Για την Ουκρανία και όχι μόνο

Με αφορμή το μπαράζ δημοσιευμάτων για επικείμενη ρωσική επίθεση στην Ουκρανία που δεν επιβεβαιώνονται μέχρι ώρας, τα ταυτόχρονα γυμνάσια του ρωσικού στρατού στην Κριμαία, το Ροστόφ και το Βορόνεζ, την εκπαίδευση άμαχων Ουκρανών στα όπλα από το νεοναζιστικό τάγμα Αζόφ, τη δολοφονία ομογενών μας στη Μαριούπολη της Ουκρανίας από τα ίδια κτήνη και όλα τα συμπαρομαρτούντα θα μπορούσαμε να γράψουμε και να ξαναγράψουμε άρθρα επί άρθρων. Κι όμως αυτό δεν έχει καμία σημασία. Και δεν έχει σημασία γιατί το «ουκρανικό» αν προσεγγιστεί δημοσιογραφικά ή «δημοσιογραφικά» χάνει τη σημασία που έχει για την εξαγωγή χρήσιμων πολιτικών συμπερασμάτων στο σήμερα. Όχι μόνο για την Ουκρανία αλλά για τον κόσμο όλο. Και κυρίως για όσους από εμάς έχουμε διαλέξει μια συγκεκριμένη πλευρά. Εκείνη που έχασε, υποτιμήθηκε και δυσφημίζεται με μανία και λύσσα από το 1991 ως σήμερα. Εκείνη όμως που πρέπει να νικήσει για να πάρει ανάσα κάθε πραγματικά ελεύθερος άνθρωπος.

Κι εδώ καλό είναι να είμαστε συγκεκριμένοι, με βάση όσα ακούγονται για το «ουκρανικό» από το 2014 μέχρι τώρα.

Σημείο 1ο

Οι πολιτικές ανατροπές στην Ουκρανία από το 2014 και ιδίως ο πόλεμος στο Ντονμπάς συνιστούν την πιο βαθιά εκδήλωση της σύγκρουσης μεταξύ του δυτικού (ΝΑΤΟ, ΗΠΑ, ΕΕ) και του ρωσικού καπιταλισμού.

Κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει ότι οι εντάσεις στην Ουκρανία, που ξεκινούν με την κατευθυνόμενη από τη Δύση «πορτοκαλί επανάσταση» της διετίας 2004-2005 και κορυφώνονται προσωρινά με την πραξικοπηματική ανατροπή της φιλορωσικής κυβέρνησης Γιανουκόβιτς το 2014, την προσάρτηση της Κριμαίας στη Ρωσία και τον πόλεμο στο Ντονμπάς, αποτελούν την πιο χαρακτηριστική και την πιο χειροπιαστή έκφραση των αντιθέσεων μεταξύ Δύσης και Ρωσίας. Αν ωστόσο μείνουμε στην ανάγνωση του «ουκρανικού ζητήματος» ως  πεδίου αντίθεσης μεταξύ Δύσης – Ρωσίας και μόνο, χάνουμε τη γενική εικόνα, η οποία ωστόσο είναι πολύ συγκεκριμένη και αφορά πρωτίστως τον ουκρανικό λαό.

Αρχής γενομένης από το 2014 και την ανατροπή της κυβέρνησης Γιανουκόβιτς συγκεκριμένα, έχουμε να θυμόμαστε τη δολοφονία πάνω από 50 Ουκρανών αντιφασιστών-διαδηλωτών στα γραφεία των συνδικάτων της Οδησσού – καθώς εκεί τους απέκλεισαν με τις πλάτες της νέας φιλοευρωπαϊκής κυβέρνησης νεοναζί και κατόπι τους έβαλαν φωτιά στις 2 Μαΐου 2015. Τη δίωξη, την ποινικοποίηση και εντέλει τη διάλυση κάθε αριστερής πολιτικής δύναμης που αποτελούσε δυνητική απειλή για τον «εκδυτικισμό» της χώρας. Την μεταβίβαση εκτεταμένων πρώην συνεταιριστικών γαιών σε αμερικάνικα και γερμανικά καρτέλ παραγωγής διατροφικών προϊόντων για ψίχουλα από το νεοναζιστικό καθεστώς του Κιέβου. Την κατά παραγγελία της Δύσης διάλυση της βαριάς βιομηχανίας της χώρας, προίκα του σοβιετικού της παρελθόντος, με εξαίρεση την περιοχή του Ντονμπάς που αποσχίστηκε από την Ουκρανία και προχώρησε σε εθνικοποίηση αρκετών παραγωγικών κλάδων. Την ακραία φτωχοποίηση της συντριπτικής πλειοψηφίας του ουκρανικού λαού δεδομένης της εφαρμογής όλων των παραπάνω νεοφιλελεύθερων πολιτικών και μέτρων που επέβαλαν από κοινού ΗΠΑ-ΕΕ. Το γεγονός ότι το πάνω από το 20% του ουκρανικού πληθυσμού υποσιτίζεται μετά το 2015 (ιδίως το διάστημα 2018-2020) σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της UNICEF* ενώ το 2020 η Ουκρανία ήταν η πιο φτωχή ευρωπαϊκή χώρα με ΑΕΠ πιο χαμηλό κι από εκείνο της Μολδαβίας*. Τις διώξεις και τον εξοβελισμό κάθε μειονοτικής ταυτότητας από το καθεστώς του Κιέβου και τη σταθερή μείωση του πληθυσμού της χώρας λόγω μετανάστευσης αλλά και της υπογεννητικότητας που ενέτεινε η υποταγή στα νεοφιλελεύθερα κελεύσματα του ΔΝΤ και του ΟΟΣΑ (το 1991 η Ουκρανία είχε πληθυσμό περίπου 52 εκατομμύρια, το 2014 45 εκατομμύρια, σήμερα γύρω στα 41 εκατομμύρια ενώ οι εκτιμήσεις του ΟΗΕ θέλουν τον πληθυσμό της Ουκρανίας να φτάνει τα 35 εκατομμύρια το 2050*).

Όλα τα παραπάνω, εκφυλιστικά για τον ουκρανικό λαό, φαινόμενα δεν είναι γενικά κι αόριστα εκδηλώσεις της σύγκρουσης μεταξύ Δύσης-Ρωσίας. Πιο συγκεκριμένα ή πιο ειλικρινά – αν θέλετε, είναι το εχέγγυο υποταγής της φιλοδυτικής μερίδας της ουκρανικής ελίτ που ελέγχει τη χώρα από το 2014 ως σήμερα αλλά και του δυτικού ιμπεριαλισμού που αφαίμαξε την Ουκρανία τόσο σε άψυχο όσο και σε έμψυχο δυναμικό για να παγιώσει τον έλεγχο του στην ανατολική Ευρώπη στα πλαίσια του νέου ψυχροπολεμικού ανταγωνισμού του με τον άξονα Ρωσίας-Κίνας.

Σημείο 2ο

Δεν θέλουμε να έχουμε καμία σχέση με το Ντονμπάς αφού εκεί κάνουν κουμάντο οι Ρώσοι εθνικιστές.

Κανείς δεν αμφισβητεί ότι όσο κλιμακώνεται ο πόλεμος στο Ντονμπάς, οι αντιφασιστικές-φιλεργατικές δυνάμεις της περιοχής συνεργάζονται ολοένα και περισσότερο στα πεδία των μαχών και με Ρώσους εθελοντές που ανήκουν σε ένα ευρύ φάσμα πολιτικών αποχρώσεων (και όχι μόνο στον ρώσικο εθνικισμό ή μεγαλοϊδεατισμό). Την ίδια ώρα οι έκτακτες πολιτικές και στρατιωτικές συνθήκες δεν επιτρέπουν το βάθεμα της κοινωνικοποίησης των μέσων παραγωγής στην περιοχή που έχει ωστόσο μεταβιβάσει σε δημόσιο έλεγχο μια σειρά ορυχεία και εργοστάσια ήδη από το 2014-1015. Αυτό όμως τι σημαίνει; Ότι θα πετάξουμε στα σκουπίδια τους εργάτες του Ντονμπάς οι οποίοι από το 2014 έφτιαξαν αντιφασιστικές στρατιωτικές μονάδες για να μην περάσουν σπιθαμή οι ναζί του Κιέβου; Θα απαξιώσουμε μορφές του αγώνα του Ντονμπάς, όπως ο Ζαχαρτσένκο ή ο Γκίβι γιατί στα πεδία των μαχών χρησιμοποίησαν ρώσικα όπλα ή πολέμησαν πλάι πλάι με Ρώσους συντηρητικούς κι εθνικιστές; Ή μήπως να αδιαφορήσουμε για την εκ νέου κλιμάκωση της επιθετικότητας εναντίον του Ντονμπάς από σήμερα (18/2/2022) μιας και ο δικός μας μεταξωτός αντιφασισμός και αντιμπεριαλισμός έχει την πολυτέλεια να κρίνει από τη βολή του καναπέ του;

Αλήθεια το αντιμπεριαλιστικό κίνημα τον 20ο ως και τις αρχές του 21ου αιώνα ζητούσε από όλους πιστοποιητικά αριστερών φρονημάτων και μετά έκρινε αν θα στηρίξει την πάλη των λαών για αποδέσμευση από την ιμπεριαλιστική μέγκενη; Μήπως όταν δεν έβρισκε κομουνιστές και αριστερούς μεταξύ των εξεγερμένων, δεν όρθωνε το σύνθημα «Κάτω ο πόλεμος»; Μήπως και τότε τηρούσε αποστάσεις «για να μην μπει κάτω από ξένη σημαία»;

Όταν το ΝΑΤΟ βομβάρδιζε τη Γιουγκοσλαβία, το αντιμπεριαλιστικό κίνημα αδιαφόρησε και αναθεμάτισε τους Γιουγκοσλάβους επειδή ο Μιλόσεβιτς δεν ήταν κομουνιστής ή έστω αριστερός;

Όταν το ΝΑΤΟ εισέβαλε στο Αφγανιστάν, το αντιμπεριαλιστικό κίνημα θυμήθηκε ότι εκεί υπάρχουν φονταμενταλιστές, Ταλιμπάν αλλά και ντόπιοι καπιταλιστές για να μην πει «Όχι στον πόλεμο»;

Όταν το ΝΑΤΟ εισέβαλε και ισοπέδωσε το Ιράκ, το αντιμπεριαλιστικό κίνημα έμεινε στο ότι ο Σαντάμ δεν ήταν κανένας κομουνιστής ή έστω δημοκράτης για να πει και να ξαναπεί ότι «δεν μπαίνει κάτω από ξένη σημαία»;

Κι αν δεν τα έλεγε όλα αυτά τότε το αντιμπεριαλιστικό κίνημα γιατί άραγε σήμερα τα πετάει και τα ξαναπετάει στην πρώτη γραμμή;

Σημείο 3ο

Όλα τα καπιταλιστικά κράτη σήμερα είναι ιμπεριαλιστικά και αλληλεξαρτώμενα.

Σε ένα ευρύ φάσμα της ελληνικής κομουνιστικής αριστεράς (ΑΝΤΑΡΣΥΑ, ΚΚΕ και τμήματα του εξωκοινοβούλιο) ο όρος «ιμπεριαλισμός» έχει χάσει την λενινστική του διατύπωση και ολοένα και πιο συχνά καθίσταται ένας οικονομίστικος όρος που δεν βλέπει ή δεν θέλει να βλέπει το γεωπολιτικό συγκείμενο του ιμπεριαλισμού. Συγκείμενο που δεν είναι διακοσμητικό αλλά βαρυσήμαντο. Κι εκεί ακριβώς το κακέκτυπο ντύνεται σαν αξίωμα για να πει πολλά και πρακτικά για να μην κάνει τίποτα.

Με άλλα λόγια «ιμπεριαλισμός» ή αλλιώς «το ανώτερο στάδιο του καπιταλισμού» κατά Λένιν δεν είναι απλά τα 3 βασικά ποιοτικά χαρακτηριστικά της παγκόσμιας καπιταλιστικής οικονομίας από τις αρχές του 20ου αιώνα: 1) συγκέντρωση της παγκόσμιας παραγωγής από μερικά τραστ, συνδικάτα και καρτέλ, 2) ανάδυση του χρηματιστικού κεφαλαίου ως ενοποιημένης μορφής του βιομηχανικού και του τραπεζικού κεφαλαίου και 3) μεγαλύτερη βαρύτητα στην εξαγωγή κεφαλαίων και μικρότερη στην εξαγωγή αγαθών. Δίπλα σε αυτά ο Λένιν επεσήμανε και την γεωπολιτική διάσταση του ιμπεριαλισμού που προκύπτει ακριβώς από τις προαναφερθείσες εξελίξεις στο οικονομικό σκέλος του παγκοσμιοποιημένου καπιταλισμού. Διάσταση που με βάση τα παραπάνω χωρίζει εκ των πραγμάτων τον σύγχρονο κόσμο πρωτίστως σε μια χούφτα κρατών-εκμεταλλευτών και δευτερευόντως σε μια μεγάλη δέσμη χωρών που εξαρτώνται από αυτά τα πρώτα. Μέχρι τη διάλυση των παλιών αυτοκρατοριών οι εξαρτώμενες χώρες μπορούσαν να είναι είτε de facto αποικίες είτε τυπικά ανεξάρτητες αλλά πρακτικά εξαρτημένες από τις αγορές των κυρίαρχων ιμπεριαλιστικών κρατών. Σήμερα οι de facto αποικίες σχεδόν έχουν εκλείψει όχι τυχαία αλλά επειδή κάποτε η Σοβιετική Ένωση στήριζε τον αντιιμπεριαλιστικό-απελευθερωτικό αγώνα των αποικιακών λαών δίχως «ναι μεν αλλά». Σήμερα εξακολουθεί να υπάρχει μια χούφτα κρατών εκμεταλλευτών (λ.χ. ΗΠΑ, Μ. Βρετανία, Γερμανία, Γαλλία) αλλά δίπλα σ’ αυτές αναδύονται δυναμικά ορισμένες «περιφερειακές» καπιταλιστικές δυνάμεις (λ.χ. Ρωσία και Κίνα) που ναι μεν είναι ιμπεριαλιστικές ως προς το οικονομικό τους περιεχόμενο αλλά για την ώρα στο γεωπολιτικό υπολείπονται των παραδοσιακών κρατών εκμεταλλευτών.

Σήμερα το γεωπολιτικό συγκείμενο του ιμπεριαλισμού πετιέται στα σκουπίδια και γι ’αυτό ολοένα και περισσότερο ανθεί η θεωρία της «αλληλεξάρτησης», κατά την οποία τα τρια βασικά οικονομικά γνωρίσματα του ιμπεριαλισμού αποτελούν και το μόνο κριτήριο για να χαρακτηριστεί μια χώρα «ιμπεριαλιστική». Και εφόσον κάθε καπιταλιστικό κράτος σήμερα έχει συγκέντρωση της παραγωγής του στα χέρια μερικών τραστ, συνδικάτων ή καρτέλ ή επειδή κάθε καπιταλιστικό κράτος σήμερα λειτουργεί στα πλαίσια του χρηματιστικού κεφαλαίου ή ακόμη γιατί οι διεθνείς οικονομικές σχέσεις αφορούν περισσότερο την εξαγωγή κεφαλαίων και όχι την εξαγωγή αγαθών, κάθε καπιταλιστικό κράτος βαφτίζεται και «ιμπεριαλιστικό».

Και κάπως έτσι βαφτίζεται «ιμπεριαλιστική χώρα» μεταξύ άλλων και η Ελλάδα. Και κατόπιν τούτου το αντιμπεριαλιστικό κίνημα πάει περίπατο όχι μόνο για το «ουκρανικό» αλλά για όλα τα ανοικτά μέτωπα αυτού του κόσμου. Γιατί αν όλα τα καπιταλιστικά κράτη του σύγχρονου κόσμου είναι ιμπεριαλιστικά μήπως έτσι αθωώνονται εκείνα τα κράτη – εκμεταλλευτές που απειλούν διαρκώς την παγκόσμια ειρήνη και είναι όντως ιμπεριαλιστικά;

Ας πάρουμε για παράδειγμα τις ΗΠΑ:

– Πρακτικά ελέγχουν τους παγκόσμιους χρηματοπιστωτικούς φορείς (Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, Παγκόσμια Τράπεζα και Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης) γεγονός που τις καθιστά ικανές να ανεβοκατεβάζουν κυβερνήσεις των αδύναμων κρατών αλλά κυρίως να υπαγορεύουν διεθνείς πολιτικές που εξυπηρετούν τα δικά τους συμφέροντα.

– Είναι η κατευθυντήρια δύναμη του ΝΑΤΟ που συνεχίζει την αμερικάνικη εξωτερική πολιτική με άλλα μέσα, όπως παραδείγματος χάρη με την υποστήριξη αμερικανόφιλων δικτατοριών τη δεκαετία του 60΄και του 70’ (Λατινική Αμερική, Ελλάδα και Τουρκία), το βομβαρδισμό-διάλυση «επικίνδυνων» κρατών (λ.χ. Γιουγκοσλαβία, Λιβύη, Συρία, Ιράκ, Αφγανιστάν) και την ένταση των διακρατικών εντάσεων για να παγιώσει το ρυθμιστικό του ρόλο (λ.χ. ελληνοτουρκικά, εισβολή Σαουδικής Αραβίας στην Υεμένη, Ουκρανία, Συρία κ.α).

– Μέχρι τον Ιούλιο του 2021 οι ΗΠΑ διέθεταν περί τις 750 στρατιωτικές βάσεις σε 80 χώρες του πλανήτη*[1].

Κι εκεί που το αντιμπεριαλιστικό κίνημα της χώρας μας θα έπρεπε να βάζει σαν προτεραιότητα το ξήλωμα του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού ως νούμερο 1 ζητούμενο πάλης για την παγκόσμιας ειρήνη και της ελευθερία κάθε λαού, μικρού και μεγάλου, σχεδόν πλειοψηφικά καταφεύγει στις «ίσες αποστάσεις» και στο ξεψάχνισμα κάθε ανυπότακτου λαού πριν κληθεί να τον υποστηρίξει απέναντι στα γεράκια του ΝΑΤΟ. Για να θυμίσει εμφαντικά εκείνο το παλιό ρητό: «Όποιος δεν θέλει να ζυμώσει, δέκα μέρες κοσκινίζει». Και πρακτικά κάπως έτσι κάνει και την καλύτερη δουλειά για το ΝΑΤΟ αφού όταν «όλοι ίδιοι είναι», ιδίως στο ουκρανικό, τότε κανείς δεν είναι συγκεκριμένα υπεύθυνος – ιδίως ο πρωταίτιος.

Απέναντι σε όλα αυτά τι μπορούμε να κάνουμε;

Πρώτα απ’ όλα να ξαναγίνουμε συγκεκριμένοι:

-ΕΞΩ ΤΟ ΝΑΤΟ ΚΑΙ Η ΕΕ ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΥΚΡΑΝΙΑ!

-ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ ΣΤΟ ΝΤΟΝΜΠΑΣ!

-ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΥΤΟΝΟΜΙΑΣ ΤΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΟΥΚΡΑΝΙΑ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΙΣ ΣΥΜΦΩΝΙΕΣ ΤΟΥ ΜΙΝΣΚ!

-ΚΑΜΙΑ ΕΜΠΛΟΚΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΕ ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΟ ΠΟΛΕΜΟΥ!

-ΑΠΟΤΡΟΠΗ ΚΛΙΜΑΚΩΣΗΣ ΤΗΣ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗΣ ΣΕ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΠΕΔΟ!

Αλλά να μην ξεχάσουμε να διαβάσουμε και να ξαναδιαβάσουμε τον πάντα επίκαιρο «Ιμπεριαλισμό» τον Λένιν. Να αποτιμήσουμε με ειλικρίνεια τι όφελος είχε η γραμμή «Όχι κάτω από ξένες σημαίες» μετά την εισβολή του ΝΑΤΟ στο Ιράκ ως και τα σήμερα. Να διδαχτούμε από την εμπειρία του αντιμπεριαλιστικού κινήματος ως και τις αρχές της δεκαετίας του 2000. Να εντείνουμε τις επαφές και τις διασυνδέσεις  με το αντιμπεριαλιστικό κίνημα πρωτίστως των γειτονικών λαών αλλά και όλων των άλλων. Να γίνουμε ο πραγματικός εφιάλτης του κάθε Πάιατ και του κάθε Στόλτενμπεργκ. Να επικοινωνήσουμε και να πείσουμε τον ελληνικό λαό για την αναγκαιότητα του κλείσιματος των αμερικάνικων βάσεων σε όλη την ελληνική επικράτεια. Να μη λέμε μόνο αλλά και να παλεύουμε καθημερινά για εκείνο το παλιό σύνθημα, το πάντα επίκαιρο και το πάντα αληθινό:

«ΠΡΟΛΕΤΑΡΙΟΙ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΕΝΩΘΕΙΤΕ – ΔΕΝ ΕΧΕΤΕ ΝΑ ΧΑΣΕΤΕ ΠΑΡΑ ΜΟΝΟ ΤΙΣ ΑΛΥΣΙΔΕΣ ΣΑΣ».

Πηγές

[1] https://www.aljazeera.com/news/2021/9/10/infographic-us-military-presence-around-the-world-interactive

0 replies

Leave a Reply

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται.