Ζάο ενισχύθηκαν στη συνέχεια κατά την τηλεφωνική επικοινωνία του Κινέζου Προέδρου Σι Τζινπίνγκ με τον Πρόεδρο Μπάιντεν, τονίζοντας ότι οι πιεστικές προτεραιότητες του Πεκίνου ήταν «να συνεχίσει ο διάλογος και η διαπραγμάτευση, να αποφευχθούν θύματα σε αμάχους, να αποτραπεί μια ανθρωπιστική κρίση και να σταματήσουν οι εχθροπραξίες, το συντομότερο δυνατό».

Πράγματι, το Πεκίνο έχει επισημάνει επανειλημμένα ότι είναι έτοιμο να παίξει εποικοδομητικό ρόλο στην επίτευξη εκεχειρίας, λέγοντας ότι «λυπάται» για τον συνεχιζόμενο πόλεμο και ότι «ανησυχεί εξαιρετικά» για τις απώλειες σε αμάχους στην Ουκρανία. Ταυτόχρονα, έχοντας μαζί με τον Πρόεδρο Πούτιν υπογράψει την πολυσήμαντη «Κοινή Δήλωση για τις Διεθνείς Σχέσεις που Εισέρχονται σε μια Νέα Εποχή», 20 ημέρες πριν η Ρωσία κάνει την κίνησή της, το Πεκίνο δεν ενδιαφέρεται να υπονομεύσει τη σημασία αυτού που οι δύο ηγέτες ουσιαστικά δήλωσαν ως αναδυόμενη στρατηγική συμμαχία.

Ας μην υποτιμήσουμε τη φιλοδοξία που εξέφρασαν οι δύο ηγέτες σε αυτό το έγγραφο. Όπως ξεκαθάρισαν, βλέπουν αυτή τη στιγμή ως το άνοιγμα μιας νέας παγκόσμιας τάξης πραγμάτων που βασίζεται σε μια αυθεντική πολυπολικότητα και στον αμοιβαίο σεβασμό μεταξύ των εθνών. Ενώ οι δύο τους τόνισαν ότι η δήλωσή τους δεν «στόχευε» κανένα άλλο έθνος, στην πραγματικότητα αν κανείς πρόκειται να σταθεί ενάντια στη μονοπολική ηγεμονία στον 21ο αιώνα, έχει μόνο ένα έθνος για το οποίο μπορεί να μιλήσει. Η Ουκρανία, ιδωμένη μέσα από αυτό το πλαίσιο, είναι ένα υποσύνολο μιας πολύ μεγαλύτερης δυναμικής. Την Τετάρτη, πράγματι, ο Πούτιν δήλωσε ότι η κρίση στην Ουκρανία θα σηματοδοτήσει το τέλος της πολιτικής και οικονομικής κυριαρχίας της Δύσης.

Ακόμη και πριν από την πρόσφατη σύγκρουση με την Ουκρανία, η Ρωσία και η Κίνα είχαν αρχίσει να επεξεργάζονται μια πολύ ευρύτερη συμμαχία όσον αφορά το εμπόριο, την αμοιβαία αναπτυξιακή βοήθεια, τις πάγιες επενδύσεις, την τεχνολογική συνεργασία και άλλα παρόμοια. Αυτό έχει σχεδόν σίγουρα καθοδηγήσει τους υπολογισμούς του Πούτιν σχετικά με την Ουκρανία. Χωρίς την υποστήριξη του Πεκίνου, είναι πολύ απίθανο ο Ρώσος πρόεδρος να είχε την αυτοπεποίθηση να κάνει τις ενέργειες που έκανε πριν από περίπου τρεις εβδομάδες.

«Οι προσπάθειες των αρχών των ΗΠΑ να πολιτικοποιήσουν ή να κλείσουν μονομερώς την πρόσβαση στο σύστημα SWIFT για τη διασφάλιση των στόχων της πολιτικής των ΗΠΑ κινδυνεύουν να αποτύχουν, όσον αφορά τη διατήρηση της ηγεμονίας του δολαρίου».

Υπάρχει επίσης μια οικονομική διάσταση: Η αναδυόμενη ρωσο-κινεζική συνεργασία αντανακλά την αυξανόμενη εισαγωγή συναλλαγών σε γιουάν και ρούβλια. Αυτό αναμφίβολα θα αυξηθεί τώρα που σε μεγάλο αριθμό ρωσικών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, συμπεριλαμβανομένης της κεντρικής τράπεζας, έχει αποκλειστεί η χρήση του ελεγχόμενου από τις ΗΠΑ συστήματος χρηματοοικονομικών διακανονισμών SWIFT.

Οι συνέπειες της απόπειρας να χρησιμοποιηθεί το SWIFT ως πολεμικό όπλο από την Ουάσιγκτον είναι κατανοητές και σε άλλες πρωτεύουσες: η Ινδία σχεδιάζει να αγοράσει ρωσικό πετρέλαιο και φυσικό αέριο, ανεξάρτητα από τις αμερικανικές κυρώσεις. Και ως πρόσθετη προστασία κατά της Ουάσιγκτον, εξετάζει το ενδεχόμενο να χρησιμοποιήσει το κινεζικό γουάν ως νόμισμα αναφοράς σε έναν ινδο-ρωσικό μηχανισμό διακανονισμού, αντανακλώντας την αυξανόμενη απογοήτευση που νιώθει το Νέο Δελχί, καθώς προσπαθεί να βρει το δρόμο του μέσα από τις κυρώσεις των ΗΠΑ κατά της Ρωσίας. Αυτή είναι μια ελάχιστα παρατηρήσιμη αλλά ενδιαφέρουσα εξέλιξη υπό το φως της πρόσφατης προσπάθειας της Ουάσιγκτον να ενσωματώσει το Νέο Δελχί στην άτυπη ομάδα που είναι γνωστή ως Quadrilateral Security Dialogue, γνωστή και ως «the Quad», η οποία έχει περιγραφεί ως μια ασιατική εκδοχή του ΝΑΤΟ που προορίζεται να περιορίσει την Κίνα. αναδειχθεί ως δύναμη του Ειρηνικού.

Από τότε που το δολάριο αντικατέστησε τον χρυσό στο επίκεντρο του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος, μετά το λεγόμενο «σοκ του Νίξον» στις αρχές της δεκαετίας του 1970, πολλές χώρες τάχθηκαν ενάντια στο «υπερβολικό προνόμιο» που αποκτούν οι ΗΠΑ λόγω αυτής της ηγεμονίας του δολαρίου. Ακόμη και πριν ο Ρίτσαρντ Νίξον σπάσει τη σχέση μεταξύ του δολαρίου και του χρυσού, ο Βαλερί Ζισκάρ ντ’ Εστέν, ο υπουργός Οικονομικών της Γαλλίας εκείνη την εποχή, θρηνούσε για την κεντρική θέση του δολαρίου στο παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Ο Ζισκάρ υποστήριξε ότι αυτό προσέφερε στις Ηνωμένες Πολιτείες μοναδικά πλεονεκτήματα σε σχέση με τον υπόλοιπο κόσμο, υποστηρίζοντας έτσι το υπερεκτεταμένο βιοτικό τους επίπεδο.

Σε γενικές γραμμές, το «υπερβολικό προνόμιο» και η «ηγεμονία του δολαρίου» χρησιμοποιούνται εναλλακτικά ως ευφημισμοί για μια χούφτα οικονομικών ελέγχων που ασκούν οι ΗΠΑ στην παγκόσμια οικονομία, κυρίως, αλλά όχι μόνο από αυτούς που προέρχονται από τη θέση του δολαρίου ως το κύριο αποθεματικό νόμισμα που διατηρείται από ξένες κυβερνήσεις, εταιρείες και ιδιώτες. Παρά την έδρα της στο Βέλγιο, η Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunication, SWIFT, έχει γίνει το κεντρικό σύστημα πληρωμών που έχει παγιώσει τον κεντρικό ρόλο του δολαρίου στα παγκόσμια χρηματοοικονομικά.

Το SWIFT είναι ένα βασικό συστατικό της ρευστότητας σε δολάρια, το οποίο οι ΗΠΑ εκτιμούν ιδιαιτέρως και βασίζονται πάνω του σε μεγάλο βαθμό, καθώς παρέχει την πρόσβαση στο παράθυρο της Federal Reserve (το μέσο μέσω του οποίου τα κορυφαία χρηματοπιστωτικά ιδρύματα του κόσμου δανείζονται χρήματα). Αν και εδρεύει στις Βρυξέλλες (και φαινομενικά ουδέτερο με πολιτική έννοια), το διοικητικό συμβούλιο κυριαρχείται από τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα των ΗΠΑ και ο ομοσπονδιακός νόμος των ΗΠΑ δίνει στην αμερικανική κυβέρνηση τη δυνατότητα να κλείσει την πρόσβαση στο σύστημα, ως μέρος ενός οπλοστασίου πιθανών κυρώσεων. Οι ΗΠΑ το έχουν κάνει στο παρελθόν με χώρες όπως η Κούβα, το Ιράν, το Αφγανιστάν, και τώρα ως ένα βαθμό με κορυφαίες ρωσικές τράπεζες και την Κεντρική Τράπεζα της Ρωσίας, η οποία βλέπει τώρα περίπου το ήμισυ των συναλλαγματικών της αποθεμάτων ύψους 600 δισεκατομμυρίων δολαρίων, παγωμένα από την Ουάσιγκτον και τους συμμάχους της. Μην νομίζετε ότι αυτό δεν έχει παρατηρηθεί από άλλα καθεστώτα που θεωρούνται “rogue states” (σ.μ. κράτη που κατά τις ΗΠΑ θεωρούνται απειλή για την παγκόσμια ειρήνη) από την κυβέρνηση των ΗΠΑ.

Εδώ όμως είναι το πρόβλημα με τη χρήση του συστήματος SWIFT που κάνει η Ουάσιγκτον, μέσω μονομερών εξώσεων από αυτό: Οποιεσδήποτε προσπάθειες των αρχών των ΗΠΑ να πολιτικοποιήσουν ή να κλείσουν μονομερώς την πρόσβαση στο σύστημα SWIFT ως μέσο διασφάλισης των στόχων της πολιτικής των ΗΠΑ, κινδυνεύουν να αποτύχουν βαθιά, κυρίως σε ότι αφορά τη διατήρηση της ηγεμονίας του δολαρίου.

Υπάρχουν δύο κύριοι λόγοι για αυτό:

– Όσο περισσότερο οι ΗΠΑ επιδιώκουν να επιβάλουν κυρώσεις στους λεγόμενους “κακούς”, κόβοντας την πρόσβασή τους στο SWIFT, τόσο λιγότερο το ίδιο το σύστημα θα θεωρείται ως ένα ουδέτερο διεθνές διατραπεζικό δίκτυο, και τόσο περισσότερο θα αντιμετωπίζεται ως το όργανο της αυθαίρετης ισχύος των ΗΠΑ που υπόκειται στις ιδιοτροπίες της κυβέρνησης των ΗΠΑ.

– Καθώς όλο και περισσότερες χώρες αρχίζουν να βλέπουν το SWIFT με αυτούς τους όρους, αναπόφευκτα θα προκληθούν κινήσεις για τη δημιουργία μιας εναλλακτικής λύσης. Αυτό θα μειώσει περαιτέρω τη ρευστότητα σε δολάρια, και θα ενισχύσει τη ρευστότητα για εναλλακτικά νομίσματα, καθώς θα παρέχουν την υποστήριξή τους σε αυτό το νέο σύστημα.

Περιγράφω μεσοπρόθεσμα έως μακροπρόθεσμα αποτελέσματα. Ωστόσο, η κρίση στην Ουκρανία και η υπερβολική απάντηση της Ουάσιγκτον σε αυτήν φαίνεται να έχουν επιταχύνει σε μεγάλο βαθμό μια διαδικασία που οι άνθρωποι που δραστηριοποιούνται στις αγορές δεν πίστευαν μέχρι πολύ πρόσφατα ότι θα μπορούσε να συμβεί κατά τη διάρκεια μιας ζωής ή έστω δύο.

Οι θεωρητικοί των οικονομικών δικτύων —ναι, υπάρχουν τέτοιοι άνθρωποι— μιλούν για «εξωτερικότητες που δρουν θετικά αλληλοσχετιζόμενες μεταξύ τους». Αυτά προκύπτουν, καθώς ένας αυξανόμενος αριθμός οντοτήτων χρησιμοποιεί ένα δεδομένο δίκτυο και επομένως ενισχύονται τα συνολικά οφέλη του σε όλους τους χρήστες. Το ανάποδο, «εξωτερικότητες που δρουν αρνητικά», ισχύει επίσης: Τα οφέλη του συστήματος («οριακή χρησιμότητα» λέγεται στα οικονομικά), μειώνονται ανάλογα με τον μειούμενο αριθμό χρηστών. Εάν αυτές οι αρνητικές εξωτερικές επιδράσεις αρχίσουν να πλήττουν το SWIFT, αυτό αναπόφευκτα θα μειώσει τη ρευστότητα του δολαρίου και, ως εκ τούτου, θα επιδεινώσει τις προοπτικές να συνεχιστεί η ηγεμονία του.

Αυτό ακριβώς αρχίζει να συμβαίνει ως αποτέλεσμα της αυξανόμενης οικονομικής συνεργασίας μεταξύ Μόσχας και Πεκίνου. Αν μη τι άλλο, η σύγκρουση (και η αντίστοιχη στρατιωτικοπολεμική χρήση του SWIFT) επιταχύνει την προσπάθεια αναζήτησης εναλλακτικών, ανταγωνιστικών συστημάτων πληρωμών. Αξίζει επίσης να υπενθυμίσουμε ότι παρόλο που η Ε.Ε. τώρα κινείται στην ίδια γραμμή με την Ουάσιγκτον όσον αφορά τη Ρωσία, στο παρελθόν έχει εξερευνήσει ένα εναλλακτικό σύστημα πληρωμών ξεχωριστό από το επικρατούν σύστημα SWIFT. Η Ευρώπη μπορεί να επανεξετάσει αυτήν την επιλογή στο μέλλον εάν και όταν τα συμφέροντά της αρχίσουν να αποκλίνουν ξανά από τις επιταγές της Ουάσιγκτον.

Η Κίνα είναι ο μεγάλος νικητής εδώ, ωστόσο, επειδή το Διασυνοριακό Σύστημα Διεθνών Πληρωμών της Κίνας, το CIPS έναντι του SWIFT της Δύσης, έχει τώρα την καλύτερη θέση εκκίνησης στο να αναδειχθεί ως ο πιθανός κύριος ανταγωνιστής του SWIFT. Όπως σημείωσε πρόσφατα ο οικονομολόγος Ντέιβιντ Γκόλντμαν στους Asia Times:

Στο παρελθόν, ο αποκλεισμός από το SWIFT σήμαινε πλήρη απομόνωση από τις παγκόσμιες αγορές και της κανονικής χρηματοδότησης του εμπορίου, όπως στην περίπτωση των αμερικανικών κυρώσεων κατά του Ιράν. Όμως το σύστημα CIPS, το οποίο η Κίνα άρχισε να αναπτύσσει το 2015, είναι πλέον πλήρως λειτουργικό.

Το CIPS είναι πλήρως λειτουργικό και ο πόλεμος της Ουκρανίας θα επεκτείνει τη χρήση και τις δυνατότητες του δικτύου του. Σημειώστε ότι καθώς το ευρώ και άλλα σημαντικά νομίσματα υποχωρούν κατά τη διάρκεια της εντεινόμενης σύγκρουσης στην Ουκρανία, το γιουάν αυξάνεται ολοένα και περισσότερο ως νόμισμα «ασφαλούς καταφυγίου»—ένας ρόλος όπου μέχρι τότε κυριαρχούσε ο Βασιλιάς Δολάριο.

Ομολογουμένως, η άνοδος του CIPS κινδυνεύει να δημιουργήσει κάποιο βραχυπρόθεσμο κόστος για το Πεκίνο, εάν οι ΗΠΑ επιλέξουν να επιβάλουν κυρώσεις σε κινεζικές τράπεζες, στο βαθμό που αυτές ενισχύσουν την ικανότητα της Μόσχας να αποφύγει τις αμερικανικές κυρώσεις. Ακόμη και απουσία της σημερινής σύγκρουσης στην Ουκρανία, η ηγεσία της Κίνας έχει κάθε κίνητρο να ενωθεί με τη Ρωσία στην αναζήτηση εναλλακτικών λύσεων σε ένα χρηματοπιστωτικό σύστημα που κυριαρχούν οι ΗΠΑ. Παραδόξως, όσο περισσότερο οι ΗΠΑ χρησιμοποιούν το SWIFT ως μέσο οικονομικού πολέμου, τόσο περισσότερο θα αποδυναμώνεται η βιωσιμότητα του SWIFT ως κυρίαρχου συστήματος πληρωμών: Καθώς η Ουάσιγκτον επηρεάζει το σύστημα πληρωμών με τρόπο που περιπλέκει την επίλυση της αποπληρωμής του χρέους, η πυραμίδα ολόκληρου του χρήματος μπορεί γίνει ασταθής ή, τουλάχιστον, να γίνει αναξιόπιστη, προκαλώντας σε αναζήτηση εναλλακτικών λύσεων, ειδικά όταν έχουμε να κάνουμε με τον μεγαλύτερο πιστωτή του κόσμου. Καθώς η παγκόσμια πόλωση αυξάνεται, η Κίνα θα είναι λιγότερο πιθανό να υποταχθεί αντανακλαστικά στο τρέχον νομισματικό σύστημα, με επίκεντρο το δολάριο.

Ως εκ τούτου, οι μέρες του SWIFT ως μονοπωλίου, πλησιάζουν στο τέλος τους. Ενώ το SWIFT διαχειρίζεται καθημερινές συναλλαγές αξίας 400 δισεκατομμυρίων δολαρίων, έναντι 50 δισεκατομμυρίων δολαρίων του CIPS, το τελευταίο έχει δει τον όγκο του να αυξάνεται με ταχείς ρυθμούς. Αν μη τι άλλο, η σύγκρουση στην Ουκρανία και η επιταχυνόμενη επέκταση του εμπορίου με τη Ρωσία, θα αυξήσουν περαιτέρω το μέγεθος του CIPS, το οποίο θα είναι μια βιώσιμη εναλλακτική λύση για τα έθνη που υπό άλλες συνθήκες θα ήταν ευάλωτα στις επιταγές της Ουάσιγκτον.

Η Ρωσία θα είναι σχεδόν σίγουρα ο μικρότερος εταίρος εδώ, δεδομένων των αντίστοιχων μεγεθών της κινεζικής και της ρωσικής οικονομίας: το ΑΕΠ της Ρωσίας είναι το ένα δέκατο του ΑΕΠ της Κίνας. Ωστόσο, η Μόσχα παρέχει στο Πεκίνο πλούτο εμπορευμάτων—ιδίως πετρέλαιο, φυσικό αέριο, σιτάρι (σύμφωνα με μια διμερή συμφωνία που συνήφθη τον περασμένο μήνα), καθώς και τα στρατηγικά μέταλλα που απαιτούνται για την τροφοδοσία εναλλακτικών επενδύσεων στον χώρο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας— και αυτό δίνει στη Ρωσία μια βασική θέση στην αναδυόμενη συμμαχία από τη μεριά του Πεκίνου.

«Η ιδέα ότι η Κίνα θα απωλέσει τις μοναδικές ευκαιρίες που έρχονται τώρα μπροστά της, επιτιθέμενη στην Ταϊβάν, δεν είναι τίποτα άλλο από φαντασιώσεις».

Η εγγύηση μιας τεράστιας νέας πηγής πετρελαίου, φυσικού αερίου και άλλων στρατηγικών εμπορευμάτων από τη Ρωσία, θα βοηθήσει να αντιμετωπιστεί το μακροχρόνιο συγκριτικό μειονέκτημα της Κίνας σε αυτούς τους τομείς σε σχέση με τις ΗΠΑ, κάτι το οποίο θα διαλύσει τη μοναδική περίοδο κυριαρχίας των ΗΠΑ αμέσως μετά τον Ψυχρό Πόλεμο. Η Pax Americana –η κατάσταση σχετικής διεθνούς ειρήνης που εποπτεύεται από τις ΗΠΑ– μπορεί να ήταν πιο επιτυχημένη αν η Ουάσιγκτον εννοούσε περισσότερο την «pax» και λιγότερο την «Americana», ώστε να δημιουργήσει νέα είδη παγκόσμιων δομών για τον τερματισμό του Ψυχρού Πολέμου μια για πάντα.

Προσθέστε σε αυτό τις άνευ προηγουμένου διπλωματικές ευκαιρίες που συγκεντρώνονται τώρα στην Κίνα. Όπως σημειώνει ο Ντέιβιντ Γκόλντμαν, το Πεκίνο «δεν κινδυνεύει από τα λάθη που οδήγησαν στην κρίση, τόσο επειδή έχει καλές σχέσεις με τους αντιμαχόμενους, όσο και γιατί διατηρεί ένα συνεχόμενο διάλογο με την Ευρώπη. Ο περίεργος σε αυτή την υπόθεση, φυσικά, θα ήταν οι Ηνωμένες Πολιτείες».

Υπάρχει η διάσταση της Ταϊβάν σε όλα αυτά. Στην πραγματικότητα, δεν υπάρχει διάσταση στην Ταϊβάν στην κρίση της Ουκρανίας, αλλά καθώς τόσοι πολλοί τολμηροί, αλλά ταυτόχρονα κακώς ενημερωμένοι νεοσυντηρητικοί, υποστηρίζουν παράλογα ότι η Κίνα θα διεκδικήσει εκ νέου το νησί με τη βία ως συνέπεια της επέμβασης της Ρωσίας στην Ουκρανία, ας εξετάσουμε αυτή την ανύπαρκτη διάσταση, εν συντομία. Αλίμονο, δεν υπάρχει κάτι χειρότερο, όπως έλεγε ένας Γάλλος νομοθέτης την εποχή της εισβολής στο Ιράκ το 2003, από την αλαζονεία και την άγνοια σε συνδυασμό.

Η ιδέα ότι η Κίνα θα σπαταλήσει τις μοναδικές ευκαιρίες που έρχονται τώρα μπροστά της, επιτιθέμενη στην Ταϊβάν, δεν είναι τίποτα άλλο από φαντασιακή προβολή εκ μέρους εκείνων που υποθέτουν ότι επειδή η Αμερική έχει σπαταλήσει τη θέση της παγκόσμιας ισχύος και επιρροής μέσω ενός μάταιου εναγκαλισμού διαρκούς πολέμου, η Κίνα είναι πιθανό να κάνει το ίδιο. Οι νεοσυντηρητικοί που διατυπώνουν αυτήν την κατηγορία όσον αφορά την Ταϊβάν δεν παρέχουν αποδείξεις. Ήταν αυτοί που διαψεύστηκαν όταν υποστήριζαν ότι η κυβέρνηση του Σαντάμ Χουσεΐν στη Βαγδάτη είχε συνεχή συνεργασία με την Αλ Κάιντα για να δικαιολογήσουν τον μοιραίο πόλεμο της Αμερικής στο Ιράκ.

Το μόνο πράγμα που θα μπορούσε να προκαλέσει μια τέτοια ενέργεια από την Κίνα θα ήταν η Ουάσιγκτον να κινηθεί ενεργητικά για να αναβαθμίσει τις διπλωματικές σχέσεις με την Ταϊβάν, σε κάτι παρόμοιο με την παλιά συνθήκη αμοιβαίας άμυνας, που ίσχυε πριν από την αναγνώριση του Πεκίνου από την Ουάσιγκτον το 1979. Εγκαταλείποντας την εξαιρετικά επιτυχημένη πολιτική της στρατηγικής ασάφειας σχετικά με τη μία κυρίαρχη κυβέρνηση που εκπροσωπεί την Κίνα, οι ΗΠΑ θα προκαλούσαν σχεδόν σίγουρα μια πιο επιθετική απάντηση από το Πεκίνο.

Εναπόκειται στην Ουάσιγκτον να κάνει μια τόσο ανόητη επιλογή, όπως παροτρύνουν ή επιμένουν τα γεράκια της πρωτεύουσας. Εάν επικρατήσει η βλακεία, το Πεκίνο έχει ξεκαθαρίσει εδώ και πολλές δεκαετίες, με κάθε ευκαιρία, ότι θα απαντήσει – απρόθυμα, αλλά στρατιωτικά, αν κρίνει ότι πρέπει. Σε αυτό το σημείο, είναι πολύ ασφαλές να πούμε, ότι μια κίνηση επιθετική κίνηση προς το νησί δεν είναι καθόλου μέσα στα σχέδια της Κίνας.

Όσον αφορά την Ουκρανία, ως αναδυόμενος στρατηγικός σύμμαχος της Ρωσίας και βασικός εμπορικός εταίρος της Ουκρανίας, η Κίνα είναι η μόνη παγκόσμια δύναμη με ισχυρές σχέσεις και με τις δύο πλευρές της σύγκρουσης. Οι ευκαιρίες που εντοπίζω πηγάζουν σε μεγάλο βαθμό από αυτή τη θέση.

Ο Τζον Φ. Κένεντι, κατά τη διάρκεια των ημερών του ως γερουσιαστής, δήλωσε το περίφημο: «Στην κινεζική γλώσσα, η λέξη «κρίση» αποτελείται από δύο χαρακτήρες, ο ένας αντιπροσωπεύει τον κίνδυνο και ο άλλος, την «ευκαιρία». Η σύγκρουση αντιπροσωπεύει μια ζωντανή εκδήλωση της συγκεκριμένης έννοιας. Αλλά μακροπρόθεσμα, αυτή η διττή έννοια της «κρίσης» δεν ανήκει όλη σε ένα μέρος: Στην πραγματικότητα, ο κίνδυνος αφορά σε μεγάλο βαθμό την Ουάσιγκτον και την Ευρώπη, και η ευκαιρία δίνεται στο Πεκίνο.

Πηγή: The Scrum

Μετάφραση: antapocrisis