Στο μυαλό του Τραμπ

Στο μυαλό μας ο Τραμπ φαντάζει σαν υπερσυντηρητικός, επηρμένος, απρόβλεπτος, αλλοπρόσαλλος (ασταθής στις ιδέες του και τη συμπεριφορά του, σε σημείο που οι άλλοι να μην ξέρουν πώς να αντιδράσουν και πώς να φερθούν μαζί του, βλ. τη συνάντηση με τους Ευρωπαίους και τον Ζελένσκι για την Ουκρανία στον Λευκό Οίκο, καθώς και τη συνάντηση με τον Ερντογάν), καουμπόης, πωλητής έως κομπιναδόρος, έκφυλος και πουριτανός, ακαλλιέργητος έως αγενής, χοντροκομμένος, άξεστος,  ένας σκέτος γιάνκης, πομπώδης (φιγουρατζής), μυθομανής, με συνεχές άγχος αυτοεπιβεβαίωσης (τι μεγάλος ηγέτης είμαι…).

Μεγάλο μπέρδεμα. Ας δούμε τι έβγαλε η τεχνητή νοημοσύνη.   

Με τη βοήθεια της, ο ερευνητής Dwayne Woods έκανε μια έρευνα σχετικά με τον τρόπο σκέψης του Τραμπ. Το άρθρο του δημοσιεύτηκε τον 8/2025 στην “Κινεζική επιθεώρηση πολιτικής επιστήμης” και αναδημοσιεύεται από τον εκδοτικό οίκο Springer (Dwayne Woods. Modeling Trump’s Worldview with Algorithms: Power, Hierarchy, and Transactionalism).

O ερευνητής τροφοδότησε τον αλγόριθμο με 450 δηλώσεις του Τραμπ και ερεύνησε κατά πόσο οι λέξεις και τα νοήματα που περιέχονται σ’ αυτές ανήκουν στο τρίπτυχο Ιεραρχία-Εξουσία-Δοσοληψία. Το παραπάνω τρίπτυχο δόθηκε εκ των προτέρων στον αλγόριθμο ως δεδομένο μετά από συστηματική μελέτη των δηλώσεων. Κάθε λέξη από το τρίπτυχο αντιστοιχεί σε μια πλειάδα λέξεων που εμπίπτουν στην κατηγορία. Θα μπορούσε και να μη δοθεί ως εκ των προτέρων δεδομένο, αλλά απλώς ο αλγόριθμος θα ταλαιπωρούταν περισσότερο. Η τεχνική αυτή ονομάζεται αναζήτηση με πρότερα (priors).  Ακόμα κι έτσι, πίσω από τα αποτελέσματα υπάρχει σημαντική τεχνική δουλειά, μαθηματική και στατιστική, για την οργάνωση της δουλειάς της αναζήτησης, και αυτή αποτελεί τη συνεισφορά του εν λόγω ερευνητή, γι αυτό και τη δημοσιεύει ως πρωτότυπη. Εμείς παραλείπουμε το αναλυτικό μαθηματικό και στατιστικό μέρος και πάμε κατ’ ευθείαν στα ευρήματα.

Ο αλγόριθμος επιβεβαίωσε με μικρό ποσοστό θορύβου ότι η σκέψη του Τραμπ κινείται μέσα σ’ αυτό το τρίπτυχο. Στατιστικά: Οι δηλώσεις Τραμπ εμπίπτουν στην κατηγορία της ιεραρχίας κατά 82%,  στην κατηγορία της εξουσίας κατά 91% και στην κατηγορία του πάρε-δώσε κατά 74%.

Συμπληρωματικά και συνοπτικά: Η πρώτιστη και βασική σταθερά του Τραμπ είναι αυτή της ιεραρχίας. Σχετίζεται με τη θέση του συνομιλητή του στον κόσμο. Π.χ. ο Πούτιν, ο Σι Ζι Πινγκ και ο Ερντογάν είναι ιεραρχικά σε υψηλή θέση στο παγκόσμιο στερέωμα ιεραρχίας. Το ίδιο και η ικανότητά τους να ασκήσουν ηγεμονία, να επιβάλουν την εξουσία τους. Αντίθετα οι ηγέτες της ΕΕ, ο Ζελένσκι (κι ο Μητσοτάκης θα μπορούσαμε να πούμε) είναι χαμηλά στην ιεραρχία ή στερούνται θέσης. Για τον Τραμπ, η ιεραρχία είναι αδιαμφισβήτητη αξία. Είναι βαθιά πίστη (“δόξα” με την αρχαία έννοια της λέξης), μια ανείπωτη αλήθεια που πρέπει πάντα να επιβεβαιώνεται μέσω της διχοτόμησης “κερδισμένοι-χαμένοι”. Έχει εμμονή με τη νίκη (“Θα ζαλιστείτε να μας βλέπετε να νικάμε”). Ο κόσμος είναι ήδη τακτοποιημένος με βάση την ισχύ, τη θέση (status) και το ιστορικό μεγαλείο.

Ως προς την εξουσία: Είναι βαθιά αντι-εξισωτικός και αντιφιλελεύθερος. Δεν κολλάει σε δημοκρατικές διαδικασίες, θεσμούς κλπ., ούτε σέβεται κανόνες. Η λογική του ταιριάζει με τη λογική του θεωρητικού νομικού των Ναζί, Καρλ Σμιτ. Κατά τον Σμιτ, ηγεμόνας είναι αυτός που επιβάλλει την  έκτακτη κατάσταση, οι θεσμοί δεν είναι η πηγή της εξουσίας, αλλά τα εργαλεία της (θυμίζει αυτό που ζούμε κι εδώ). Η χρησιμοποίηση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης επιβάλλεται. Επικαλούμενος διαρκώς κινδύνους που απειλούν τις ΗΠΑ, δημιουργεί τις προϋποθέσεις για προσφυγή σε μέτρα έκτακτης ανάγκης (π.χ. δασμοί). Αυτό που μετράει είναι το αποτέλεσμα και η επιβολή της τάξης. Αν πετύχει, τότε η πράξη και η εκτροπή δικαιώνονται. Η πράξη  δικαιολογείται αν κάνει τη διαφορά, αν είναι δείγμα κυριαρχίας και αν προκαλεί τον σεβασμό. Εξ’ ου και  ο θαυμασμός του προς τους αυταρχικούς και “ισχυρούς ηγέτες”. Σέβεται την ικανότητά τους να επιβάλλουν την τάξη με αυθαίρετο τρόπο, δεν το θεωρεί ανήθικο, αλλά σημάδι ευθύτητας και δύναμης. Απαιτεί να σέβονται το μεγαλείο των ΗΠΑ (“δε θα μας περιγελούν πια”). Πώς αντιμετωπίζονται οι αντίπαλοι: Ως εχθροί της τάξης, δολιοφθορείς, κατώτεροι που περιφρονούν και υπονομεύουν το μεγαλείο των ΗΠΑ. Οι μετανάστες δεν είναι άνθρωποι, είναι εισβολείς.

Η έννοια της δοσοληψίας που έχει ο Τραμπ στο κεφάλι του δεν αναφέρεται σε ισότιμες συναλλαγές, αλλά σε “φόρο υποτέλειας” (tribute)  που πρέπει να αποδίδεται προς τις ΗΠΑ σε κάθε συναλλαγή ανάλογα με το επίπεδο του συναλλασσόμενου, π.χ. σου δίνω ένα, μου δίνεις τρία (είναι γεγονός ότι ο Ερντογάν έδωσε πολλά δισεκατομμύρια (ψώνισε) και θα κάνει κι άλλες παραχωρήσεις στο άμεσο μέλλον, χωρίς να πάρει τώρα αυτό που φαινόταν να τον ενδιαφέρει περισσότερο, τα F35). Έτσι, το ΝΑΤΟ δεν είναι “ασπίδα ειρήνης”, αλλά συνεταιρισμός, και τα μέλη του πρέπει να πληρώνουν τη συνδρομή τους. Οι σύμμαχοι που δεν πληρώνουν αυτά που χρωστάνε δεν είναι συνεταίροι αλλά παραβατικοί πελάτες (delinquent clients) (μπαταχτσήδες, έχει σημασία ότι τους βλέπει και σαν πελάτες).

To Chatgpt έδωσε:

• Προσωπικό ύφος και αίσθηση ότι είναι χαρισματικός (Θα το κανονίσω εγώ. Έχω σταματήσει εφτά πολέμους (στον ύπνο του)).
• Ρητορική ισχύος και νίκης
• Νόμος και τάξη έναντι της “ριζοσπαστικής αριστεράς” και της “σοσιαλιστικής απειλής”.

Ένα σχόλιο για την τεχνητή νοημοσύνη: Οι περισσότεροι άνθρωποι τη θεωρούν επικίνδυνη, υιοθετούν μια αμυντική στάση απέναντί της, όπως είχε γίνει και στην αρχή της διάδοσης των υπολογιστών, ζητάνε να μπουν κανόνες στη λειτουργία της. (Πρόκειται, βέβαια, για αναπαραγωγή μιας γενικότερης στάσης: μπροστά σε ένα σύστημα που είναι χάρχαλο, οι “σοβαροί” άνθρωποι δε ζητούν ένα άλλο σύστημα, αλλά ζητούν να μπουν κανόνες, θέλουν ένα αυστηρό “Κράτος”, κι έτσι καταλήγουμε στον Τραμπ). Συγκρίνοντας τους δυο τρόπους σκέψης, αυτόν της τεχνητής νοημοσύνης, όπως αυτή πραγματεύτηκε το φαινόμενο Τραμπ, αυστηρά ερευνητικά, ορθολογικά και τεκμηριωμένα, και τον τρόπο σκέψης του Τραμπ, έτσι όπως ζούμε τις συνεχείς ανδραγαθίες του, αλλά και τον τρόπο σκέψης των “σοβαρών” ανθρώπων, πάντα συγκριτικά μιλώντας, δεν έχουμε να φοβηθούμε τίποτα από την τεχνητή νοημοσύνη.